Việc trang trí bàn thờ người mất là một phần không thể thiếu trong văn hóa hiếu đạo của người Việt. Bàn thờ người quá cố không chỉ là nơi tưởng niệm, mà còn thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng và tình cảm sâu sắc của những người ở lại dành cho người đã khuất. Việc bài trí bàn thờ cần tuân thủ các quy tắc về phong thủy, nghi lễ truyền thống và yếu tố thẩm mỹ để đảm bảo không gian linh thiêng, trang trọng và ấm cúng.
Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách trang trí bàn thờ người chết đúng cách, từ vị trí đặt bàn thờ, các vật dụng cần thiết, đến cách bố trí, lựa chọn màu sắc và những lưu ý quan trọng theo phong tục Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Cách Trang Trí Bàn Thờ Công Giáo Ngày Tết Đẹp, Trang Nghiêm Và Đúng Nghi Lễ
Những vật dụng cần thiết trên bàn thờ người mất
Ảnh thờ và di ảnh
Ảnh thờ là vật dụng quan trọng nhất trên bàn thờ người mất. Đây là hình ảnh đại diện cho người đã khuất, là nơi con cháu hướng về mỗi khi thắp hương tưởng niệm.
- Ảnh thờ chính: Thường là ảnh chân dung lớn, được in trên chất liệu bền như gỗ, kính hoặc mica, đặt ở vị trí trung tâm hoặc cao nhất trên bàn thờ. Ảnh nên chọn ảnh chụp rõ nét, khuôn mặt hiền hòa, trang phục chỉnh tề.
- Di ảnh nhỏ: Có thể đặt một hoặc nhiều ảnh nhỏ hơn ở hai bên hoặc phía dưới ảnh chính, thể hiện các giai đoạn khác nhau trong cuộc đời của người quá cố.
Bát hương
Bát hương (hay lư hương) là vật dụng thiêng liêng, dùng để cắm nhang khi thắp hương. Hương khói bốc lên được coi là sợi dây liên kết giữa thế giới người sống và người đã khuất.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Ngày Gia đình Việt Nam Được Tổ Chức Ở Đâu: Ý Nghĩa và Hoạt Động Kỷ Niệm
- Báo Giá Thi Công Nội Thất Chung Cư Chi Tiết và Minh Bạch
- Sự Nghiệp Và Vị Trí Của Thiếu Tướng Lương Văn Kiểm Tại Quân Khu 3
- Cách Trang Trí Cửa Hàng: Bí Quyết Thu Hút Khách Hàng Ngay Từ Cái Nhìn Đầu Tiên
- **Bình Định Là Ở Đâu**: Khám Phá Tiềm Năng Bất Động Sản
- Chất liệu: Thường làm bằng sứ, gốm, đồng hoặc đá. Bát hương bằng sứ men xanh hoặc men rạn là lựa chọn phổ biến, vừa đẹp mắt vừa bền.
- Kích thước: Nên chọn bát hương có kích thước phù hợp với bàn thờ, không quá to hay quá nhỏ. Bát hương thường có ba chân (tam súc) hoặc bốn chân (tứ súc).
- Điền cốt: Trước khi sử dụng, bát hương cần được “điền cốt” (điền đầy tro, một ít đất, gạo, muối hoặc các vật phẩm linh thiêng khác) để tạo thành “núi” tại nơi thờ cúng.
Ngai thờ và bài vị
Ngai thờ (hoặc bài vị) là vật dụng ghi tên, tuổi, ngày mất của người đã khuất. Đây là bằng chứng về sự hiện diện của linh hồn người quá cố trên bàn thờ.
- Ngai thờ: Thường được làm bằng gỗ, sơn son thếp vàng, chạm khắc hoa văn tinh xảo. Trên ngai có thể ghi “Tiền hiếu…” hoặc “Hậu hiếu…” tùy theo mối quan hệ.
- Bài vị: Có thể là một tấm bia nhỏ bằng đá, gỗ hoặc sứ, ghi rõ tên tuổi, năm sinh, năm mất của người đã khuất. Bài vị thường đặt ở vị trí trung tâm, phía trước bát hương.
Đèn thờ và nến
Ánh sáng trên bàn thờ tượng trưng cho sự soi sáng, dẫn đường cho linh hồn người đã khuất. Đèn thờ thường được thắp sáng suốt ngày đêm.
