Lỗ Ban là ai: Sự thật về cha đẻ của nghề mộc và huyền thoại thước Lỗ Ban

Trang Chủ / Trang Trí / Lỗ Ban là ai: Sự thật về cha đẻ của nghề mộc và huyền thoại thước Lỗ Ban

Xem Nội Dung Bài Viết

Lỗ Ban là một nhân vật huyền thoại trong lịch sử Trung Quốc, được tôn sùng là ông tổ của nghề mộc và xây dựng. Tên tuổi của ông không chỉ gắn liền với những phát minh kỹ thuật vượt trội mà còn lưu truyền trong dân gian qua hình ảnh cây thước Lỗ Ban huyền bí. Tuy nhiên, đằng sau danh xưng “Lỗ Ban” là cả một lịch sử phức tạp với nhiều thuyết khác nhau về lai lịch và công trạng. Bài viết này sẽ giúp bạn khám phá chi tiết về nhân vật lịch sử đặc biệt này.

Có thể bạn quan tâm: Hai Vị “hổ Tướng” Lưu Bị Để Lỡ Là Ai? Những Tiếc Nuối Lớn Của Thục Hán

Tổng quan về Lỗ Ban – Vị tổ sư nghề mộc

Lỗ Ban (hoặc Lỗ Ban) thực chất là tên gọi tôn kính chỉ một thợ mộc thiên tài sống vào thời Xuân Thu (khoảng năm 770-476 TCN) tại nước Lỗ (nay thuộc tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc). Tên thật của ông là Ban (hoặc), họ là Công Thâu (cũng đọc là Công Du), do đó ông còn có tên gọi đầy đủ là Công Thâu Ban. Cái tên “Lỗ Ban” đơn giản có nghĩa là “ông Ban người nước Lỗ”.

Ông được biết đến là một thợ mộc giỏi, am hiểu sâu rộng về các loại vật liệu như gỗ, đá và kim loại. Tuy nhiên, lai lịch của ông vẫn còn là một ẩn số với nhiều giả thuyết khác nhau. Có thuyết cho rằng ông sinh năm 506 TCN, con trai của Công Thâu Hiền. Một thuyết khác lại cho rằng ông là người Đôn Hoàng, Túc Châu (nay là huyện Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc), sống vào thời Chiến Quốc (475-221 TCN). Dù xuất thân từ đâu, tài năng và đóng góp của ông cho ngành xây dựng và thủ công mỹ nghệ đã khiến ông trở thành một biểu tượng văn hóa quan trọng.

Tài năng của Lỗ Ban không chỉ giới hạn trong nghề mộc. Ông được ghi nhận là người đã phát minh ra nhiều công cụ và kỹ thuật xây dựng tiên tiến. Trong dân gian, người ta thường truyền tụng về sự linh nghiệm của bùa Lỗ Ban, thước Lỗ Ban, và nhiều đồ vật khác. Thợ mộc và thợ xây dựng khắp nơi thờ ông làm tổ sư, với ngày vía rơi vào ngày 13 tháng 6 âm lịch hàng năm.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Có thể bạn quan tâm: Lý Tống: Hành Trình Từ Phi Công Lính Chiến Đến Biểu Tượng Chống Độc Tài

Những thuyết về lai lịch và công trạng của Lỗ Ban

Lịch sử về Lỗ Ban rất phong phú và đa dạng, với nhiều câu chuyện khác nhau được truyền lại qua các thế hệ. Dưới đây là những thuyết phổ biến nhất về nhân vật này.

Thuyết Lỗ Ban thời Xuân Thu

Theo thuyết này, Lỗ Ban là thợ mộc xuất chúng của nước Lỗ thời Xuân Thu. Tên thật của ông là Công Thâu Ban, con trai của Công Thâu Hiền. Từ khi còn trẻ, ông đã tỏ ra là một thợ giỏi về các loại vật liệu như gỗ, đá, và kim loại. Năm 40 tuổi, ông lui về ẩn cư trên núi Lịch Sơn để tu luyện pháp thuật, điều này càng làm tăng thêm vẻ huyền bí cho nhân vật của ông.

