Trong hệ thống tín ngưỡng Tam Tứ Phủ của người Việt, Mẫu Cửu Trùng Thiên (hay còn gọi là Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên) là một trong những vị thần linh tối cao, ngự trị trên chín tầng mây, cai quản Thiên Cung. Tuy nhiên, sự tồn tại và lai lịch của Ngài luôn là đề tài gây nhiều tranh luận và nhầm lẫn, đặc biệt là với Thánh Mẫu Liễu Hạnh hay Cửu Thiên Huyền Nữ. Để hiểu rõ hơn về vị thánh Mẫu quyền năng này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Có thể bạn quan tâm: Mạnh Bệu Là Ai? Tiểu Sử Và Hành Trình Sự Nghiệp Của Diễn Viên Hài Triệu View
Có thể bạn quan tâm: Monsieur Tuna Là Ai? Sự Thật Về Streamer Bí Ẩn Nhất Youtube Việt Nam
Mẫu Cửu Trùng Thiên là ai?
Mẫu Cửu Trùng Thiên, còn được biết đến với nhiều danh hiệu khác nhau như Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên, Thiên Thanh Công Chúa, Thanh Vân Công Chúa, Lục Cung Vương Mẫu, hay đơn giản là Mẫu Trùng Thiên. Trong văn khấn và nghi lễ, Ngài thường được tôn xưng là Thánh Mẫu Cửu Trùng hay Mẫu Thượng Thiên. Ngoài ra, Mẫu còn có danh hiệu đặc biệt là Bán Thiên Công Chúa (Mẫu Bán Thiên), và tại nhiều đền phủ hay bàn thờ gia tiên, người ta thường lập ban thờ Mẫu Bán Thiên ở ngoài trời để thể hiện sự linh thiêng của Ngài.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Bình Giang là ở đâu? Tổng quan vị trí và tiềm năng
- Nguyễn Trần Trung Quân: Tiểu sử, sự nghiệp và những dấu ấn nghệ thuật
- Giải Đáp Chi Tiết: **Công Chứng Học Bạ THPT Ở Đâu**?
- Khoảng Cách Từ Đây Đến Bình Dương Bao Nhiêu Km: Hướng Dẫn Chi Tiết
- Phân Tích Cơ Hội **Bán Chung Cư Lavita Garden** và Tiềm Năng Đầu Tư
La lịch về Mẫu Cửu Trùng Thiên trong các tài liệu cổ không được ghi chép cụ thể và rõ ràng. Tuy nhiên, tại ngôi đền thờ Thánh Mẫu Cửu Trùng ở Ninh Sở, Thường Tín, người dân địa phương lưu truyền một câu chuyện cảm động. Tương truyền, nơi đây trước kia là vùng sản xuất mây tre đan. Có một người thương lái thường xuyên mang hàng qua sông để bán nhưng công việc làm ăn rất ế ẩm. Một buổi sáng nọ, khi đang đi bán hàng, ông tình cờ thấy một pho tượng dạt vào bờ sông. Nghĩ là chuyện lạ, ông dùng dây buộc tượng vào bờ và thầm nguyện: “Tôi còn phải đi bán hàng, nếu ngài linh thiêng thì phù hộ cho tôi bán hết hàng, tôi sẽ quay lại vớt ngài sau.”
Không ngờ hôm đó, khi vừa hạ hàng xuống chợ, mọi người đổ xô đến tranh nhau mua hết veo. Lấy làm lạ, ông quay về bờ sông để vớt tượng. Bức tượng khi nâng lên nhẹ bỗng, ông vác về làng một cách dễ dàng. Thế nhưng, khi đi qua vùng đất nơi sẽ xây đền Mẫu Cửu Trùng Thiên ngày nay, pho tượng bỗng trở nên nặng trĩu, khiến ông không tài nào vác nổi nữa. Ông liền đặt tượng xuống đất. Sau đó, hàng ngày ông đến thắp hương khói tại nơi đặt tượng. Kỳ lạ thay, hàng hóa của ông bán rất chạy. Tiếng lành đồn xa, mọi người từ khắp nơi kéo đến cầu xin đều được linh ứng. Dân làng bèn cùng nhau xây dựng nên ngôi đền để thờ cúng cho đến ngày nay.
Bên cạnh đó, một truyền thuyết khác cũng kể lại rằng Mẫu từng giúp người dân Việt cổ từ thời lập nước đánh đuổi giặc Xuy Vưu, bảo vệ non sông, nên được đời đời tưởng nhớ.