- Đèn dầu: Truyền thống, thường là đèn dầu bằng đồng, sứ hoặc gốm, mang lại ánh sáng ấm áp, mờ ảo.
- Nến: Nến trắng hoặc nến vàng thường được dùng trong các dịp lễ lớn, ngày giỗ. Nên chọn nến có chất lượng tốt, cháy đều, ít khói.
- Đèn điện: Hiện đại, an toàn, tiết kiệm. Nên chọn loại đèn có ánh sáng vàng, dịu nhẹ, không chói mắt.
Đĩa hoa quả và mâm ngũ quả
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Trang Trí Bàn Thờ Ngày Giỗ Đẹp, Trang Nghiêm Và Đúng Phong Tục
Mâm ngũ quả hoặc đĩa hoa quả là lễ vật dâng lên người đã khuất, thể hiện lòng thành kính và mong muốn cung奉 những điều tốt đẹp nhất.
- Mâm ngũ quả: Thường gồm 5 loại trái cây có màu sắc khác nhau, tượng trưng cho ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Các loại quả thường dùng: chuối, bưởi, cam, quýt, thanh long, dưa hấu, mãng cầu, sung…
- Đĩa hoa quả: Ngoài mâm ngũ quả, có thể đặt thêm các loại hoa quả tươi khác theo mùa, theo sở thích của người đã khuất.
- Lưu ý: Trái cây nên chọn quả tươi, chín đều, không dập nát, sâu bệnh. Nên thay hoa quả hàng ngày hoặc ít nhất mỗi tuần một lần.
Hoa tươi
Hoa tươi trên bàn thờ tượng trưng cho sự thanh tịnh, đẹp đẽ và lòng thành kính. Hoa thường được thay hàng ngày hoặc theo định kỳ.
- Loại hoa: Thường dùng hoa cúc, hoa sen, hoa huệ, hoa ly, hoa hồng, hoa lan… Các loại hoa có màu sắc trang nhã, hương thơm nhẹ nhàng là lựa chọn phù hợp.
- Bình cắm: Nên chọn bình cắm hoa bằng gốm, sứ, thủy tinh hoặc đồng, có màu sắc hài hòa với tổng thể bàn thờ.
- Lưu ý: Nên thay nước và hoa thường xuyên để giữ hoa luôn tươi, tránh héo úa, có mùi.
Chén nước, rượu, trà
Chén nước, rượu, trà là những lễ vật không thể thiếu trên bàn thờ người mất, thể hiện sự hiếu kính và mong muốn dâng lên người đã khuất những điều tốt đẹp nhất.
- Chén nước: Thường là 3 chén nước lọc, tượng trưng cho thanh tịnh, trong lành.
- Chén rượu: Thường là 3 chén rượu, dùng trong các dịp lễ lớn, ngày giỗ.
- Chén trà: Thường là 3 chén trà, dùng hàng ngày hoặc trong các dịp lễ.
- Lưu ý: Nên thay nước, rượu, trà hàng ngày để giữ bàn thờ luôn sạch sẽ, thơm tho.
Mâm cơm, đồ cúng
Trong các dịp lễ lớn, ngày giỗ, người ta thường dâng lên bàn thờ mâm cơm cúng, với các món ăn truyền thống như xôi, gà luộc, canh, rau…
- Mâm cơm: Nên chọn các món ăn chay hoặc mặn tùy theo phong tục của từng gia đình, nhưng phải là những món ăn sạch sẽ, thơm ngon, được chế biến cẩn thận.
- Đồ cúng: Ngoài mâm cơm, có thể dâng lên các loại bánh, kẹo, mứt, chè… tùy theo sở thích của người đã khuất.
Các vật dụng phụ trợ khác
Ngoài các vật dụng chính kể trên, bàn thờ người mất còn có thể có một số vật dụng phụ trợ khác như:
- Đĩa đựng vàng mã: Dùng để đựng các loại vàng mã, tiền giấy, quần áo giấy… khi hóa vàng.
- Bình hương: Dùng để đựng nhang, giúp nhang luôn thẳng, đẹp.
- Đế nến: Dùng để cố định nến, tránh đổ, cháy.
- Phấn hoa: Dùng để rắc lên bát hương, tạo mùi thơm.
- Bộ tam sự, ngũ sự: Gồm 3 hoặc 5 vật dụng bằng đồng, gốm hoặc sứ, thường là 2 cây đèn, 1 bát hương (tam sự) hoặc 2 cây đèn, 2 bình hoa, 1 bát hương (ngũ sự).
