Thiết kế cầu thang trong các công trình công cộng không chỉ là một vấn đề thẩm mỹ mà còn là một yếu tố cốt lõi quyết định đến an toàn, tính tiện dụng và khả năng tiếp cận của toàn bộ công trình. Các tiêu chuẩn thiết kế cầu thang công trình công cộng được ban hành nhằm đảm bảo rằng mọi người, từ trẻ em, người lớn tuổi cho đến người khuyết tật, đều có thể sử dụng cầu thang một cách an toàn và thoải mái. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này là trách nhiệm của mọi kiến trúc sư, nhà thầu và chủ đầu tư, góp phần tạo nên những không gian công cộng chất lượng, bền vững và nhân văn.
Tổng quan về tiêu chuẩn thiết kế cầu thang công trình công cộng
Có thể bạn quan tâm: Cách Tính Trạch Theo Tuổi Chính Xác Và Ứng Dụng Phong Thủy Nhà Ở
Các tiêu chuẩn thiết kế cầu thang cho công trình công cộng tập trung vào việc đảm bảo an toàn, khả năng tiếp cận, tiện nghi sử dụng và độ bền vững. Chúng bao gồm các quy định về kích thước bậc thang, chiều rộng vế thang, chiều cao lan can, chiếu nghỉ, vật liệu chống trượt, hệ thống chiếu sáng và các yêu cầu đặc biệt cho người khuyết tật. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra những lối đi lên xuống hiệu quả, an toàn trong mọi tình huống sử dụng, từ hoạt động thường ngày đến các trường hợp khẩn cấp như thoát hiểm.
Tầm quan trọng của việc tuân thủ tiêu chuẩn trong thiết kế cầu thang công trình công cộng
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Tư Vấn Phong Thủy Chung Cư Cho Gia Chủ
<>Xem Thêm Bài Viết:<>
- Hướng dẫn trang trí góc nội trợ đẹp, gọn gàng và tiện nghi cho mọi không gian bếp
- Trương Đình Anh Là Ai? Tiểu Sử, Sự Nghiệp Và Vai Trò Của Doanh Nhân Lỗi Lạc
- Jonathan Quek là ai: Cuộc đời, sự nghiệp và hành trình truyền cảm hứng
- Thiết kế căn hộ chung cư nhỏ đẹp: Tối ưu không gian, nâng tầm phong cách sống
- Khám Phá Chính Xác Huyệt Mệnh Môn Ở Đâu và Tầm Quan Trọng
Cầu thang là một trong những khu vực có nguy cơ tai nạn cao nhất trong bất kỳ công trình nào, đặc biệt là ở những nơi có mật độ người qua lại đông đúc như công trình công cộng. Do đó, việc tuân thủ các tiêu chuẩn thiết kế cầu thang công trình công cộng không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một trách nhiệm đạo đức. Các tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và nghiên cứu khoa học, nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro té ngã, vấp ngã hoặc các tai nạn khác. Khi cầu thang được thiết kế đúng chuẩn, người sử dụng sẽ cảm thấy an tâm hơn, đồng thời giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và bảo hiểm khi có sự cố xảy ra.
Ngoài yếu tố an toàn, các tiêu chuẩn còn đảm bảo tính toàn diện của công trình. Một cầu thang được thiết kế tốt sẽ phục vụ được nhiều đối tượng người dùng khác nhau, bao gồm người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người khuyết tật. Điều này không chỉ thể hiện sự quan tâm đến cộng đồng mà còn nâng cao giá trị sử dụng và hình ảnh của công trình. Hơn nữa, việc lựa chọn vật liệu và kết cấu theo tiêu chuẩn còn góp phần vào tuổi thọ của cầu thang, giảm chi phí bảo trì và sửa chữa trong dài hạn.
