Gần đây, sự kiện cung rước xá lợi Đức Phật từ Ấn Độ về Việt Nam đã thu hút sự chú ý đặc biệt của hàng triệu Phật tử và công chúng. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ xá lợi Phật đang ở đâu trên thế giới, lịch sử và giá trị tâm linh của những di vật thiêng liêng này. Bài viết của Inter Stella sẽ cùng quý vị khám phá sâu hơn về những bảo vật quốc gia mang ý nghĩa vô cùng to lớn này.
Xá lợi Phật là gì và những điều cần biết?
Để tìm hiểu xá lợi Phật đang ở đâu, trước hết chúng ta cần hiểu rõ khái niệm về xá lợi. Ban đầu, xá lợi là khái niệm dùng để chỉ phần di cốt của Phật còn lại sau khi hỏa thiêu, được gọi là Phật cốt hoặc Phật xá lợi. Về sau, xá lợi cũng dùng để chỉ phần xương cốt còn lại của các vị cao tăng sau khi trà tỳ. Kinh sách Phật giáo như Kinh Kim quang minh đã giải thích sâu sắc rằng: “Xá lợi là thứ được hun đúc bằng sự tu hành giới, định, tuệ; là vật rất khó có được, đó là ruộng phúc trên hết”. Theo quan điểm này, xá lợi biểu hiện phẩm hạnh mà người tu hành đạt được.
Kinh Dục Phật công đức phân xá lợi thành hai loại chính. Thứ nhất là Sinh thân xá lợi, hay còn gọi là Thân cốt xá lợi, chính là những di cốt của Đức Phật. Thứ hai là Pháp thân xá lợi, tức là giáo pháp và giới luật mà Đức Phật đã để lại. Ngoài ra, sách Pháp uyển châu lâm còn chia xá lợi nhục thân thành ba loại dựa trên màu sắc: Cốt xá lợi (xương, màu trắng), Phát xá lợi (tóc, màu đen), và Nhục xá lợi (thịt, màu đỏ). Ngày nay, cách hiểu phổ biến nhất về xá lợi là những mảnh xương nhỏ, cứng và mịn thu được sau khi hỏa thiêu nhục thân của các vị cao tăng.
Cần có sự phân biệt rõ ràng giữa xá lợi Phật, xá lợi Phật hoàng và xá lợi của các vị cao tăng khác. Xá lợi Phật hay xá lợi Đức Phật là để chỉ phần di cốt của Đức Thích Ca Mâu Ni, Đấng Giáo chủ của Phật giáo. Những di vật này sau đó đã được truyền bá đến nhiều quốc gia như Trung Hoa, Nhật Bản, Đông Nam Á và cả Việt Nam. Phật hoàng là danh xưng mà Phật giáo thời Trần tôn xưng Trúc Lâm Điều ngự Trần Nhân Tông, người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm độc đáo của Việt Nam. Do đó, xá lợi của Phật hoàng chính là di cốt của ngài Trần Nhân Tông.
Hình ảnh TS Nguyễn Văn Anh, chuyên gia nghiên cứu về xá lợi Phật đang ở đâu
Ý nghĩa và giá trị tâm linh của xá lợi Phật
Việc chiêm bái xá lợi Phật mang một ý nghĩa tâm linh vô cùng sâu sắc trong Phật giáo. Theo quan điểm truyền thống, việc trực tiếp được lễ bái xá lợi Đức Phật được xem là cơ duyên quý báu, tương tự như việc “gặp Phật nghe pháp” và có thể giúp hành giả nhanh chóng đạt được giác ngộ. Đạo Phật luôn hướng con người đến sự thức tỉnh, khai mở trí tuệ, loại bỏ vô minh và chuyển hóa từ ác sang thiện.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Bán Chung Cư Citadines Hồ Tây: Cơ Hội Đầu Tư Vàng An Cư Lý Tưởng
- Dự án Trump Hưng Yên: Khởi công biểu tượng hợp tác Việt – Mỹ
- Những sự thật lịch sử ít ai biết về nhà du hành vũ trụ đầu tiên trên thế giới
- Giá Chung Cư Eco Green Quận 7 Cập Nhật Chi Tiết
- Hướng dẫn chi tiết cách trang trí shop mẹ và bé ấn tượng, thu hút khách hàng
Chính vì lẽ đó, những nơi an vị xá lợi Phật đều được coi là những thánh tích, những địa điểm linh thiêng bậc nhất. Các Phật tử trên khắp thế giới luôn mong ước trong đời mình ít nhất một lần được hành hương đến những nơi này để chiêm bái và tích lũy công đức. Giá trị của xá lợi Thích Ca Mâu Ni không chỉ nằm ở khía cạnh vật chất mà còn là biểu tượng sống động cho những giáo lý, phẩm hạnh cao quý mà Đức Phật đã truyền dạy. Sự hiện diện của xá lợi củng cố niềm tin và là nguồn cảm hứng lớn lao cho hàng triệu tín đồ Phật giáo, thúc đẩy họ thực hành theo lời Phật dạy.
