Từ Hy Thái Hậu là ai? Tiểu sử, cuộc đời và vai trò lịch sử

Trang Chủ / Trang Trí / Từ Hy Thái Hậu là ai? Tiểu sử, cuộc đời và vai trò lịch sử

Xem Nội Dung Bài Viết

Từ Hy Thái Hậu (1835-1908), còn được biết đến với tên hiệu là Từ Hy Thái Hậu hay Tây Thái Hậu, là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất và cũng gây tranh cãi nhất trong lịch sử Trung Quốc cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Bà không chỉ là một vị Hoàng Hậu thứ hai của triều đại Thanh mà còn là người nắm quyền nhiếp chính thực tế trong hơn 47 năm, từ năm 1861直至 năm 1908. Quyền lực của bà kéo dài qua triều đại của hai vị hoàng đế trẻ: Đồng Trị và Quang Tự. Cuộc đời và sự cai trị của Từ Hy Thái Hậu là một câu chuyện phức tạp về chính trị, quyền lực, sự truyền thống và những thay đổi đầy biến động của một đế chế đang suy tàn.

Bà nổi tiếng với sự khôn ngoan, mưu lược chính trị, nhưng đồng thời cũng bị chỉ trích vì sự bảo thủ, xa hoa và những chính sách ngoại giao thất bại dẫn đến sự suy yếu của triều Thanh. Để hiểu rõ Từ Hy Thái Hậu là ai, chúng ta cần phân tích sâu hơn về xuất thân, quá trình tranh đoạt quyền lực, các chính sách cai trị và di sản mà bà để lại. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện và khách quan về nhân vật lịch sử này.

Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Tổ Nghề Sân Khấu Và Hành Trình Trở Thành Diễn Viên Điện Ảnh

Tiểu sử và xuất thân của Từ Hy Thái Hậu

Từ Hy Thái Hậu tên thật là Tống Lệ Trinh, sau này đổi tên khi vào cung là Diệp Hách Na Lạp thị (Yehenara). Bà sinh ra tại một gia đình Mãn Châu quan lại thuộc kỳ Mãn Châu Tương Lam (một trong tám kỳ của người Mãn). Xuất thân của bà không phải thuộc dòng dõi cao quý nhất trong hoàng tộc, nhưng gia đình bà có quan hệ mật thiết với triều đình.

Những năm đầu đời và nhập cung

Bà sinh năm 1835 tại Kinh Châu (nay thuộc Hà Bắc). Cha của bà là Huệ Trưng, một quan lại trung cấp. Từ nhỏ, Tống Lệ Trinh đã bộc lộ sự thông minh, nhanh nhẹn và có tư chất hơn người. Năm 1852, khi mới 17 tuổi, bà được tuyển vào cung làm phi tần cho Hoàng đế Hàm Phong. Tại đây, bà được phong là “Lan Quý nhân”, một tước vị khá thấp trong hệ thống hậu cung.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Tuy nhiên, nhờ vào vẻ ngoài xinh đẹp, sự tinh tế và đặc biệt là khả năng văn chương (bà rất giỏi thư pháp và hội họa), bà nhanh chóng chiếm được cảm tình của Hoàng đế Hàm Phong. Năm 1856, bà sinh hạ một hoàng tử, là Hoàng tử Tái Thuần (sau này là Hoàng đế Đồng Trị). Việc sinh được con trai trưởng (và duy nhất sống sót) của hoàng đế đã thay đổi hoàn toàn số phận của bà trong cung.

Sự kiện Biến động Tân Dậu và cơ hội nắm quyền

Năm 1861, Hoàng đế Hàm Phong qua đời tại Nhiệt Hà khi đang chạy trốn cuộc xâm lược của quân Liên quân Anh – Pháp trong Chiến tranh Nha Phiến. Hoàng tử Tái Thuần mới 6 tuổi lên ngôi, hiệu là Đồng Trị. Theo di chiếu của Hàm Phong, quyền lực được giao cho八大臣 (Bát đại thần) phụ chính, bao gồm Túc Thuận và các quan lại khác.