Một khía cạnh khác không kém phần quan trọng là khả năng thoát hiểm. Trong các tình huống khẩn cấp như hỏa hoạn, động đất hoặc các sự cố khác, cầu thang là lối thoát hiểm chính yếu. Nếu không được thiết kế theo đúng tiêu chuẩn về chiều rộng, khả năng chịu tải và vật liệu chống cháy, cầu thang có thể trở thành “cái bẫy” nguy hiểm, gây cản trở quá trình sơ tán. Các quy định về chiều sáng khẩn cấp, biển báo và lối đi rõ ràng là những yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn tính mạng cho hàng trăm, thậm chí hàng ngàn người trong trường hợp khẩn cấp.
Cuối cùng, việc thiết kế cầu thang tuân thủ tiêu chuẩn còn góp phần tạo nên một diện mạo chuyên nghiệp và đáng tin cậy cho công trình. Một cầu thang được chăm chút tỉ mỉ, đáp ứng mọi yêu cầu kỹ thuật và thẩm mỹ sẽ nâng cao trải nghiệm tổng thể cho người dùng, phản ánh sự đầu tư nghiêm túc và tầm nhìn của chủ đầu tư. Đây cũng là một phần quan trọng trong việc xây dựng uy tín cho các đơn vị thiết kế và thi công như Interstellas, một thương hiệu cam kết mang đến những giải pháp nội thất và kiến trúc chất lượng cao.
Cơ sở pháp lý và các quy định chính về thiết kế cầu thang công trình công cộng
Có thể bạn quan tâm: Chọn Đơn Vị Gia Công Inox Tại Bình Dương: Cẩm Nang Cho Thiết Kế Nội Thất
Tại Việt Nam, việc thiết kế và thi công cầu thang công trình công cộng phải tuân thủ nhiều quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau, chủ yếu đến từ Bộ Xây dựng. Các văn bản pháp luật và tiêu chuẩn chính bao gồm:
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình (QCVN 06:2021/BXD): Quy định chi tiết về các yêu cầu an toàn cháy đối với cầu thang thoát hiểm, bao gồm vật liệu, kích thước, giới hạn chịu lửa và các yêu cầu khác nhằm đảm bảo lối thoát an toàn trong trường hợp hỏa hoạn. Đây là một trong những quy chuẩn quan trọng nhất mà kiến trúc sư cần nắm vững khi thiết kế cầu thang cho công trình công cộng.
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư (QCVN 04:2021/BXD): Mặc dù chủ yếu áp dụng cho nhà chung cư, một số nguyên tắc về thiết kế cầu thang, chiếu sáng, thông gió cũng có thể tham khảo hoặc áp dụng tương tự cho các công trình công cộng khác, đặc biệt là những khu vực có chức năng tương tự như văn phòng hoặc khách sạn.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4604:1988 – Cầu thang, đường dốc và lối đi – Tiêu chuẩn thiết kế: Đây là một trong những tiêu chuẩn cơ bản nhất cung cấp các thông số kỹ thuật chi tiết về chiều rộng vế thang, chiều cao và độ rộng bậc, độ dốc, chiếu nghỉ cho các loại cầu thang khác nhau, bao gồm cả cầu thang công cộng. Mặc dù đã có từ lâu, nhiều nguyên tắc cơ bản vẫn được áp dụng.
- TCVN 9375:2012 – Thiết kế công trình để đảm bảo người khuyết tật tiếp cận sử dụng: Tiêu chuẩn này quy định cụ thể về việc thiết kế các yếu tố trong công trình, bao gồm cầu thang và đường dốc, để người khuyết tật có thể tiếp cận và sử dụng dễ dàng. Các yêu cầu về tay vịn, chiếu nghỉ, vật liệu bề mặt, chiều rộng tối thiểu và hệ thống hỗ trợ khác được nêu rõ.
- Các quy định khác của Bộ Xây dựng và các Bộ, ngành liên quan: Tùy thuộc vào loại hình công trình công cộng (ví dụ: trường học, bệnh viện, nhà hát, trung tâm thương mại), có thể có thêm các quy định chuyên ngành bổ sung về thiết kế cầu thang để phù hợp với đặc thù sử dụng và đối tượng người dùng.