Cách bố trí bàn thờ người mất theo phong tục truyền thống
Vị trí đặt bàn thờ
Có thể bạn quan tâm: Trang Trí Bàn Thờ Gia Tiên Ngày Ăn Hỏi: Toàn Cảnh Chi Tiết, Chuẩn Phong Thủy
Vị trí đặt bàn thờ người mất rất quan trọng, cần được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo sự trang nghiêm, thanh tịnh và phù hợp với phong thủy.
- Nơi cao ráo, sạch sẽ: Bàn thờ nên được đặt ở nơi cao ráo, sạch sẽ, tránh ẩm mốc, bụi bẩn. Không nên đặt bàn thờ ở tầng hầm, dưới gầm cầu thang hoặc gần nhà vệ sinh.
- Hướng bàn thờ: Hướng bàn thờ nên quay về hướng tốt theo phong thủy, thường là hướng Đông, Đông Nam, Nam hoặc Tây Nam. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là hướng bàn thờ phải đối diện với cửa chính hoặc cửa sổ, để ánh sáng và không khí lưu thông tốt.
- Tránh gió mạnh: Không nên đặt bàn thờ ở nơi có gió mạnh, vì gió mạnh có thể làm tắt đèn, thổi bay hương khói, gây bất kính.
- Tránh ánh nắng trực tiếp: Ánh nắng trực tiếp có thể làm phai màu ảnh thờ, làm hỏng các vật dụng trên bàn thờ. Nên đặt bàn thờ ở nơi có ánh sáng dịu nhẹ, không quá sáng cũng không quá tối.
- Tách biệt với khu vực sinh hoạt: Bàn thờ nên được đặt ở một không gian riêng biệt, tránh xa khu vực sinh hoạt ồn ào, náo nhiệt. Không nên đặt bàn thờ trong phòng ngủ, phòng bếp hoặc phòng khách có tivi, loa…
Bố trí các vật dụng trên bàn thờ
Cách bố trí các vật dụng trên bàn thờ cần tuân thủ các nguyên tắc về trật tự, cân đối và tôn kính.
- Ảnh thờ và bài vị: Đặt ở vị trí trung tâm, cao nhất trên bàn thờ. Ảnh thờ thường đặt ở phía sau, bài vị đặt ở phía trước.
- Bát hương: Đặt ở vị trí trung tâm, phía trước ảnh thờ và bài vị. Bát hương là vật dụng thiêng liêng nhất, nên được đặt ở vị trí cao và sạch sẽ.
- Đèn thờ và nến: Đặt ở hai bên bát hương, đối xứng nhau. Đèn thờ thường đặt ở phía trước, nến đặt ở phía sau.
- Mâm ngũ quả và đĩa hoa quả: Đặt ở phía trước bát hương, hai bên hoặc ở giữa. Mâm ngũ quả thường đặt ở vị trí trung tâm, đĩa hoa quả đặt ở hai bên.
- Hoa tươi: Đặt ở hai bên mâm ngũ quả hoặc ở hai bên bàn thờ, tạo sự cân đối, hài hòa.
- Chén nước, rượu, trà: Đặt ở phía trước mâm ngũ quả, thường là 3 chén nước, 3 chén rượu, 3 chén trà, sắp xếp thành hàng ngang hoặc hình tam giác.
- Mâm cơm, đồ cúng: Đặt ở phía trước chén nước, rượu, trà, trong các dịp lễ lớn, ngày giỗ.
Bố trí theo hướng Đông Tây Nam Bắc
Theo phong thủy, cách bố trí bàn thờ còn có thể dựa vào hướng Đông Tây Nam Bắc:
- Hướng Đông: Đại diện cho sự khởi đầu, sinh sôi. Phù hợp để đặt các vật dụng tượng trưng cho sự sống, như hoa quả, chén nước.
- Hướng Tây: Đại diện cho sự kết thúc, thu hoạch. Phù hợp để đặt các vật dụng tượng trưng cho sự kết thúc, như bát hương, bài vị.
- Hướng Nam: Đại diện cho ánh sáng, danh vọng. Phù hợp để đặt các vật dụng tượng trưng cho ánh sáng, như đèn thờ, nến.
