Trong chương trình Mĩ thuật lớp 8, chủ đề “Trang trí quạt giấy” là một trong những bài học quan trọng giúp học sinh phát triển tư duy thẩm mỹ, kỹ năng thiết kế và sự sáng tạo thông qua việc ứng dụng các yếu tố trang trí vào vật dụng hàng ngày. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về nội dung, mục tiêu, kiến thức nền, quy trình thực hiện, ví dụ minh họa, lưu ý sư phạm và các hoạt động mở rộng liên quan đến chủ đề này. Nội dung được biên soạn dựa trên chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, kết hợp với các phương pháp giảng dạy hiện đại, nhằm hỗ trợ giáo viên và học sinh đạt hiệu quả cao nhất trong quá trình dạy và học.
Có thể bạn quan tâm: Mĩ Thuật 8 Trang Trí Mặt Nạ: Hướng Dẫn Toàn Tập Từ A-z
Những điểm chính cần nhớ
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Trang Trí Đĩa Tròn Trong Môn Mĩ Thuật Lớp 7
Trang trí quạt giấy là bài học thuộc chủ đề trang trí trong chương trình Mĩ thuật lớp 8, nằm trong chương trình học kỳ I. Bài học nhằm giúp học sinh:
- Nhận biết được hình dáng, cấu tạo và công dụng của chiếc quạt giấy trong đời sống.
- Hiểu và vận dụng các yếu tố tạo hình (điểm, nét, hình, màu sắc) vào việc trang trí quạt giấy.
- Lựa chọn họa tiết trang trí phù hợp với hình dáng quạt, thể hiện được tính thẩm mỹ và cá tính.
- Thực hành vẽ và trang trí quạt giấy bằng các chất liệu màu (bút chì màu, màu nước, màu sáp…).
- Phát triển năng lực thẩm mỹ, sáng tạo, cảm thụ nghệ thuật và kỹ năng thực hành.
Có thể bạn quan tâm: Làm Sao Trang Trí Lều Trại Đẹp Cho Hoạt Động Dã Ngoại Lớp 8?
<>Xem Thêm Bài Viết:<>
- N10TV Là Ai: Giải Mã Sức Hút Của Kênh YouTube ĐẲng Cấp Cho Giới Trẻ Việt
- Đánh giá Chung cư Green Diamond 93 Láng Hạ toàn diện
- Thánh Peter: Vị Tông Đồ Cả – Cuộc Đời, Sứ Mệnh Và Di Sản Vĩnh Cửu
- Tối Ưu Hóa Dự Án Trường Học Xanh PowerPoint Hiệu Quả
- Thích Minh Tuệ Đang Ở Đâu? Cập Nhật Vị Trí Mới Nhất Hiện Nay
Nội dung bài học trang trí quạt giấy
1. Mục tiêu bài học
Về kiến thức (Kiến thức):
- Học sinh nhận biết được hình dáng, cấu tạo cơ bản của chiếc quạt giấy (quạt nan, quạt tròn, quạt gấp…).
- Hiểu được công dụng của quạt giấy trong đời sống (làm mát, trang trí, biểu diễn nghệ thuật).
- Biết được các yếu tố tạo hình cơ bản (điểm, nét, hình, màu sắc) và cách vận dụng chúng để trang trí.
- Nhận biết được một số họa tiết trang trí truyền thống và hiện đại thường được sử dụng trên quạt.
Về kỹ năng (Kỹ năng):
- Vẽ được hình dáng chiếc quạt giấy trên giấy, đảm bảo tỷ lệ và hình khối cơ bản.
- Vận dụng linh hoạt các yếu tố tạo hình để tạo ra họa tiết trang trí phù hợp với hình dáng quạt.
- Biết cách chọn và phối hợp màu sắc hài hòa, tạo hiệu ứng thẩm mỹ cho sản phẩm.
- Trình bày sản phẩm sạch sẽ, rõ ràng, thể hiện được sự sáng tạo cá nhân.