Việc nắm vững và áp dụng đúng các quy định này không chỉ giúp công trình được cấp phép và đưa vào sử dụng hợp pháp mà còn đảm bảo chất lượng, an toàn và tính bền vững của dự án. Kiến trúc sư và nhà thiết kế cần thường xuyên cập nhật các phiên bản mới nhất của các quy chuẩn và tiêu chuẩn để đảm bảo tuân thủ đầy đủ.
Các tiêu chuẩn thiết kế cầu thang công trình công cộng chi tiết
Thiết kế cầu thang công trình công cộng đòi hỏi sự tỉ mỉ đến từng chi tiết nhỏ để đảm bảo an toàn, tiện nghi và khả năng tiếp cận tối ưu. Dưới đây là các tiêu chuẩn chi tiết quan trọng nhất.
Kích thước cơ bản của cầu thang
Kích thước là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất cần được xem xét khi thiết kế cầu thang công trình công cộng.
Chiều rộng vế thang
Chiều rộng vế thang là khoảng cách từ tường hoặc lan can này đến tường hoặc lan can đối diện. Đây là yếu tố quyết định lưu lượng người có thể di chuyển cùng lúc trên cầu thang.
- Công trình công cộng thông thường (văn phòng, trường học ít hơn 300 người): Chiều rộng vế thang tối thiểu là 1,2m. Điều này đảm bảo hai người có thể đi lại thoải mái ngược chiều nhau.
- Công trình công cộng có lưu lượng lớn (nhà hát, bệnh viện, trung tâm thương mại, trường học lớn): Chiều rộng vế thang tối thiểu nên là 1,5m đến 1,8m, hoặc thậm chí lớn hơn tùy theo số lượng người tối đa dự kiến trong trường hợp thoát hiểm.
- Cầu thang thoát hiểm (theo QCVN 06:2021/BXD): Chiều rộng tối thiểu phải là 0,9m nếu phục vụ dưới 50 người, và 1,2m nếu phục vụ từ 50 người trở lên. Đối với các công trình có số lượng người rất lớn, chiều rộng có thể lên tới 1,35m hoặc 1,5m để đảm bảo thoát hiểm nhanh chóng.
Chiều cao và chiều rộng bậc thang (Rise & Run)
Tỷ lệ giữa chiều cao (H – rise) và chiều rộng (B – run) của bậc thang ảnh hưởng trực tiếp đến sự thoải mái và an toàn khi di chuyển.
- Công trình công cộng:
- Chiều cao bậc (H): Nên dao động từ 14cm đến 16cm. Chiều cao tối đa không quá 17.5cm. Bậc quá cao sẽ gây mỏi, đặc biệt cho người già và trẻ em.
- Chiều rộng bậc (B): Nên dao động từ 28cm đến 30cm. Chiều rộng tối thiểu là 25cm. Bậc quá hẹp dễ gây trượt chân.
- Công thức kinh nghiệm: Thường áp dụng công thức 2H + B = 60cm đến 65cm để đảm bảo bước đi tự nhiên và thoải mái nhất.
Độ dốc cầu thang
Độ dốc cầu thang được tính bằng tỷ lệ giữa chiều cao và chiều rộng bậc. Đối với công trình công cộng, độ dốc thường nằm trong khoảng từ 20 độ đến 35 độ. Độ dốc quá lớn sẽ nguy hiểm, trong khi độ dốc quá nhỏ sẽ làm cầu thang chiếm nhiều diện tích và gây mất thời gian di chuyển.
Chiều cao thông thủy (Headroom)
Chiều cao thông thủy là khoảng cách thẳng đứng từ mép bậc thang đến trần hoặc dầm phía trên.
- Công trình công cộng: Chiều cao thông thủy tối thiểu phải là 2,1m (theo TCVN 4604:1988) để đảm bảo người cao không bị đụng đầu khi đi lại, đặc biệt là khi mang vác vật cồng kềnh.