- Hướng Bắc: Đại diện cho sự bí ẩn, linh thiêng. Phù hợp để đặt các vật dụng tượng trưng cho sự linh thiêng, như ảnh thờ, ngai thờ.
Những lưu ý quan trọng khi trang trí bàn thờ người mất
Chọn màu sắc phù hợp
Màu sắc trên bàn thờ người mất cần thể hiện sự trang nghiêm, thanh tịnh và tôn kính.
- Màu chủ đạo: Nên chọn các màu sắc trung tính, trầm lắng như màu nâu, màu gỗ, màu đỏ thẫm, màu vàng nhạt. Tránh các màu sắc chói lọi, sặc sỡ như màu xanh neon, màu hồng phấn, màu cam chói…
- Màu hoa: Nên chọn các loại hoa có màu sắc trang nhã như hoa cúc vàng, hoa sen trắng, hoa huệ trắng, hoa ly trắng…
- Màu vải: Nếu dùng vải phủ bàn thờ, nên chọn vải màu đỏ thẫm, màu vàng nhạt hoặc màu nâu, có chất liệu vải tốt, không dễ bám bụi.
Vệ sinh bàn thờ thường xuyên
Bàn thờ người mất cần được vệ sinh thường xuyên để giữ gìn sự sạch sẽ, thanh tịnh và thể hiện lòng thành kính.
- Lau dọn hàng ngày: Nên lau dọn bàn thờ hàng ngày, dùng khăn mềm, nước sạch để lau các vật dụng trên bàn thờ. Tránh dùng hóa chất tẩy rửa mạnh, vì có thể làm hỏng các vật dụng.
- Thay hoa quả, nước, rượu, trà: Nên thay hoa quả, nước, rượu, trà hàng ngày để giữ bàn thờ luôn sạch sẽ, thơm tho.
- Dọn dẹp định kỳ: Nên dọn dẹp bàn thờ định kỳ, ít nhất mỗi tuần một lần, lau chùi kỹ lưỡng các vật dụng, thay nước, thay hoa quả, thay vải phủ (nếu có).
Thay đổi theo mùa và dịp lễ
Bàn thờ người mất có thể được thay đổi theo mùa và dịp lễ để phù hợp với không khí và ý nghĩa của từng thời điểm.
- Theo mùa: Vào mùa hè, có thể dùng các loại hoa quả có màu sắc tươi mát như hoa sen, hoa huệ, dưa hấu, thanh long. Vào mùa đông, có thể dùng các loại hoa quả có màu sắc ấm áp như hoa cúc, hoa ly, bưởi, cam…
- Theo dịp lễ: Trong các dịp lễ lớn như Tết Nguyên Đán, Rằm tháng Bảy, ngày giỗ, bàn thờ nên được trang trí đẹp đẽ hơn, với nhiều hoa quả, bánh kẹo, mâm cơm cúng…
Tôn trọng phong tục địa phương
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Trang Trí Bàn Thờ Gia Tiên Đẹp Và Trang Nghiêm Tại Bến Tre
Phong tục trang trí bàn thờ người mất có thể khác nhau tùy theo từng địa phương, từng dân tộc. Khi trang trí bàn thờ, nên tìm hiểu và tôn trọng phong tục địa phương để đảm bảo sự phù hợp và tôn kính.
- Tìm hiểu phong tục: Nên tìm hiểu phong tục trang trí bàn thờ của địa phương mình sinh sống, hoặc phong tục của gia đình người đã khuất.
- Tôn trọng truyền thống: Nên tôn trọng các truyền thống, nghi lễ, không nên thay đổi tùy tiện các nghi thức, vật dụng trên bàn thờ.
- Hỏi ý kiến người lớn tuổi: Nếu không chắc chắn về cách trang trí bàn thờ, nên hỏi ý kiến người lớn tuổi, người có kinh nghiệm trong gia đình hoặc trong dòng họ.
Một số kiêng kỵ cần tránh
Khi trang trí bàn thờ người mất, có một số kiêng kỵ cần tránh để đảm bảo sự tôn kính và may mắn:
- Không đặt bàn thờ ở nơi ồn ào, náo nhiệt: Bàn thờ cần được đặt ở nơi yên tĩnh, thanh tịnh, tránh xa khu vực sinh hoạt ồn ào như phòng khách có tivi, loa, khu vực ăn uống…
- Không đặt bàn thờ dưới dầm nhà, xà ngang: Dầm nhà, xà ngang đè lên bàn thờ được coi là điều kiêng kỵ, có thể ảnh hưởng đến vận khí của gia đình.