Về thái độ (Thái độ):
- Yêu thích và trân trọng vẻ đẹp của nghệ thuật trang trí.
- Có ý thức giữ gìn sản phẩm, cẩn thận trong quá trình thực hành.
- Tự tin thể hiện cá tính, sáng tạo trong tác phẩm của mình.
Về năng lực chung và năng lực đặc thù:
- Năng lực thẩm mỹ: Cảm nhận, đánh giá và sáng tạo cái đẹp.
- Năng lực sáng tạo: Tư duy độc lập, đề xuất ý tưởng mới lạ.
- Năng lực thực hành: Kỹ năng vẽ, tô màu, trang trí.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, chia sẻ ý tưởng với bạn bè.
- Năng lực giải quyết vấn đề: Tự tìm cách khắc phục khó khăn trong quá trình thực hiện.
2. Kiến thức nền tảng
2.1. Hình dáng và cấu tạo của quạt giấy
- Quạt nan (quạt tròn): Gồm một chiếc cán nối liền với phần nan quạt hình nan quạt. Khi mở ra có dạng hình nan quạt, khi gấp lại thì các nan xếp chồng lên nhau.
- Quạt gấp: Gồm nhiều nan quạt xếp chồng lên nhau, có thể gấp lại thành một hình chữ nhật nhỏ gọn. Khi mở ra có dạng hình nan quạt hoặc hình chữ nhật.
- Quạt tròn: Có dạng hình tròn, được gắn trên một cán quạt. Thường được dùng trong các buổi biểu diễn múa, hát.
- Quạt bầu dục, quạt hình trái tim…: Các dạng quạt có hình dáng đặc biệt, mang tính trang trí cao.
2.2. Các yếu tố tạo hình cơ bản
- Điểm: Là yếu tố nhỏ nhất trong tạo hình, có thể to, nhỏ, dày, thưa. Dùng để tạo họa tiết, điểm nhấn, tạo hiệu ứng lấp lánh.
- Nét: Là đường nối giữa hai điểm, có thể là nét thẳng, nét cong, nét đứt, nét liền, nét to, nét nhỏ… Dùng để tạo khung, viền, họa tiết, tạo cảm giác chuyển động.
- Hình: Là mảng tạo bởi các nét khép kín hoặc mở, có thể là hình tròn, vuông, tam giác, hình tự do… Dùng để tạo họa tiết chính, phân chia không gian.
- Màu sắc: Gồm 3 yếu tố: sắc độ (đậm, nhạt), độ bão hòa (đậm, nhạt), tính chất (ấm, lạnh). Biết cách phối màu hài hòa (màu tương phản, màu tương tự, màu đơn sắc…).
2.3. Các họa tiết trang trí thường dùng trên quạt
- Họa tiết truyền thống: Hoa sen, hoa mai, hoa đào, chim phượng, rồng, phượng, mây, sóng nước, hình học (vuông, tròn, tam giác), chữ Hán (Phúc, Lộc, Thọ).
- Họa tiết hiện đại: Hình học cách điệu, động vật, phong cảnh, nhân vật hoạt hình, biểu tượng, chữ cái, hình ảnh công nghệ…
- Cách sắp xếp họa tiết: Đối xứng, cân bằng, lặp lại, xen kẽ, lan tỏa…
3. Quy trình thực hiện trang trí quạt giấy
Bước 1: Khảo sát và lựa chọn hình dáng quạt
- Giáo viên giới thiệu các loại quạt giấy (nan, gấp, tròn…) và yêu cầu học sinh quan sát, nhận xét về hình dáng, đặc điểm.
- Học sinh chọn một hình dáng quạt mà mình thích để thực hiện (có thể theo mẫu hoặc tự thiết kế).
Bước 2: Vẽ phác thảo hình dáng quạt
- Dùng bút chì vẽ nhẹ nhàng hình dáng quạt lên giấy (A4 hoặc giấy màu).
- Chú ý tỷ lệ giữa cán quạt và phần nan quạt, đảm bảo hình khối rõ ràng, cân đối.