Chiếu nghỉ (Landings)
Chiếu nghỉ là một bề mặt phẳng nằm giữa các vế thang, có tác dụng cho người đi bộ nghỉ ngơi và thay đổi hướng.
- Khoảng cách: Cần có chiếu nghỉ sau mỗi 10-14 bậc thang để người dùng có thể nghỉ chân.
- Kích thước: Chiều dài chiếu nghỉ tối thiểu phải bằng chiều rộng vế thang và không nhỏ hơn 1,2m. Kích thước này đủ lớn để một người có thể đứng lại hoặc hai người có thể đi qua nhau. Chiếu nghỉ cũng là nơi quan trọng để xe lăn có thể xoay trở.
Lan can và tay vịn
Lan can và tay vịn là bộ phận không thể thiếu để đảm bảo an toàn, đặc biệt là ngăn ngừa té ngã từ độ cao.
Chiều cao lan can
- Công trình công cộng: Chiều cao lan can tối thiểu phải là 0,9m. Đối với những vị trí nguy hiểm hơn hoặc có trẻ em, chiều cao này có thể tăng lên 1,1m. Lan can phải đủ cao để người lớn không dễ dàng ngả người qua.
- Lan can cho trẻ em: Nếu công trình phục vụ trẻ em (trường học, nhà trẻ), cần có thêm một tay vịn phụ ở độ cao khoảng 0,6m-0,7m.
Khoảng cách giữa các thanh chống/khe hở
- Để ngăn ngừa trẻ em chui lọt: Khoảng cách giữa các thanh chống dọc (baluster) không được lớn hơn 10cm. Nếu là lan can ngang, cần thiết kế sao cho trẻ em không thể leo trèo lên.
- Vật liệu: Lan can có thể làm từ thép không gỉ, kính cường lực, gỗ hoặc bê tông, đảm bảo độ chắc chắn và thẩm mỹ.
Tay vịn
- Hình dạng và kích thước: Tay vịn cần có tiết diện tròn hoặc oval, dễ cầm nắm. Đường kính tay vịn nên từ 3,2cm đến 5cm.
- Khoảng cách với tường: Tay vịn cần cách tường tối thiểu 5cm để người dùng có đủ không gian cầm nắm.
- Vị trí: Tay vịn phải kéo dài thêm tối thiểu 30cm ở đầu và cuối mỗi vế thang và chiếu nghỉ, có đầu bịt cong hoặc bo tròn để tránh móc vào quần áo và làm điểm tựa an toàn khi bắt đầu hoặc kết thúc cầu thang.
- Độ bền: Tay vịn phải chịu được lực tác động ngang tối thiểu 0,75 kN/m (theo TCVN) hoặc cao hơn tùy vào quy định của từng loại công trình.
Vật liệu và kết cấu
Lựa chọn vật liệu và kết cấu phù hợp là yếu tố then chốt cho độ bền, an toàn và thẩm mỹ của cầu thang công cộng.
Các loại vật liệu phổ biến
- Bê tông cốt thép: Phổ biến nhất do độ bền cao, khả năng chống cháy tốt và chi phí tương đối hợp lý. Có thể hoàn thiện bằng nhiều loại vật liệu khác nhau.
- Thép: Được sử dụng cho cầu thang có thiết kế hiện đại, công nghiệp, hoặc cầu thang thoát hiểm. Nhẹ, linh hoạt trong tạo hình nhưng cần xử lý chống ăn mòn và chống cháy.
- Đá tự nhiên (Granite, Marble): Mang lại vẻ sang trọng, bền bỉ. Tuy nhiên, cần xử lý bề mặt chống trượt và chi phí cao hơn.
- Gạch men/Gạch porcelain: Đa dạng về mẫu mã, dễ vệ sinh, nhưng cần chọn loại có độ nhám cao để chống trượt.
- Gỗ: Tạo cảm giác ấm cúng, tự nhiên. Thường được dùng cho các công trình có phong cách nội thất truyền thống hoặc cần sự sang trọng. Cần xử lý chống mối mọt, ẩm mốc và đặc biệt là chống cháy cho công trình công cộng.