- Không đặt bàn thờ đối diện với cửa nhà vệ sinh: Cửa nhà vệ sinh là nơi có uế khí, không nên đặt bàn thờ đối diện.
- Không để bàn thờ bừa bộn, bụi bẩn: Bàn thờ cần được giữ gìn sạch sẽ, gọn gàng, không để đồ đạc linh tinh, bụi bẩn.
- Không để trẻ em nghịch ngợm trên bàn thờ: Bàn thờ là nơi thiêng liêng, cần được giữ gìn cẩn thận, không để trẻ em nghịch ngợm, làm đổ vỡ các vật dụng.
- Không thắp nhang, hóa vàng mã dưới chân bàn thờ: Nên thắp nhang, hóa vàng mã ở nơi quy định, tránh để tro, bụi bay vào bàn thờ.
Một số mẫu trang trí bàn thờ người mất đẹp và trang nghiêm
Mẫu 1: Bàn thờ người mất theo phong cách truyền thống
- Bàn thờ: Bàn thờ gỗ sơn son thếp vàng, chạm khắc hoa văn tinh xảo.
- Ảnh thờ: Ảnh chân dung lớn, in trên kính, đặt ở vị trí trung tâm.
- Bát hương: Bát hương sứ men rạn, đặt ở vị trí trung tâm, phía trước ảnh thờ.
- Mâm ngũ quả: Mâm ngũ quả gồm 5 loại trái cây có màu sắc khác nhau, đặt ở phía trước bát hương.
- Hoa tươi: Hai bình hoa cúc vàng, đặt ở hai bên mâm ngũ quả.
- Đèn thờ: Hai đèn thờ bằng đồng, đặt ở hai bên bát hương.
- Chén nước, rượu, trà: 3 chén nước, 3 chén rượu, 3 chén trà, đặt ở phía trước mâm ngũ quả.
Mẫu 2: Bàn thờ người mất theo phong cách hiện đại
- Bàn thờ: Bàn thờ gỗ đơn giản, màu nâu, không chạm khắc cầu kỳ.
- Ảnh thờ: Ảnh chân dung in trên mica, đặt ở vị trí trung tâm.
- Bát hương: Bát hương sứ men xanh, đặt ở vị trí trung tâm.
- Mâm ngũ quả: Mâm ngũ quả đơn giản, gồm 3-5 loại trái cây theo mùa.
- Hoa tươi: Một bình hoa sen trắng, đặt ở giữa mâm ngũ quả.
- Đèn thờ: Đèn thờ điện tử, ánh sáng vàng dịu nhẹ, đặt ở hai bên bát hương.
- Chén nước, rượu, trà: 3 chén nước, đặt ở phía trước mâm ngũ quả.
Mẫu 3: Bàn thờ người mất theo phong cách Phật giáo
- Bàn thờ: Bàn thờ gỗ, sơn màu vàng nhạt, có thể treo một bức tranh Phật.
- Ảnh thờ: Ảnh chân dung in trên gỗ, đặt ở vị trí trung tâm.
- Bát hương: Bát hương sứ, có thể có hình ảnh Phật.
- Mâm ngũ quả: Mâm ngũ quả gồm các loại trái cây chay, không có mùi nồng.
- Hoa tươi: Hoa sen, hoa huệ, hoa ly, có màu sắc trang nhã.
- Đèn thờ: Đèn dầu hoặc nến, ánh sáng mờ ảo.
- Chén nước, rượu, trà: Chỉ dùng chén nước, không dùng rượu.
Kết luận
Trang trí bàn thờ người mất là một việc làm thể hiện lòng hiếu kính, sự biết ơn và tình cảm sâu sắc của những người ở lại dành cho người đã khuất. Việc trang trí bàn thờ cần tuân thủ các quy tắc về phong thủy, nghi lễ truyền thống và yếu tố thẩm mỹ để đảm bảo không gian linh thiêng, trang trọng và ấm cúng.
Hy vọng những chia sẻ trên đây của interstellas.com.vn sẽ giúp bạn có thêm kiến thức và kinh nghiệm để trang trí bàn thờ người mất một cách đúng cách, trang nghiêm và đẹp mắt. Quan trọng nhất là lòng thành kính, sự chân thành và tấm lòng hiếu thảo của con cháu dành cho người đã khuất.