Tuy nhiên, Từ Phi (tức Diệp Hách Na Lạp thị, lúc này đã được tấn phong từ “Lan Quý nhân” lên “Lan Phi” rồi “Lan Quý phi”) cùng với Đông Thái Hậu (mẹ đẻ của Đồng Trị) đã nhận thấy sự đe dọa từ phe Bát đại thần. Năm 1861,利用 sự giúp đỡ của Cung Thân Vương Dịch Hân (anh cùng cha khác mẹ của Hàm Phong), hai vị Thái hậu đã发动 một cuộc chính biến tại Nhiệt Hà, bắt giữ Túc Thuận và các phụ chính đại thần. Sự kiện này được lịch sử gọi là Biến động Tân Dậu.

Sau khi đàn áp phe đối lập, hai vị Thái hậu trở thành người nhiếp chính cho hoàng đế trẻ. Tuy nhiên, Đông Thái Hậu không có nhiều tham vọng chính trị và sức khỏe yếu, trong khi Từ Phi (vốn là兰貴妃, sau được tôn là Từ Hy Thái Hậu) lại có tư chất chính trị sắc sảo. Dần dần, Từ Hy Thái Hậu trở thành người nắm quyền thực tế trong triều đình.

Có thể bạn quan tâm: Vua Cá Koi Thắng Ngô Là Ai? Tiểu Sử, Sự Nghiệp Và Hôn Nhân Gây Sốt

Quá trình tranh đoạt và củng cố quyền lực

Câu trả lời cho câu hỏi “Từ Hy Thái Hậu là ai” không thể thiếu việc phân tích cách bà thiết lập quyền lực tuyệt đối của mình. Đây là một quá trình phức tạp kéo dài qua nhiều thập kỷ.

Thời kỳ song hậu lâm triều

Thời gian đầu sau biến động Tân Dậu, triều đình实行 chế độ “song hậu lâm triều” (hai vị Thái hậu cùng nghe chính). Tuy nhiên, thực quyền nằm trong tay Từ Hy Thái Hậu. Bà đã利用 sự giúp đỡ của các đại thần như Cung Thân Vương Dịch Hân và Lục Bỉnh Hòa để điều hành đất nước.

Thời kỳ này đánh dấu sự khởi đầu của “Trung흥” (Tự Cường) trong triều Thanh, với các phong trào cải cách như Dương Vụ. Tuy nhiên, Từ Hy Thái Hậu vẫn giữ thái độ bảo thủ, lo sợ rằng cải cách sẽ đe dọa quyền lực của hoàng tộc Mãn Thanh.

Chết lặng trước cái chết của Đồng Trị và tranh đoạt với Quang Tự

Năm 1875, Hoàng đế Đồng Trị qua đời ở tuổi 19 (vì bệnh đậu mùa hoặc bệnh hoa liễu, tùy theo các giả thuyết). Đây là một đòn打击 lớn đối với Từ Hy Thái Hậu. Theo lệ thường, người kế vị phải thuộc thế hệ “Tái” (con cháu của Hàm Phong). Tuy nhiên, để tiếp tục nắm quyền nhiếp chính, Từ Hy Thái Hậu đã chọn người em họ của Đồng Trị là Tái Thiên (con trai của Thuần Thân Vương), khi đó mới 4 tuổi, lên ngôi, hiệu là Quang Tự.

Việc chọn Quang Tự là một bước đi chính trị khôn ngoan. Vì Quang Tự còn quá nhỏ, Từ Hy Thái Hậu tiếp tục được nhiếp chính. Tuy nhiên, năm 1889, khi Quang Tự tròn 18 tuổi, bà tuyên bố “quyên chính” (trao lại quyền cai trị), lui về Dưỡng Tâm Điện. Nhưng trên thực tế, bà vẫn là người có tiếng nói cuối cùng trong các vấn đề trọng đại của quốc gia, đặc biệt là ngoại giao và nhân sự.