- Kính cường lực: Sử dụng cho lan can, tạo cảm giác không gian mở, hiện đại. Kính phải là loại cường lực an toàn, có độ dày phù hợp và dán phim chống vỡ vụn.
Yêu cầu về chống cháy và chống trượt
- Chống cháy: Đối với cầu thang thoát hiểm và các khu vực có yêu cầu cao về PCCC, vật liệu phải có giới hạn chịu lửa theo QCVN 06:2021/BXD. Cấu kiện chịu lực của cầu thang thường cần đạt R60 hoặc R90 (khả năng chịu lửa 60 hoặc 90 phút).
- Chống trượt: Bề mặt bậc thang phải có khả năng chống trượt cao, đặc biệt là khi ẩm ướt. Có thể sử dụng vật liệu có độ nhám tự nhiên, rãnh chống trượt, hoặc dán các dải chống trượt. Các vật liệu như đá mài, gạch men bóng kính không phù hợp nếu không được xử lý bề mặt.
- Khả năng chịu lực: Kết cấu cầu thang phải được tính toán kỹ lưỡng để chịu được tải trọng tĩnh và tải trọng động của một lượng lớn người sử dụng, bao gồm cả tải trọng tập trung và phân bố đều.
Chiếu sáng cầu thang
Hệ thống chiếu sáng phù hợp là yếu tố sống còn cho sự an toàn trên cầu thang, đặc biệt vào ban đêm hoặc trong điều kiện thiếu sáng.
Chiếu sáng tự nhiên và nhân tạo
- Chiếu sáng tự nhiên: Nên tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên thông qua cửa sổ, giếng trời hoặc các khe hở kiến trúc. Điều này không chỉ tiết kiệm năng lượng mà còn tạo cảm giác thoải mái.
- Chiếu sáng nhân tạo: Phải đảm bảo đủ độ sáng tại mọi điểm trên cầu thang, bao gồm bậc thang, chiếu nghỉ và lan can.
- Độ sáng yêu cầu: Theo tiêu chuẩn, độ rọi trung bình tại cầu thang công cộng không nên dưới 100 Lux.
- Loại đèn: Sử dụng đèn LED là lựa chọn tối ưu do hiệu suất cao, tuổi thọ dài và khả năng tùy chỉnh ánh sáng. Có thể bố trí đèn âm tường, đèn gắn trần hoặc đèn gắn tay vịn.
- Vị trí đèn: Đèn nên được bố trí sao cho không tạo bóng đổ gây khó khăn cho việc nhận biết bậc thang. Tránh đèn chói trực tiếp vào mắt người đi.
Hệ thống chiếu sáng khẩn cấp
- Bắt buộc: Mọi công trình công cộng đều phải có hệ thống chiếu sáng khẩn cấp (Emergency Lighting) trên cầu thang thoát hiểm.
- Nguyên tắc hoạt động: Hệ thống này phải tự động bật sáng khi nguồn điện chính bị ngắt, đảm bảo đủ ánh sáng để người dân sơ tán an toàn.
- Thời gian hoạt động: Hệ thống cần duy trì hoạt động tối thiểu 60-90 phút sau khi mất điện, tùy thuộc vào quy mô và loại hình công trình.
Yêu cầu về khả năng tiếp cận cho người khuyết tật
Đây là một khía cạnh ngày càng được chú trọng trong thiết kế công trình công cộng, phản ánh sự văn minh và nhân văn của xã hội. Việc tuân thủ TCVN 9375:2012 là bắt buộc.
Quy định về đường dốc (Ramps)
- Độ dốc: Đường dốc dành cho người khuyết tật phải có độ dốc tối đa là 1:12 (tức là cứ 12m chiều dài thì độ cao tăng 1m). Đối với những đoạn dốc ngắn, có thể cho phép độ dốc lớn hơn nhưng không quá 1:10.
- Chiều rộng: Chiều rộng tối thiểu của đường dốc phải là 0,9m cho một chiều và 1,5m cho hai chiều.