Một câu chuyện nổi tiếng khác liên quan đến Lỗ Ban thời Xuân Thu là cuộc đối đầu với Mặc Tử. Theo sách “Mặc Tử”, thiên “Công Thâu”, Công Thâu Ban đã chế tạo thang mây cho nước Sở để tấn công nước Tống. Nghe tin này, Mặc Tử – một nhà triết học chủ trương phản chiến – đã đi suốt mười ngày đêm từ nước Lỗ đến kinh đô nước Sở để gặp Công Thâu Ban. Tại đây, họ đã so tài về kỹ thuật công phá thành trì. Mặc Tử đã dùng đai lưng giả làm thành, thẻ tre giả làm khí giới, và đã chống trả thành công chín lần tấn công của Công Thâu Ban. Cuối cùng, Công Thâu Ban chịu thua và放弃了 cuộc tấn công. Câu chuyện này không chỉ thể hiện tài năng kỹ thuật của Lỗ Ban mà còn phản ánh tư tưởng hòa bình của Mặc Tử.

Thuyết Lỗ Ban thời Chiến Quốc

Một thuyết khác cho rằng Lỗ Ban là người Đôn Hoàng, Túc Châu (nay là huyện Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc), sống vào thời Chiến Quốc (475-221 TCN). Ông có tài nghệ tinh xảo, đặc biệt trong việc chế tạo các dụng cụ bay. Câu chuyện nổi tiếng nhất trong thuyết này là việc ông chế tạo một con diều gỗ có thể cho người ngồi trên đó bay đi do thám thành trì nước Tống. Đây là một minh chứng cho sự sáng tạo và khả năng ứng dụng khoa học kỹ thuật của ông trong thời kỳ đó.

Th thuyết Lỗ Ban là Công Thâu Tử

Một thuyết khác nữa lại cho rằng ông tên là Công Thâu Ban, thường gọi là Công Thâu Tử, vốn là con của Lỗ Mục Công (có sách chép là Lỗ Chiêu Công). Tương truyền Công Thâu Tử chế tạo nhiều loại máy móc, có thể dùng trong tác chiến, thí dụ như thang mây (vân thê) bắc lên tường thành để công phá thành. Câu chuyện về cuộc đối đầu với Mặc Tử cũng được ghi lại trong thuyết này, cho thấy đây là một câu chuyện lịch sử quan trọng được nhiều nguồn sử dụng.

Dù là thuyết nào, Lỗ Ban cũng được coi là một nhân vật có thật trong lịch sử, với tài năng và đóng góp không thể phủ nhận cho ngành xây dựng và thủ công mỹ nghệ.

Có thể bạn quan tâm: Lý Quốc Sư Là Ai? Vị Thiền Sư Huyền Thoại Của Đại Việt

Lịch sử và ý nghĩa của thước Lỗ Ban

Cây thước Lỗ Ban không chỉ là một công cụ đo lường thông thường mà còn mang một ý nghĩa văn hóa và tâm linh sâu sắc trong đời sống người Á Đông.

起源 của thước Lỗ Ban

Ngay từ đời nhà Chu (257 năm trước Tây Lịch), cùng thời với triều đại Thục An Dương Vương nước Việt, con người đã biết dùng Chỉ và Phân theo hệ thống Bát Phân để làm đơn vị đo chiều dài. Một Chỉ dài 0,408 mét, có 8 Phân thì một Phân là 0,051 mét. Về sau, từ con số đơn vị của Phân là 0,051 nhân cho 10 theo hệ thống Thập Phân thành con số 0,51. Cái thước dài 0,51m hay 51 cm lâu ngày trở thành cái thước Lỗ Ban đồng hóa với tà thuật của các Thầy Bùa, Thầy Pháp.

