Tổng thống Robert Mugabe, một trong những nhà lãnh đạo gây tranh cãi nhất trong lịch sử cận đại, đã cai trị Zimbabwe trong 37 năm trước khi bị quân đội quản thúc vào năm 2017. Câu chuyện về ông là một bức tranh tương phản đầy u tối: từ nhà cách mạng được ca ngợi là anh hùng giải phóng dân tộc, trở thành biểu tượng của sự sụp đổ kinh tế và tham vọng quyền lực vô hạn. Việc ông bị quân đội quản thúc không chỉ đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên mà còn hé lộ những góc khuất đẫm máu về quyền lực, sự trì trệ và hy vọng bị dập tắt của một quốc gia châu Phi.
Có thể bạn quan tâm: Qpark Là Ai: Tiểu Sử, Sự Nghiệp Streamer Và Những Điều Bạn Cần Biết
Có thể bạn quan tâm: Phật Nghìn Tay Nghìn Mắt Là Ai? Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Biểu Tượng Từ Bi
Những điểm nổi bật trong sự nghiệp lãnh đạo của Robert Mugabe
Robert Mugabe là một nhân vật phức tạp, vừa là anh hùng độc lập vừa là người chịu trách nhiệm chính cho cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất lịch sử Zimbabwe. Dưới sự lãnh đạo của ông, Zimbabwe đạt được những thành tựu đáng chú ý về giáo dục nhưng cũng phải hứng chịu hậu quả thảm khốc từ các chính sách tịch thu đất đai và quản lý kinh tế yếu kém. Vòng tròn quyền lực xung quanh ông, đặc biệt là sự trỗi dậy của người vợ thứ hai Grace Mugabe, đã góp phần tạo ra một môi trường chính trị bất ổn, dẫn đến cuộc can thiệp của quân đội vào năm 2017 khi ông ở tuổi 93.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Cơ Hội Việc Làm Hấp Dẫn Tại Khu Công Nghiệp Trà Đa, Gia Lai Tuyển Dụng
- Khám Phá Giá Trị Đẳng Cấp Khi Thuê Chung Cư Saigon Mia
- Trống Đồng Đông Sơn Được Phát Hiện Ở Đâu? Toàn Cảnh Giá Trị.
- Những Nhược Điểm Của Gỗ Keo Cần Cân Nhắc Khi Lựa Chọn
- Bao Nhiêu Km Thay Nhớt Xe Máy: Hướng Dẫn Chi Tiết Để Động Cơ Bền Bỉ
Có thể bạn quan tâm: Plastic Man Là Ai? Nguồn Gốc, Sức Mạnh Và Vị Thế Trong Vũ Trụ Dc
Robert Mugabe là ai?
Robert Gabriel Mugabe sinh ngày 21 tháng 2 năm 1924 tại làng Kutama, thuộc vùng Tây Nam Zimbabwe ngày nay. Trước khi bước vào con đường chính trị, ông từng là một giáo viên trung học tại Zambia và Ghana. Những năm tháng làm giáo viên và tiếp xúc với các phong trào độc lập châu Phi đã định hình tư tưởng chính trị của ông. Năm 1960, ông tham gia chính trường và gia nhập đảng Mặt trận Yêu nước thống nhất quốc gia châu Phi Zimbabwe (Zanu-PF), một đảng phái chính trị đấu tranh cho độc lập của Zimbabwe.
Năm 1964, Mugabe bị chính phủ thuộc địa Rhodesia bắt giam và kết án tạm giữ chính trị. Trong thời gian bị tù, ông đã tự học và lấy bằng luật từ Đại học Luân Đôn thông qua các chương trình từ xa. Năm 1974, ông trốn thoát sang Mozambique, nơi ông tiếp tục lãnh đạo cuộc đấu tranh vũ trang chống lại chính quyền thuộc địa. Năm 1979, sau các cuộc đàm phán hòa bình do Anh làm trung gian, Zimbabwe chính thức giành được độc lập vào năm 1980. Mugabe trở thành Thủ tướng đầu tiên của đất nước mới độc lập và giữ chức vụ này cho đến năm 1987, khi ông chuyển sang làm Tổng thống, vị trí mà ông giữ cho đến năm 2017.