Xung đột với Quang Tự và biến pháp Mậu Tuất

Năm 1898,受 ảnh hưởng của các quan cải cách như Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, Hoàng đế Quang Tự (lúc đó 27 tuổi) đã phát động “Bãi dịch” (Cải cách Mậu Tuất) nhằm hiện đại hóa Trung Quốc. Đây là một thách thức trực tiếp đến quyền lực của Từ Hy Thái Hậu và phe bảo thủ.

Lo sợ rằng cải cách sẽ làm suy yếu quyền lực của hoàng tộc Mãn Thanh và lật đổ vị trí của mình, Từ Hy Thái Hậu đã发动 “Cách chính biến” tại Di Hòa Viên. Bà hạ lệnh bắt giữ Quang Tự, bãi bỏ hầu hết các chiếu chỉ cải cách và xử tử sáu nhà cải cách. Từ đó, bà tiếp tục nắm quyền nhiếp chính cho đến khi Quang Tự qua đời (năm 1908).

Có thể bạn quan tâm: Mc Mai Ngọc Và Hành Trình Tìm Kiếm Hạnh Phúc Mới: Câu Chuyện Về Sự Tái Sinh Từ Những Tổn Thương

Chính sách cai trị và tính cách của Từ Hy Thái Hậu

Để hiểu rõ Từ Hy Thái Hậu là ai trong vai trò một nhà cai trị, cần xem xét các chính sách và tính cách của bà.

Thái độ bảo thủ và nỗ lực bảo vệ quyền lực hoàng tộc

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Từ Hy Thái Hậu là sự bảo thủ. Bà luôn ưu tiên việc bảo vệ quyền lực và đặc quyền của hoàng tộc Mãn Thanh hơn là sự phát triển của đất nước. Bà lo ngại rằng nếu Trung Quốc hiện đại hóa theo phương Tây, quyền lực của hoàng đế sẽ bị suy yếu. Do đó, bà thường xuyên kìm hãm các phong trào cải cách.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng bà là một chính trị gia thực thụ. Bà biết cách cân bằng giữa các thế lực trong triều,利用 sự xung đột giữa các phe phái để duy trì sự thống trị của mình. Bà cũng rất giỏi trong việc sử dụng “thuật cai trị” bằng cách cho phép các quan lại tranh đấu để họ không thể联合 lại chống lại bà.

Ngoại giao và chiến tranh

Thời kỳ cai trị của Từ Hy Thái Hậu chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh thảm khốc của Trung Quốc, bao gồm Chiến tranh Pháp-Thanh (1884-1885), Chiến tranh Nhật-Thanh (1894-1895) và cuộc Khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn (1900).

Đặc biệt, trong cuộc Khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn, Từ Hy Thái Hậu đã có một quyết định cực kỳ mạo hiểm: ủng hộ phong trào “Phù Thanh diệt Dương” của Nghĩa Hòa Đoàn để chống lại các thế lực phương Tây. Bà hy vọng利用 sức mạnh của dân gian để đánh đuổi ngoại bang. Tuy nhiên, quyết định này đã dẫn đến thất bại thảm hại, gây ra sự can thiệp của liên quân tám nước, khiến Bắc Kinh rơi vào tay giặc và buộc triều Thanh phải ký一系列 các hiệp ước bất平等 (như “Hòa ước Tân Sửu”).

Sau đó, để bảo toàn triều đại, Từ Hy Thái Hậu đã thay đổi chính sách, thực hiện “Tân chính” (cải cách) theo hướng tây hóa một cách thận trọng, nhưng đã quá muộn để cứu vãn đế chế Thanh.

Vấn đề tài chính và cuộc sống xa hoa

Một điểm gây tranh cãi lớn về Từ Hy Thái Hậu là sự xa hoa phung phí. Dù đất nước gặp nhiều khó khăn về tài chính, bà vẫn chi tiêu khủng khiếp cho các công trình xây dựng và sinh hoạt cá nhân. Nổi tiếng nhất là việc bà dùng ngân quỹ quân sự để tu sửa Di Hòa Viên (Vườn Viên Minh) vào những năm 1890. Điều này khiến nhiều sử gia và dân chúng đương thời phẫn nộ, coi đó là nguyên nhân góp phần làm suy yếu quân đội và quốc phòng.