Điều thú vị là các nhà khoa học hiện đại đã tìm ra mối liên hệ giữa con số 0,408 này với vật lý hiện đại. Mãi cho đến hơn 2000 năm sau, các nhà Thông Thái Sinh Cơ Lý Học mới giật mình bái phục khi tìm ra được Tần số của ngoại âm là 4,9 từ đó suy ra đơn vị Thời Gian là 1 sec / 4,9 = 0,20408. Biết được đơn vị Thời Gian, các nhà Toán Học tính ra được Gia Tốc Trọng Lực ở mặt địa cầu là 40,8 bằng cách lấy 980 nhân với bình phương của đơn vị thời gian: 0,20408. Con số 0,408 chính là đơn vị Chỉ của nền Văn minh Thái cổ cũng chính là Gia Tốc Trọng Lực ở mặt địa cầu tương đương với 2 lần trị số của đơn vị thời gian. Như vậy, cái thước mà người đời nay cho rằng đó là cái thước Lỗ Ban huyền diệu, mang nhiều sắc thái bùa phép, người đời xưa sử dụng để đo đạt có độ dài là 51 cm, phát xuất từ cơ sở tính toán khoa học của các nhà Khoa Học Thái Cổ.

Giải thích khoa học về thước Lỗ Ban

Theo lý thuyết về năng lực bá động thì các loài sinh vật luôn luôn chịu ảnh hưởng của các làn sóng từ cấp thấp nhất là ngoại âm đến cấp cao nhất là siêu âm đặc biệt là làn sóng ngoại âm phát ra từ lòng đất là nguồn năng lực chi phối đời sống con người qua cơ sở vật chất là nhà cửa của họ.

Theo tác giả tập Thái Cổ Khoa Học Toàn Thư – Phần Dương Cơ Lý Học thì nhà cửa luôn luôn được xây dựng trên một nền cứng chắc và đủ rộng để chịu được toàn bộ trọng lượng của cái nhà. Sự liên kết của các nền nhà thành một khối chung sẽ tạo thành một tảng. Hình thức thông thường của tảng là một lớp nền mỏng trải dài trên một vùng đất xốp, mềm, có thể so sánh với một thanh gổ trên mặt nước. Lòng đất luôn luôn phát ra làn sóng ngoại âm là hình thức nhỏ của địa chấn, cho nên tảng phải chịu ảnh hưởng và trở nên một tảng rung động. Trong sự rung động này có sự cộng hưởng. Sự truyền làn sóng và sự phản hồi làn sóng tạo nên một hệ thống sóng đứng mà hai đầu tảng là hai đầu tự do tạo thành hai bụng của thoi sóng đứng. Ở chínhกลาง gọi là Nút không rung động giống y như hình ảnh của thanh gỗ dài nhấp nhô hai đầu. Ngoại âm của đất có nhiều làn sóng tần số khác nhau và mức độ cộng hưởng sẽ tùy thuộc vào độ dài, độ dày và độ rắn chắc của tảng, nhưng thường thì độ dài quan trọng hơn. Tảng dài thì có nhiều Nút và nhiều Bụng là vì một tảng dài rung động thì sẽ tạo xen kẻ thành nhiều Bụng và Nút. Mỗi vị trí này được gọi là Tọa Vị. Theo như tác giả tập Thái Cổ Khoa Học Toàn Thư, nếu tọa vị là Bụng thì gọi là Tọa Vị Dương là nơi có sự rung chuyển cao độ. Nếu Tọa Vị là một Nút thì gọi là Tọa Vị Âm là nơi sự rung động hầu như không có.

Ý nghĩa các cung trên thước Lỗ Ban

Cây thước Lỗ Ban 51 cm được chia thành 8 cung bằng nhau. Mỗi cung lại chia thành 5 cung nhỏ. 8 cũng có thể là con số của Bát Quái và cũng là thứ tự của hàng đơn vị từ 1 đến 8 thuộc hệ thống Bát Phân. 5 cũng có thể là Ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hoả, Thổ.