Có thể bạn quan tâm: Pitago Là Ai? Tiểu Sử, Gia Đình Và Những Điều Chưa Kể Về Nhà Toán Học Lừng Danh
Sự nghiệp chính trị và thành tựu giáo dục
Giai đoạn đầu sau độc lập, Mugabe được coi là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn. Ông được phương Tây ca ngợi vì đã theo đuổi chính sách hòa giải dân tộc và đầu tư mạnh mẽ vào các dịch vụ công. Dưới sự lãnh đạo của ông, Zimbabwe trở thành một trong những quốc gia có hệ thống giáo dục phát triển nhất châu Phi.
Thành tựu đáng kể nhất của Mugabe là việc nâng cao tỷ lệ biết chữ. Trước khi độc lập, tỷ lệ biết chữ của Zimbabwe chỉ khoảng 50%, nhưng dưới thời Mugabe, con số này đã tăng vọt lên khoảng 90%, một trong những mức cao nhất tại châu Phi. Chính phủ của ông đã xây dựng hàng nghìn trường học mới và cử nhiều giáo viên đến các vùng nông thôn. Điều này đã tạo ra một thế hệ trẻ Zimbabwe được học hành đầy đủ, có kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sự phát triển của đất nước.
Bên cạnh giáo dục, Mugabe cũng đạt được một số thành tựu trong cải cách y tế. Hệ thống bệnh viện được mở rộng và trang bị tốt hơn, giúp cải thiện đáng kể tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người dân Zimbabwe trong những năm đầu sau độc lập. Những thành tựu này đã củng cố vị thế của Mugabe như một nhà lãnh đạo được lòng dân chúng.
Chính sách đất đai và sự sụp đổ kinh tế
Bước ngoặt dẫn đến sự suy tàn của Zimbabwe bắt đầu từ năm 2000, khi Mugabe ban hành chính sách tịch thu đất đai không bồi thường từ những người da trắng gốc Anh. Đây là ngành xương sống của nền kinh tế Zimbabwe, chiếm phần lớn sản lượng nông nghiệp xuất khẩu. Mugabe biện minh cho hành động này bằng lý do lịch sử: đòi lại đất đai cho người da màu sau nhiều năm bị thuộc địa chiếm đoạt.
Tuy nhiên, cách thức thực hiện đã gây ra hậu quả thảm họa. Phần lớn đất đai bị tịch thu được bàn giao cho những người nông dân da màu không có kinh nghiệm canh tác, phần lớn là các cựu chiến binh và quan chức có quan hệ với đảng Zanu-PF. Sản lượng nông nghiệp giảm mạnh, Zimbabwe từ một quốc gia xuất khẩu lương thực trở thành nước phụ thuộc vào viện trợ quốc tế.
Đến năm 2008, kinh tế Zimbabwe lâm vào khủng hoảng trầm trọng. Đồng nội tệ mất giá nghiêm trọng, dẫn đến siêu lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử thế giới hiện đại. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), mức lạm phát đỉnh điểm đã lên tới 500 tỷ %. Hình ảnh người dân Zimbabwe chở các xe đẩy đầy tiền mặt đi mua bánh mì trở thành biểu tượng của sự sụp đổ kinh tế. Chính phủ buộc phải loại bỏ đồng nội tệ và “đô la hóa” nền kinh tế, một bước đi thừa nhận sự thất bại hoàn toàn của chính sách tiền tệ.
Sự suy giảm kinh tế không chỉ dừng lại ở số liệu vĩ mô. Nạn thất nghiệp tăng cao, cơ sở hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng, và chất lượng cuộc sống của người dân Zimbabwe giảm sút thảm hại. Dù Mugabe luôn đổ lỗi cho các thế lực phương Tây và lệnh trừng phạt, các nhà phân tích độc lập cho rằng nguyên nhân chính đến từ các chính sách quản lý yếu kém và tham nhũng trong chính phủ.