Có thể bạn quan tâm: Mùng 3 Kỷ Dậu: Sự Thật Lịch Sử Vị Tướng Vàng Chiến Thắng Quân Thanh
Mẫu Cửu Trùng Thiên có phải là Cửu Thiên Huyền Nữ?
Có nhiều ý kiến tranh luận cho rằng Mẫu Cửu Trùng Thiên chính là Cửu Thiên Huyền Nữ (một nữ thần linh thiêng trong thần thoại Trung Quốc). Tuy nhiên, đây mới chỉ là ý kiến tham khảo.
Trong tâm linh người Việt, Thánh Mẫu Cửu Trùng ngự ở nơi 9 tầng mây, cai quản thiên cung gồm 9 tầng trời riêng biệt:
- Tầng trời 1: Vườn Ngạn Uyển.
- Tầng trời 2: Vườn Ðào Tiên.
- Tầng trời 3: Thanh Thiên.
- Tầng trời 4: Huỳnh Thiên.
- Tầng Trời thứ 5: Xích Thiên.
- Tầng trời 6: Kim Thiên.
- Tầng trời 7: Hạo Nhiên Thiên.
- Tầng trời 8: Phi Tưởng Thiên.
- Tầng trời 9: Tạo Hóa Thiên.
Với địa vị cai quản 9 tầng trời này, Mẫu Cửu Trùng Thiên mang một bản sắc riêng biệt trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Meme “mày Là Ai?” Và Nguồn Gốc Thú Vị Đằng Sau Câu Hỏi Bất Hủ Trong Giới Trẻ
Mẫu Cửu Trùng Thiên có phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh?
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất. Có thể khẳng định rằng Mẫu Cửu Trùng Thiên không phải là Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Sự nhầm lẫn thường phát sinh do danh hiệu của hai vị Mẫu khá giống nhau.
Theo đó, trong hệ thống Tam Phủ (Thiên Phủ, Nhạc Phủ, Thoải Phủ), Thánh Mẫu Liễu Hạnh có danh hiệu là Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên. Tuy nhiên, trong hệ thống Tứ Phủ Vạn Linh, Mẫu Cửu Trùng Thiên cũng có danh hiệu là Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên. Trong Tứ Phủ Vạn Linh, Mẫu Liễu Hạnh lại có danh hiệu là Mẫu Đệ Nhị Địa Tiên.
Do Mẫu Cửu Trùng Thiên không giáng trần (theo một số thuyết), nên Thánh Mẫu Liễu Hạnh đã trở thành Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên trong Tam Tòa Thánh Mẫu bao gồm:
- Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên (Thánh Mẫu Liễu Hạnh).
- Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn.
- Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ.
Chúng ta cần phân biệt rõ khái niệm Tứ Tòa Thánh Mẫu (gồm Mẫu Cửu Trùng Thiên và Tam Tòa Thánh Mẫu) và Tứ Phủ Thánh Mẫu (gồm Tam Tòa Thánh Mẫu và Mẫu Địa).
Có ý kiến tham khảo cho rằng vì việc cai quản Thiên Phủ vốn tách biệt với đời sống dương gian, Mẫu Cửu Trùng Thiên đã ủy quyền đại diện tại nhân thế cho Mẫu Đệ Nhị Địa Tiên (tức Thánh Mẫu Liễu Hạnh). Do đó, tại nhiều đền điện, Thánh Mẫu Liễu Hạnh được thờ ở ngôi Mẫu Thượng Thiên, mặc áo đỏ. Ở những đền điện như vậy thường chỉ có Tam Tòa Thánh Mẫu chứ không có Tứ Phủ Thánh Mẫu, và Mẫu Cửu Trùng Thiên thì thường được thờ ở ngoài trời.
Các điểm đến tâm linh gắn liền với Mẫu Cửu Trùng Thiên
Mặc dù Mẫu ngự trên cao nhưng tín ngưỡng thờ tự Mẫu Cửu Trùng Thiên vẫn được lưu truyền và có những ngôi đền linh thiêng nhất định.
Đền chính tại Ninh Sở
Đền chính thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên tọa lạc tại Bằng Sở, sát tường với Chùa Ngọc Minh, ngay cạnh Đền Dầm (nơi thờ chính của Mẫu Thoải). Đây là một cụm di tích tâm linh nổi tiếng của Ninh Sở.