Xá lợi Phật đang ở đâu trên thế giới?
Sau khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Niết bàn vào khoảng thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, di cốt Phật đã được phân chia thành tám phần và phân phát cho tám quốc gia, bộ tộc cổ đại ở Ấn Độ để tôn thờ. Sau đó, vua A-dục Đại đế (Asoka) đã thu thập và phân phát xá lợi Đức Phật rộng rãi hơn nữa, cho xây dựng hàng ngàn tháp xá lợi trên khắp vương quốc của ông, góp phần lan tỏa Phật giáo.
Ngày nay, xá lợi Phật đang ở đâu là một câu hỏi được nhiều người quan tâm. Nhiều phần xá lợi Thích Ca Mâu Ni đang được tôn trí tại các ngôi chùa và bảo tàng trên khắp thế giới. Một số địa điểm nổi tiếng có thể kể đến như Chùa Nha My (Nha Mi) ở Sri Lanka, Chùa Răng Phật (Temple of the Sacred Tooth Relic) ở Kandy, Sri Lanka, nơi lưu giữ một chiếc răng của Đức Phật. Hay Chùa Đại Kim Các (Shwedagon Pagoda) ở Myanmar cũng được cho là nơi tôn trí một số sợi tóc của Đức Phật. Ở Trung Quốc, nhiều bảo tháp cũng lưu giữ các phần xá lợi được vua Tùy Văn Đế phân phát vào thế kỷ thứ 7. Các quốc gia như Thái Lan, Lào, Campuchia cũng sở hữu những phần xá lợi quý giá này.
Những phát hiện về xá lợi Phật tại Việt Nam: Bắc Ninh và Nghệ An
Việt Nam, một quốc gia với truyền thống Phật giáo lâu đời, cũng là một trong những nơi may mắn sở hữu xá lợi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Thông tin này đã khiến nhiều người bất ngờ khi được TS. Nguyễn Văn Anh, giảng viên bộ môn Khảo cổ học, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Lịch sử – Văn hóa, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội công bố gần đây. Các bằng chứng lịch sử và khảo cổ đã chỉ ra ít nhất hai địa điểm từng an trí xá lợi Phật ở Việt Nam, đó là Tiên Du (Bắc Ninh) và Nam Đàn (Nghệ An).
Bằng chứng lịch sử về xá lợi Phật tại Tiên Du, Bắc Ninh
Năm 2004, tại khu vực Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, trong quá trình đào đất làm gạch, người dân đã phát hiện một hòm bằng đá chứa xá lợi Phật. Minh văn khắc ở mặt trong của nắp hòm cung cấp thông tin quý giá, cho biết đây là hòm chứa xá lợi Phật được vua Tùy Văn Đế của Trung Quốc cho rước và an trí trong bảo tháp trên núi Tiên Du, thuộc Giao Châu vào năm Nhân Thọ thứ nhất (tức năm 601 sau Công nguyên). Núi Tiên Du ngày nay thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.
Mặc dù tại thời điểm khai quật, trong hòm không còn xá lợi vật chất, nhưng minh chứng rõ ràng từ văn khắc đã khẳng định việc xá lợi Đức Phật từng được an trí tại khu vực Bắc Ninh ngày nay. Các nhà nghiên cứu cho rằng, ban đầu xá lợi này được đặt trong bảo tháp trên núi Tiên Du, sau đó có thể đã được di chuyển về khu vực chùa Dâu thuộc Thuận Thành, nơi nổi tiếng với Phật giáo cổ xưa. Phát hiện này là một minh chứng quan trọng về sự hiện diện lịch sử của bảo vật Phật giáo tại Việt Nam.
Xá lợi Phật tại Tháp Nhạn, Nam Đàn, Nghệ An – Bảo vật quốc gia
Một địa điểm quan trọng khác nơi xá lợi Phật đang ở đâu tại Việt Nam là Tháp Nhạn, xã Hoàng Long, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Năm 1986, các nhà khảo cổ đã tiến hành khai quật và phát hiện một hộp xá lợi được an trí trong lòng tháp. Bên trong hộp, còn chứa một số viên hình tròn được các nhà khoa học nhận định là xá lợi Phật.
Các nhà nghiên cứu cũng đưa ra giả thuyết rằng xá lợi tại Tháp Nhạn được đưa sang Việt Nam dưới thời Tùy Văn Đế, tương tự như trường hợp ở Bắc Ninh. Sự quan trọng của phát hiện này đã được công nhận rộng rãi. Vào năm 2017, hộp xá lợi này đã chính thức được công nhận là Bảo vật quốc gia của Việt Nam. Hiện tại, bảo vật quý giá này đang được lưu giữ và bảo quản cẩn thận tại Bảo tàng Nghệ An, trở thành một phần di sản văn hóa và tâm linh vô giá của dân tộc.