Vòng tròn quyền lực và Grace Mugabe
Yếu tố quan trọng khác góp phần vào sự sụp đổ của Mugabe là sự trỗi dậy của người vợ thứ hai, Grace Mugabe. Sinh năm 1965, Grace kém Mugabe 40 tuổi. Ban đầu, bà là thư ký của Mugabe và trở thành người tình của ông trong khi người vợ đầu Sally còn sống. Sau khi Sally qua đời vì bệnh ung thư năm 1992, Grace kết hôn với Mugabe và nhanh chóng tham gia vào vòng tròn quyền lực.
Grace Mugabe từ vị trí một đệ nhất phu nhân đã vươn lên trở thành một nhân vật chính trị có ảnh hưởng. Bà được bổ sung vào ban chấp hành trung ương đảng Zanu-PF và sau đó là vào bộ máy chính phủ. Grace xây dựng hình ảnh của một người phụ nữ quyền lực, có ảnh hưởng lớn đến các quyết định của chồng.
Trước khi quân đội can thiệp vào năm 2017, Grace Mugabe được coi là ứng cử viên hàng đầu cho vị trí Tổng thống kế nhiệm. Bà đã loại bỏ các đối thủ chính trị, bao gồm cả Phó Tổng thống Emmerson Mnangagwa, người bị sa thải vào tháng 11/2017. Sự trỗi dậy của Grace và sự suy yếu sức khỏe của Mugabe (ông đã 93 tuổi) tạo ra một môi trường chính trị bất ổn. Quân đội Zimbabwe, dưới sự chỉ huy của Tướng Constantino Chiwenga, đã can thiệp để ngăn chặn Grace lên nắm quyền.
Sự can thiệp của quân đội và kết thúc kỷ nguyên
Ngày 15/11/2017, quân đội Zimbabwe tuyên bố đang quản thúc Tổng thống Robert Mugabe và giành quyền kiểm soát đất nước. Đại diện quân đội cho biết họ hành động để hạ bệ những người thân cận với Mugabe, những người bị cáo buộc gây tổn hại cho xã hội và nền kinh tế. Họ cam kết sẽ hoàn thành nhiệm vụ và trả lại quyền lực cho người dân Zimbabwe thông qua một cuộc bầu cử tự do.
Sau khi bị quản thúc, Mugabe từ chức Tổng thống vào ngày 21/11/2017, kết thúc 37 năm cai trị. Emmerson Mnangagwa, người từng bị Grace Mugabe loại trừ, trở thành Tổng thống. Sự ra đi của Mugabe được nhiều người dân Zimbabwe ăn mừng, coi đó là sự kết thúc của một kỷ nguyên tăm tối.
Tuy nhiên, câu chuyện về Mugabe không đơn giản là một câu chuyện về một nhà độc tài. Đối với nhiều người Zimbabwe, đặc biệt là thế hệ lớn tuổi, ông vẫn là anh hùng giải phóng dân tộc đã giành độc lập từ tay thực dân Anh. Sự nghiệp chính trị của Mugabe là một minh chứng cho thấy sự phức tạp của quyền lực, sự mâu thuẫn giữa lý tưởng và thực tế, và những hệ lụy lâu dài của các chính sách cực đoan.
Về cơ bản, Robert Mugabe là một nhân vật lịch sử với nhiều góc cạnh đối lập nhau. Ông là người đã mang lại độc lập cho Zimbabwe và xây dựng nền tảng giáo dục vững chắc, nhưng đồng thời cũng là người chịu trách nhiệm chính cho sự sụp đổ kinh tế và sự suy thoái của quốc gia này. Câu chuyện về ông là một bài học đắt giá về sự nguy hiểm của việc nắm giữ quyền lực quá lâu và tầm quan trọng của việc xây dựng các thể chế dân chủ vững mạnh. Dù đã qua đời vào năm 2019, di sản của Mugabe vẫn là chủ đề tranh luận sôi nổi, không chỉ ở Zimbabwe mà còn trên toàn thế giới.