Ngôi đền có từ lâu đời, khả năng lớn nhất là từ thời Trần Nhân Tông, cùng thời với Đền Dầm. Trước đây, đền là nơi linh thiêng nên cô ruột của vua Bảo Đại也曾 đến cầu đảo. Hiện nay, nhà đền còn thờ một bức ảnh cô ruột của vua Bảo Đại tại một gian thờ nhỏ.
Năm 2004, đền bị hỏa hoạn gây hư hại nặng. Ngôi đền hiện tại được phục trang và tu bổ hoành tráng hơn với kiến trúc 5 cung:
- Tiền cung: Ban Công Công Tứ Phủ Vạn linh.
- Trung cung: Ban Tam Giới ở giữa, bên trái Ban Trần Triều, bên phải Cung Sơn Trang.
- Thượng cung: Chính giữa là Ban Công Chúa Bản Đền. Phối thờ Cô Bơ Thoải Phủ và Cô Đệ Nhất Thượng Thiên. Bên phải thờ Quan Hoàng Cả, Quan Hoàng Bơ; bên trái thờ Quan Hoàng Bảy, Quan Hoàng Mười.
- Hậu cung: Thờ Tứ Phủ Chầu Bà.
- Cung Cấm: Thờ 3 tượng. Chính giữa là Mẫu Cửu Trùng, hai bên là Mẫu Đệ Nhị và Mẫu Đệ Tam.
Điều đặc biệt tại đây là Mẫu Cửu Trùng Thiên được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong Cung Cấm. Có ý kiến cho rằng từ thời thượng cổ khi Thánh Mẫu Liễu Hạnh chưa ra đời, người ta đã thờ như vậy. Sau này, khi Mẫu Liễu Hạnh xuất hiện và được tôn lên Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Liễu Hạnh đã thế vào vị trí Mẫu Cửu Trùng trong Tam Tòa Thánh Mẫu.
Đền Cô Chín Sòng Sơn
Đền Cô Chín Sòng Sơn cũng được coi là nơi thờ chính của Mẫu Cửu Trùng Thiên. Tương truyền, Cô Chín là hầu cận của Mẫu Liễu Hạnh và cũng là hầu cận của Mẫu Cửu Trùng. Tại đây, Cung Cấm thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên.
Đền Thượng Ba Vì
Đây là một trong những điểm đặc sắc nhất. Đền Thượng Ba Vì trên núi Cổ Bồng vừa đặt tượng Mẫu Cửu Trùng Thiên bằng đồng đúc vào ngày 16/10/2010. Tượng cao 2,3m (bằng người thật), nặng khoảng 1 tấn, được đúc bằng đồng đỏ liền khối, chạm tam khí và gắn đá quý.
Trong dãy núi Ba Vì có đỉnh Vua (1296m), đỉnh Tản Sơn (1081m) và đỉnh Ngọc Hoa (>900m). Tại đỉnh Mẫu, người xưa lập Đền Thượng để thờ Thánh Tản. Ngôi đền này trước kia bị rừng già phủ kín, sau được tái lập gần trăm năm nay. Tại đây, Đạo Mẫu đặc biệt củng cố, một lần nữa nâng cấp Mẫu Cửu Trùng lên vị trí độc lập và được ngự ngoài trời, thể hiện ý nghĩa Mẫu là đấng thông thiên hoằng pháp.
Nét đặc biệt của tượng Mẫu Cửu Trùng tại đây là đã bỏ mũ bình thiên (mũ của vua trần gian), thay vào đó là chiếc mũ “đỉnh Phượng của Trời”. Chiếc mũ mang dáng dấp Việt, tương tự mũ của Tứ Pháp và Phật Mẫu Man Nương ở chùa Dâu.