Có thể bạn quan tâm: Quỳnh Lương Và Hành Trình Vượt Qua Những Ồn Ào Từ Chương Trình ‘người Ấy Là Ai‘

Di sản và đánh giá về Từ Hy Thái Hậu

Câu hỏi “Từ Hy Thái Hậu là ai” luôn gắn liền với những tran luận về di sản của bà. Bà là một nhân vật phức tạp, không thể đánh giá đơn giản là “tốt” hay “xấu”.

Vai trò tích cực

Một số nhà nghiên cứu cho rằng, trong bối cảnh lịch sử đầy biến động, sự lãnh đạo của Từ Hy Thái Hậu đã giúp triều Thanh duy trì sự tồn tại thêm gần nửa thế kỷ. Bà đã giữ vững được sự ổn định tương đối trong nội bộ triều đình, tránh được sự sụp đổ sớm hơn. Các chính sách “Tân chính” cuối đời của bà, dù muộn màng, cũng đã đặt nền móng cho sự hiện đại hóa của Trung Quốc sau này.

Vai trò tiêu cực

Phía ngược lại, phần lớn lịch sử đều chỉ trích bà vì sự bảo thủ, tham quyền và sự xa hoa. Việc kìm hãm Quang Tự và đàn áp cải cách Mậu Tuất đã khiến Trung Quốc bỏ lỡ cơ hội vàng để hiện đại hóa. Những thất bại trong ngoại giao và chiến tranh dẫn đến việc Trung Quốc mất chủ quyền, rơi vào cảnh半殖民半封建 (bán thuộc địa, bán phong kiến). Cái chết của bà năm 1908 cũng để lại một khoảng trống quyền lực lớn, góp phần vào sự sụp đổ hoàn toàn của triều Thanh chỉ ba năm sau đó.

Ảnh hưởng văn hóa

Trong văn hóa đại chúng, hình ảnh Từ Hy Thái Hậu thường được khắc họa là một bà hoàng độc đoán, tàn nhẫn và đầy mưu mô. Tuy nhiên, những nghiên cứu lịch sử gần đây đã cố gắng nhìn nhận bà dưới góc độ của một người phụ nữ trong hoàn cảnh cung đấu khép kín, nơi mà sự sinh tồn đòi hỏi phải có thủ đoạn.

Kết luận

Từ Hy Thái Hậu là ai? Bà là một nhân vật lịch sử vĩ đại nhưng đầy mâu thuẫn. Là một người phụ nữ xuất thân từ tầng lớp quý tộc Mãn Thanh, bà đã leo lên đỉnh cao quyền lực thông qua sự thông minh, mưu lược và không ngại dùng thủ đoạn. Trong suốt hơn 47 năm cầm quyền, bà đã để lại dấu ấn sâu sắc lên lịch sử Trung Quốc cuối thời Thanh.

Dù được nhớ đến vì sự xa hoa và những chính sách bảo thủ gây hậu quả tiêu cực, không thể phủ nhận sự khôn ngoan chính trị và khả năng điều hành đất nước trong thời kỳ khủng hoảng của bà. Câu chuyện về Từ Hy Thái Hậu vẫn là một đề tài hấp dẫn để nghiên cứu, không chỉ về lịch sử chính trị mà còn về tâm lý và vị thế của người phụ nữ trong xã hội phong kiến Trung Quốc. Hiểu rõ về bà giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về sự suy vong của một đế chế và những thách thức mà Trung Quốc đã trải qua trong bước ngoặt lịch sử quan trọng này.

Theo thông tin tổng hợp từ interstellas.com, lịch sử luôn được nhìn nhận đa chiều, và việc đánh giá về Từ Hy Thái Hậu cũng cần dựa trên bối cảnh cụ thể của thời đại mà bà sinh sống.