- Chiếu nghỉ: Cần có chiếu nghỉ đủ rộng (tối thiểu 1,5m x 1,5m) ở đầu, cuối và giữa các đoạn dốc dài, hoặc tại các điểm thay đổi hướng.
- Tay vịn: Đường dốc phải có tay vịn ở cả hai bên, có chiều cao và hình dạng tương tự tay vịn cầu thang, và kéo dài qua điểm đầu/cuối của dốc.
Tay vịn và các hỗ trợ khác trên cầu thang cho người khuyết tật
- Tay vịn đôi: Cầu thang công cộng nên có tay vịn đôi ở hai độ cao khác nhau (0,9m và 0,7m) để phù hợp với cả người lớn và trẻ em, hoặc người ngồi xe lăn muốn tự di chuyển.
- Kéo dài tay vịn: Như đã đề cập, tay vịn cần kéo dài thêm 30cm ở đầu và cuối vế thang để người dùng có thêm điểm tựa trước khi bước lên hoặc rời cầu thang.
- Bề mặt cảm nhận (Tactile paving): Tại điểm bắt đầu và kết thúc của cầu thang hoặc đường dốc, cần có gạch lát có bề mặt nổi để người khiếm thị có thể cảm nhận bằng gậy hoặc chân, báo hiệu sự thay đổi độ cao.
Kết hợp thang máy/thang cuốn
Đối với các công trình công cộng lớn, có nhiều tầng và lưu lượng người sử dụng cao, việc kết hợp cầu thang bộ với thang máy và/hoặc thang cuốn là điều bắt buộc.
- Thang máy: Phải có ít nhất một thang máy có kích thước đủ lớn để chở xe lăn, có nút bấm dễ tiếp cận, hệ thống hiển thị chữ nổi Braille và thông báo bằng giọng nói.
- Thang cuốn: Cung cấp giải pháp di chuyển nhanh chóng cho đám đông, nhưng cần lưu ý về an toàn cho trẻ em và người già.
Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định thiết kế cầu thang công trình công cộng
Ngoài các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc, còn nhiều yếu tố khác cần được cân nhắc để tạo ra một cầu thang không chỉ an toàn mà còn phù hợp với tổng thể công trình.
Loại hình công trình
Mỗi loại hình công trình công cộng sẽ có những yêu cầu và ưu tiên riêng biệt về thiết kế cầu thang:
- Trường học: Ưu tiên hàng đầu là an toàn cho trẻ em. Bậc thang cần thấp, rộng, lan can cao và có thanh chắn dày đặc. Vật liệu nên bền, dễ vệ sinh và ít trơn trượt.
- Bệnh viện: Cầu thang phải rộng rãi để có thể vận chuyển cáng cứu thương hoặc xe lăn. Các yếu tố chống trượt, tay vịn chắc chắn và dễ cầm nắm là cực kỳ quan trọng. Yêu cầu về vệ sinh và vật liệu kháng khuẩn cũng cần được xem xét.
- Trung tâm thương mại/Sân bay/Ga tàu: Lưu lượng người rất lớn, yêu cầu cầu thang rộng, dễ thoát hiểm. Thường kết hợp với thang cuốn và thang máy. Tính thẩm mỹ và vật liệu cao cấp cũng được chú trọng.
- Văn phòng/Thư viện: Cầu thang có thể tinh tế hơn, tập trung vào sự thoải mái và thẩm mỹ, nhưng vẫn phải đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn cơ bản và khả năng tiếp cận.
- Nhà hát/Trung tâm hội nghị: Cầu thang thường là một phần của kiến trúc tổng thể, cần sự sang trọng, hoành tráng nhưng vẫn đảm bảo khả năng thoát hiểm cho số lượng lớn người trong thời gian ngắn.
Lưu lượng người sử dụng
Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chiều rộng vế thang và số lượng cầu thang cần thiết.
- Lưu lượng thấp: Cầu thang có thể hẹp hơn một chút (trong giới hạn tiêu chuẩn), nhưng vẫn phải đảm bảo sự thoải mái.