- Đối với quạt nan, cần xác định tâm quạt và các nan quạt đối xứng nhau.
Bước 3: Thiết kế họa tiết trang trí
- Dựa trên hình dáng quạt đã chọn, học sinh suy nghĩ về họa tiết trang trí phù hợp.
- Quạt nan: Có thể trang trí theo từng nan, hoặc trang trí toàn bộ mặt quạt với họa tiết lan tỏa từ tâm ra ngoài.
- Quạt gấp: Có thể trang trí từng nan riêng biệt, hoặc trang trí toàn bộ mặt quạt khi mở ra.
- Quạt tròn: Có thể trang trí theo dạng hình tròn, đối xứng, hoặc tạo họa tiết chính ở tâm quạt.
- Vẽ phác thảo họa tiết bằng bút chì, chú ý sự cân đối, hài hòa giữa các yếu tố.
Bước 4: Chọn và phối hợp màu sắc
- Xác định tông màu chủ đạo (ấm, lạnh, trung tính).
- Chọn màu chính, màu phụ, màu nhấn.
- Áp dụng nguyên tắc phối màu (tương phản, tương tự, đơn sắc…).
- Tô màu nhẹ nhàng, đều tay, tránh lem sang các khu vực khác.
Bước 5: Hoàn thiện và trang trí chi tiết
- Dùng bút màu đậm để kẻ viền, làm nổi bật họa tiết.
- Thêm các chi tiết nhỏ (điểm, nét, họa tiết phụ) để tăng tính thẩm mỹ.
- Kiểm tra lại tổng thể, đảm bảo sản phẩm sạch sẽ, rõ ràng.
Bước 6: Trưng bày và nhận xét
- Học sinh trưng bày sản phẩm trên bảng hoặc trên bàn.
- Giáo viên và học sinh cùng nhận xét, đánh giá về hình dáng, họa tiết, màu sắc, sự sáng tạo.
- Rút ra bài học kinh nghiệm cho các lần thực hành sau.
4. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Trang trí quạt nan theo phong cách truyền thống
- Họa tiết: Hoa sen cách điệu, lá sen, chim phượng.
- Màu sắc: Màu hồng nhạt (cánh sen), xanh lá (lá sen), vàng (phượng), nền trắng hoặc kem.
- Cách sắp xếp: Hoa sen ở tâm quạt, các cánh hoa lan tỏa ra các nan quạt, lá sen uốn lượn dọc theo nan, chim phượng bay lượn ở phần rìa quạt.
Ví dụ 2: Trang trí quạt gấp theo phong cách hiện đại
- Họa tiết: Hình học (hình tròn, tam giác, vuông), chữ cái, biểu tượng công nghệ.
- Màu sắc: Màu xanh dương, cam, trắng, đen (tông màu tương phản mạnh).
- Cách sắp xếp: Mỗi nan quạt là một họa tiết khác nhau, khi gấp lại tạo thành một tổng thể đa dạng, khi mở ra thì mỗi nan là một “bức tranh” riêng biệt.
Ví dụ 3: Trang trí quạt tròn theo phong cách thiên nhiên
- Họa tiết: Cảnh biển, mặt trời, mây, sóng nước.
- Màu sắc: Xanh dương (biển), vàng (mặt trời), trắng (mây), xanh lá (cây cối).
- Cách sắp xếp: Mặt trời ở tâm quạt, các lớp mây và sóng nước lan tỏa ra ngoài, tạo cảm giác chuyển động.
5. Lưu ý sư phạm
5.1. Đối với giáo viên
- Chuẩn bị: Sưu tầm các mẫu quạt giấy (thật, tranh ảnh, video) để minh họa.
- Hướng dẫn: Giải thích rõ ràng từng bước, minh họa bằng hình vẽ mẫu.
- Khuyến khích sáng tạo: Không gò bó học sinh vào một mẫu cố định, khuyến khích thể hiện cá tính.