Bảo vật quốc gia Việt Nam: Tìm hiểu xá lợi Phật đang ở đâu tại các di tích
Hành trình xá lợi Phật về Việt Nam và vai trò của Tùy Văn Đế
Có lẽ nhiều người sẽ thắc mắc tại sao xá lợi Phật ở Việt Nam lại có liên quan đến một vị vua Trung Quốc. Tài liệu lịch sử và các phát hiện khảo cổ học đã giải đáp câu hỏi này. Trong vòng 4 năm, từ năm Nhân Thọ thứ nhất (601) đến năm Nhân Thọ thứ tư (604), Tùy Văn Đế đã tổ chức một chiến dịch quy mô lớn, cho phân phát xá lợi Đức Phật và xây dựng các bảo tháp an trí xá lợi tại hơn 100 châu thuộc các vùng lãnh thổ do nhà Tùy quản lý.
Trong số đó, có các châu như Giao Châu, Phong Châu, Trường Châu, Hoa Châu, Ái Châu – những vùng đất thuộc khu vực Bắc và Bắc Trung bộ Việt Nam ngày nay. Vào 10 thế kỷ đầu Công nguyên, vùng đất này của Việt Nam nằm dưới sự đô hộ của các triều đại quân chủ Trung Hoa. Mãi đến năm 938, Ngô Quyền mới đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, giành lại độc lập và mở ra thời kỳ tự chủ của Việt Nam sau gần một thiên niên kỷ Bắc thuộc.
Phật tử thành kính chiêm bái xá lợi Đức Phật, thể hiện niềm tin sâu sắc
Vào thế kỷ thứ 7, khi xá lợi Phật được rước sang Việt Nam, mặc dù chính quyền của Lý Phật Tử đã độc lập tương đối với chính quyền nhà Tùy, nhưng về mặt hình thức, Việt Nam vẫn đang chịu sự đô hộ. Do vậy, Tùy Văn Đế đã cho rước và an trí xá lợi Phật tại một số nơi trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay, đóng góp vào sự phong phú của các địa điểm xá lợi Phật đang ở đâu tại đất nước chúng ta. Điều này không chỉ là một phần lịch sử Phật giáo mà còn là một phần lịch sử văn hóa phức tạp giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Câu hỏi thường gặp (FAQs) về xá lợi Phật
1. Xá lợi Phật là gì và tại sao nó lại quan trọng?
Xá lợi Phật là những di cốt còn lại sau khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni hoặc các vị cao tăng nhập niết bàn và được hỏa táng. Nó được xem là biểu tượng thiêng liêng của phẩm hạnh, trí tuệ và sự giác ngộ mà các bậc tu hành đã đạt được, là đối tượng để chiêm bái và nguồn cảm hứng cho Phật tử.
2. Có bao nhiêu loại xá lợi?
Theo kinh sách Phật giáo, có hai loại chính: Sinh thân xá lợi (di cốt của Phật) và Pháp thân xá lợi (giáo pháp và giới luật). Về mặt vật chất, xá lợi nhục thân còn được chia thành Cốt xá lợi (xương trắng), Phát xá lợi (tóc đen) và Nhục xá lợi (thịt đỏ).
3. Có phải xá lợi Phật Thích Ca Mâu Ni đang ở Việt Nam không? Nếu có, ở đâu?
Có. Việt Nam sở hữu xá lợi Phật Thích Ca Mâu Ni tại ít nhất hai địa điểm được ghi nhận: khu vực Tiên Du (Bắc Ninh) với hòm đá chứa minh văn từ năm 601, và Tháp Nhạn (Nam Đàn, Nghệ An) nơi tìm thấy hộp xá lợi vào năm 1986, hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ An và được công nhận là Bảo vật quốc gia.
4. Tại sao Tùy Văn Đế lại phân phát xá lợi đến Việt Nam?
Trong thế kỷ thứ 7, khi Việt Nam (Giao Châu) nằm dưới sự đô hộ của nhà Tùy, Tùy Văn Đế đã thực hiện chiến dịch phân phát xá lợi Đức Phật và xây tháp trên khắp các châu thuộc quyền cai trị của ông, trong đó có các vùng đất ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ Việt Nam ngày nay. Đây là một phần của chính sách truyền bá Phật giáo của triều đại này.
5. Ý nghĩa của việc chiêm bái xá lợi Phật là gì?
Việc chiêm bái xá lợi Phật được tin là mang lại cơ duyên lớn cho Phật tử, giúp họ kết duyên với Đức Phật, nhanh chóng đạt được giác ngộ, và là dịp để quán chiếu về giáo pháp cũng như phẩm hạnh tu tập, từ đó phát tâm hướng thiện và tu hành theo lời Phật dạy.
Hành trình tìm hiểu về xá lợi Phật đang ở đâu không chỉ là một chuyến đi khám phá lịch sử, mà còn là sự kết nối sâu sắc với giá trị tâm linh và văn hóa Phật giáo. Những bảo vật này, dù ở bất kỳ nơi nào trên thế giới, đều là nguồn cảm hứng bất tận, nhắc nhở chúng ta về con đường giác ngộ và lòng từ bi. Inter Stella hy vọng bài viết đã mang đến những thông tin hữu ích và giúp quý vị hiểu rõ hơn về ý nghĩa thiêng liêng của xá lợi Đức Phật.