- Lưu lượng cao: Cần cầu thang rộng, nhiều vế thang hoặc bổ sung thêm cầu thang thoát hiểm. Việc tính toán khả năng thoát hiểm (số người/phút/mét chiều rộng) là cần thiết để tránh tắc nghẽn.
Phong cách kiến trúc
Cầu thang không chỉ là lối đi mà còn là một điểm nhấn kiến trúc quan trọng.
- Hiện đại: Cầu thang thường có thiết kế tối giản, vật liệu như kính, thép, bê tông trần.
- Cổ điển/Tân cổ điển: Gỗ, đá tự nhiên, lan can sắt nghệ thuật hoặc bê tông đúc hoa văn.
- Công nghiệp: Thép, bê tông với các chi tiết lộ thiên.
- Tối giản: Hạn chế chi tiết, màu sắc trung tính, tập trung vào công năng.
Sự hài hòa giữa cầu thang và tổng thể kiến trúc sẽ nâng cao giá trị thẩm mỹ cho công trình.
Ngân sách và vật liệu
Ngân sách là yếu tố thực tế quyết định việc lựa chọn vật liệu và mức độ phức tạp của thiết kế.
- Ngân sách hạn chế: Ưu tiên vật liệu bền, rẻ như bê tông, gạch ốp thông thường, lan can thép đơn giản.
- Ngân sách dồi dào: Có thể sử dụng các vật liệu cao cấp như đá tự nhiên, gỗ quý, kính cường lực, thép không gỉ, và các thiết kế cầu kỳ hơn.
Tuy nhiên, dù ngân sách thế nào, các tiêu chuẩn an toàn và kỹ thuật bắt buộc phải được ưu tiên hàng đầu, không thể cắt giảm vì lý do kinh tế.
Những lỗi thường gặp khi thiết kế cầu thang công trình công cộng và cách tránh
Việc mắc lỗi trong thiết kế cầu thang công cộng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về an toàn và pháp lý. Dưới đây là một số lỗi phổ biến và cách khắc phục:
Bỏ qua các quy định về an toàn cháy nổ
- Lỗi: Không sử dụng vật liệu chống cháy theo quy định, thiết kế chiều rộng vế thang thoát hiểm không đủ, không có hệ thống chiếu sáng khẩn cấp.
- Cách tránh: Luôn tham khảo QCVN 06:2021/BXD ngay từ giai đoạn đầu thiết kế. Chọn vật liệu có giới hạn chịu lửa phù hợp cho cấu kiện cầu thang và hoàn thiện. Đảm bảo có hệ thống chiếu sáng và biển báo thoát hiểm rõ ràng, hoạt động độc lập khi mất điện. Thực hiện các buổi diễn tập thoát hiểm định kỳ.
Thiết kế không đảm bảo khả năng tiếp cận
- Lỗi: Bỏ qua đường dốc, tay vịn cho người khuyết tật, bậc thang quá cao hoặc hẹp, không có bề mặt cảnh báo cho người khiếm thị.
- Cách tránh: Tuân thủ TCVN 9375:2012. Thiết kế đường dốc song song hoặc bổ trợ cho cầu thang bộ. Đảm bảo tay vịn có chiều cao phù hợp, kéo dài qua mép bậc. Sử dụng gạch lát có rãnh hoặc chấm nổi tại đầu và cuối cầu thang/đường dốc. Cân nhắc tích hợp thang máy.
Kích thước bậc thang không phù hợp
- Lỗi: Chiều cao bậc quá cao, chiều rộng bậc quá hẹp hoặc không đồng đều giữa các bậc, gây khó khăn và nguy hiểm khi di chuyển.
- Cách tránh: Áp dụng công thức 2H + B = 60-65cm. Đảm bảo chiều cao bậc từ 14-16cm và chiều rộng bậc từ 28-30cm. Kiểm tra kỹ lưỡng sự đồng đều của các bậc trong quá trình thi công.