Bản văn Mẫu Cửu Trùng Thiên
Trong nghi lễ thờ cúng, người ta thường đọc những bài văn tế để tôn vinh công đức và cầu xin sự phù hộ của Mẫu. Dưới đây là một trong những bản văn thông dụng:
Ngự cung trung lầu son chính vị
Ở trên trời ngự trị 4 phương
Lòng người trong sáng như gương
Thần thông biến hóa sửa sang cõi đời
Mặt hoa mày liễu tốt tươi
Hình dung yểu điệu miệng cười như hoa
Lưng ong tóc phượng rà rà
Áo xông hương xạ hài hoa chân giày
Cửu trùng ngự chín tầng mây
Quản cai các bộ tiên nay thượng đình
Có phen Mẫu mặc áo xanh
Ngự chơi đồng điệu đàn tranh quyến trần
Dập dìu hầu hạ dư trăm
Kẻ nâng túi vóc, người cầm trùng xông
Áo xanh thay đổi áo hồng
Cõi Nam chính ngự ngai rồng đỉnh đang
Tay đeo trăm chuỗi hạt vàng
Miệng cười trăm thức vẻ vang hay là
Ngự thôi Chúa mới ban ra
Áo thắm quạt ngà ngự tới Tây Cung
Bầu trời cảnh ất đứng trông
Trang sinh tiên dược tiến dâng tức thì
Lại sai bát bộ tiên phi
Tinh kỳ thắng trỏ kéo đi dần dần
Đồn rằng cung Bắc thanh tân
Có bát thanh thủy tẩy trần bụi bay
Chúa liền ngự tới một khi
Mày mây chướng phủ khắp kỳ chân tay
Cô hầu sửa túi nâng khăn
Hương hoa phấn sáp đầy ngăn hộp cừ
Lược ngà Chúa lấy chải đầu
Áo vàng Chúa ngự quạt tàu cầm tay
Cờ vàng chi phất như bay
Xe loan giá ngự ngự rày tiên cung
Thấy người hạ giới có lòng
Nén hương thấu đến cửu trùng thiên thai
Đằng vân giá vũ một thôi
Thiên đình phút đã xuống chơi dương đình
Ba ngàn thế giới cảnh thanh
Đâu Đâu là chẳng chí thành lòng tin
Lễ tuy bất túc kinh thành hữu dư
Lạy Chầu xin giáng phúc cho
Từ rày để tử gồm no khang trù
Tứ thời bát tiết vô ngu
Chư tai hạn ách tống đưa hải ngoài
Chữ rằng: “Thiện giả thiện lai”
Đệ tử cầu tàu tàu đáo tại gia
Đền thờ Phật Thánh trên tòa
Khuôn phù đệ tử vinh hoa thọ trường.
Văn khấn Mẫu Cửu Trùng Thiên
Khi hành lễ tại đền, phủ hoặc trên bàn thờ gia tiên, tín đồ thường khấn xin theo bài văn khấn thống nhất:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Kính lạy Đức Cửu Trùng Thanh Vân lục cung công chúa.
Kính lạy Đức thiên tiên Quỳnh Hoa Liễu Hạnh Mã Hoàng công chúa, sắc phong Chế Thắng Hòa Diệu đại vương, gia phong Tiên Hương Thánh mẫu.
Kính lạy Đức đệ nhị đỉnh thượng cao sơn triều mường Sơn tinh công chúa Lê Mại Đại Vương.
Kính lạy Đức đệ tam Thủy Phủ, Lân nữ công chúa.
Kính lạy Đức đệ tứ khâm sai Thánh mẫu, tứ vị Chầu bà, năm toà quan lớn, mười dinh các quan, mười hai Tiên cô, mười hai Thánh cậu, ngũ hổ Đại tướng, Thanh Hoàng Bạch xà đại tướng.
Hương tử con là [Tên]…
Ngụ tại [Địa chỉ]…
Cùng toàn thể gia đình đến nơi Điện (Phủ, Đền) [Tên Đền]… chắp tay kính lễ khấu đầu vọng bái, lòng con thành khẩn, dạ con thiết tha, kính dâng lễ vật, cúi xin các Ngài xót thương ủng hộ, kiến cho gia chúng con tiêu trừ tai nạn, điềm lành thường tới, điềm dữ lánh xa, hết tai ương bệnh tật trong nhà, hưởng thịnh vượng an lành mãi mãi.
Tài như nước đến, lộc như mây về, bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có phúc lành tiếp ứng.
Lại xin: Thể đức hiếu sinh, rủ lòng cứu độ, khiến cho chúng con như ý sở cầu, cho hương tử tòng tâm sở nguyện.
Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Khánh tiệc Mẫu Cửu Trùng Thiên
Ngày tiệc (kỷ niệm) của Mẫu Cửu Trùng Thiên diễn ra vào ngày 9 tháng 9 hàng năm. Đây là dịp để các tín đồ, phật tử tụ tập về các đền phủ để dâng lễ, tưởng nhớ công đức của Mẫu.
Như vậy, qua bài viết trên, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu chi tiết về Mẫu Cửu Trùng Thiên – vị thánh Mẫu tối cao cai quản chín tầng mây. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về lai lịch, chức vị cũng như các điểm thờ tự linh thiêng của Ngài. Để khám phá thêm nhiều kiến thức văn hóa, tâm linh hay các lĩnh vực khác trong đời sống, bạn có thể truy cập và theo dõi các bài viết mới nhất tại interstellas.com.