- Đánh giá: Đánh giá toàn diện (hình dáng, họa tiết, màu sắc, sự sáng tạo), tránh thiên vị.
- An toàn: Nhắc nhở học sinh cẩn thận khi sử dụng kéo, keo, màu.
5.2. Đối với học sinh
- Chú ý lắng nghe: Tập trung vào phần hướng dẫn của giáo viên.
- Sáng tạo: Tự do thể hiện ý tưởng, không sao chép nguyên bản.
- Cẩn thận: Vẽ cẩn thận, tô màu đều tay, giữ sản phẩm sạch sẽ.
- Hợp tác: Trao đổi, chia sẻ ý tưởng với bạn bè.
6. Các hoạt động mở rộng
6.1. Hoạt động nhóm
- Chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm thiết kế một “bộ sưu tập quạt” theo một chủ đề (truyền thống, hiện đại, thiên nhiên…).
- Trình bày sản phẩm trước lớp, giải thích ý tưởng thiết kế.
6.2. Thi trang trí quạt
- Tổ chức cuộc thi “Quạt đẹp nhất lớp” hoặc “Quạt sáng tạo nhất”.
- Học sinh bình chọn, giáo viên chấm điểm.
6.3. Kết nối với các môn học khác
- Lịch sử: Tìm hiểu về lịch sử phát triển của quạt giấy ở Việt Nam và thế giới.
- Ngữ văn: Viết một đoạn văn miêu tả chiếc quạt mình trang trí.
- Công nghệ: Học cách làm quạt giấy từ nguyên liệu tái chế.
6.4. Tham quan, trải nghiệm
- Tham quan các làng nghề làm quạt (nếu có điều kiện).
- Xem video về quy trình làm quạt thủ công.
7. Đánh giá và phản hồi
7.1. Tiêu chí đánh giá
- Hình dáng: Chính xác, cân đối, rõ ràng.
- Họa tiết: Phù hợp với hình dáng quạt, có tính thẩm mỹ.
- Màu sắc: Phối màu hài hòa, rõ ràng, có điểm nhấn.
- Sáng tạo: Thể hiện được cá tính, không rập khuôn.
- Thái độ: Cẩn thận, nghiêm túc, hợp tác.
7.2. Hình thức đánh giá
- Đánh giá quá trình: Quan sát trong giờ học, ghi nhận sự cố gắng, sáng tạo.
- Đánh giá sản phẩm: Dựa trên tiêu chí đã nêu.
- Tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng: Học sinh tự nhận xét sản phẩm của mình và của bạn.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Trang Trí Cổng Trại Mĩ Thuật Lớp 8: Tạo Cổng Đẹp, Sáng Tạo Và Ấn Tượng
Tổng kết
Bài học “Trang trí quạt giấy” trong chương trình Mĩ thuật lớp 8 không chỉ đơn thuần là một hoạt động vẽ và tô màu, mà còn là cơ hội để học sinh rèn luyện tư duy thẩm mỹ, phát triển óc sáng tạo và kỹ năng thực hành. Qua bài học, học sinh được tiếp cận với các yếu tố tạo hình cơ bản, học cách vận dụng chúng vào thực tiễn, từ đó hình thành năng lực thẩm mỹ và cảm thụ nghệ thuật.
Việc dạy và học bài này cần được thực hiện một cách linh hoạt, sáng tạo, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giữa hướng dẫn của giáo viên và sự chủ động của học sinh. Khi đó, mỗi chiếc quạt giấy sẽ không chỉ là một vật dụng đơn giản, mà còn là một tác phẩm nghệ thuật nhỏ, thể hiện được tâm hồn và trí tưởng tượng phong phú của người học.
interstellas.com.vn hy vọng rằng hướng dẫn chi tiết này sẽ giúp giáo viên và học sinh có thêm nhiều ý tưởng, phương pháp hiệu quả để thực hiện bài học “Trang trí quạt giấy” một cách sinh động, hấp dẫn và đạt kết quả cao.