Thiếu chiếu sáng hoặc chiếu sáng kém hiệu quả
- Lỗi: Cầu thang quá tối, bóng đổ nhiều, đèn quá chói hoặc không có đèn khẩn cấp.
- Cách tránh: Đảm bảo độ rọi tối thiểu 100 Lux. Bố trí đèn phân tán đều, tránh tạo bóng đổ. Sử dụng đèn âm tường hoặc đèn gắn tay vịn để chiếu sáng trực tiếp các bậc thang. Lắp đặt và bảo trì định kỳ hệ thống chiếu sáng khẩn cấp.
Vật liệu bề mặt trơn trượt
- Lỗi: Sử dụng gạch men bóng, đá granite mài bóng mà không có biện pháp chống trượt.
- Cách tránh: Chọn vật liệu có độ nhám tự nhiên hoặc sử dụng các giải pháp chống trượt như dán dải chống trượt, tạo rãnh trên bề mặt bậc. Đặc biệt quan trọng ở những khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước hoặc ẩm ướt.
Thiết kế lan can, tay vịn không an toàn
- Lỗi: Lan can quá thấp, khoảng cách giữa các thanh chống quá rộng (nguy hiểm cho trẻ em), tay vịn không chắc chắn hoặc không kéo dài qua mép bậc.
- Cách tránh: Lan can cao tối thiểu 0,9m (có thể 1,1m). Khoảng cách thanh chắn không quá 10cm. Tay vịn phải chắc chắn, dễ cầm nắm và kéo dài 30cm ở mỗi đầu.
Việc hợp tác với các chuyên gia thiết kế và thi công có kinh nghiệm, những người am hiểu sâu sắc về các tiêu chuẩn và quy định hiện hành, sẽ giúp tránh được những lỗi này và đảm bảo công trình đạt chất lượng cao nhất.
Vai trò của Interstellas trong thiết kế không gian công cộng chuyên nghiệp
Interstellas không chỉ là một thương hiệu cung cấp giải pháp nội thất mà còn là đối tác đáng tin cậy trong việc tư vấn và thiết kế không gian công cộng. Chúng tôi hiểu rằng cầu thang không chỉ là một phương tiện di chuyển mà còn là một phần quan trọng trong trải nghiệm kiến trúc tổng thể. Với đội ngũ kiến trúc sư và chuyên gia thiết kế giàu kinh nghiệm, Interstellas cam kết mang đến những giải pháp cầu thang không chỉ tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật về an toàn, khả năng tiếp cận và độ bền mà còn kết hợp hài hòa với yếu tố thẩm mỹ và công năng sử dụng.
Chúng tôi áp dụng quy trình làm việc chuyên nghiệp, từ việc phân tích loại hình công trình, lưu lượng người sử dụng, phong cách kiến trúc mong muốn cho đến việc lựa chọn vật liệu tối ưu và hệ thống chiếu sáng hiệu quả. Mục tiêu của Interstellas là tạo ra những cầu thang không chỉ bền vững, an toàn theo chuẩn mực cao nhất mà còn là điểm nhấn độc đáo, góp phần nâng tầm giá trị và vẻ đẹp cho mọi không gian công cộng. Với sự tư vấn của Interstellas, quý khách hàng có thể yên tâm về chất lượng và sự hoàn hảo của từng chi tiết trong dự án của mình.
Kết luận
Việc nắm vững và áp dụng các tiêu chuẩn thiết kế cầu thang công trình công cộng là yếu tố then chốt để kiến tạo nên những không gian không chỉ đẹp về mặt thẩm mỹ mà còn an toàn, tiện nghi và bền vững. Từ kích thước bậc thang, chiều rộng vế thang, hệ thống lan can, tay vịn, đến lựa chọn vật liệu và giải pháp chiếu sáng, mỗi chi tiết đều đóng góp vào trải nghiệm tổng thể của người sử dụng. Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ là trách nhiệm mà còn là biểu hiện của sự chuyên nghiệp, nâng cao giá trị và uy tín cho mọi công trình công cộng.