Các cung trên thước Lỗ Ban bao gồm:

Cung đầu tiên là Quý Nhơn – Cung hành Mộc là cung Tốt
Cung thứ 2 là Hiểm Họa – Cung hành Thổ là cung Xấu
Cung thứ 3 là Thiên Tai – Cung hành Thổ là cung Xấu
Cung thứ 4 là Thiên Tài – Cung hành Thủy là cung Tốt
Cung thứ 5 là Nhơn Lộc – Cung hành Kim là cung Tốt
Cung thứ 6 là Cô Độc – Cung hành Hỏa là cung Xấu
Cung thứ 7 là Thiên Tặc – Cung hành Kim là cung Xấu
Cung thứ 8 là Tể Tướng – Cung hành Thổ là cung Tốt

Theo hệ thống Bát Phân từ 1 cho đến 8 là số cuối của hàng đơn vị thì Cung thứ nhất và cung thứ 8 chắc chắn phải là 2 Bụng tức là 2 tọa vị Dương. Hai cung ở giữa là cung thứ 4 và thứ 5 là hai cung Tốt cho nên cung 4 và 5 cũng phải là 2 Bụng tức cũng là 2 tọa vị Dương. Còn lại là Hai Nút sẽ ở tại giữa cung 2 – 3 và giữa cung 6 – 7 vị chi tất cả là 4 Tọa vị Âm. Sự phân chia 1 thành 2, 2 thành 4, 4 thành 8 chắc chắn bắt nguồn từ Lý thuyết Âm Dương Ngũ Hành mấu chốt của Thái Cực sinh Lưỡng Nghi- Lưỡng Nghi sinh Tứ Tượng – Tứ tượng sinh Bát Quái.

Có thể bạn quan tâm: Lê Văn Duyệt: Tiểu Sử, Sự Nghiệp Và Những Đóng Góp Lịch Sử Cho Dân Tộc

Trượng và Xích – Hệ thống đo lường cổ đại

Bên cạnh thước Lỗ Ban, hệ thống đo lường Trượng và Xích của Trung Quốc cũng có một lịch sử phát triển phong phú.

Chiều dài của Xích thay đổi tùy theo thời đại:

Đời nhà Thương: 1 xích bằng 16,95 cm. Một trượng = 10 xích = 1,695 m, tức là chiều cao trung bình của người nam lúc bấy giờ (từ đó phát sinh danh từ “trượng phu” để chỉ người đàn ông).
Đời nhà Chu, Tần: 1 xích bằng 23,1 cm.
Đời nhà Hán: 1 xích biến thiên trong khoảng từ 23,15 cm đến 23,75 cm.
Đời Tam Quốc: 1 xích bằng 24,2 cm.
Đời Nam Bắc triều: 1 xích bằng 25,8 cm.
Đời Bắc Ngụy: 1 xích bằng 30,9 cm.
Đời nhà Tùy: 1 xích bằng 29,6 cm.
Đời nhà Đường: 1 xích bằng 30,7 cm.
Đời nhà Tống, Nguyên: 1 xích bằng 31,68 cm.
Đời nhà Minh, Thanh: 1 xích bằng 31,1 cm.

Do chiều dài của Xích thay đổi như vậy nên Trượng cũng thay đổi theo. Vì vậy, chúng ta phải thận trọng khi nói về Trượng, Xích, rất dễ sai sót. Có thể chiều dài của thước Lỗ Ban có nhiều kích thước thay đổi khác nhau cũng là do sự thay đổi chiều dài của Xích theo từng thời kỳ chăng? Chiều dài của Xích tăng lên tương ứng với chiều cao của con người theo từng thời kỳ cũng tăng lên (Trượng), Thước Lỗ Ban là sự tương ứng kích thước Tốt-Xấu đối với những hoạt động của con người, con người càng cao lớn lên thì kích thước thước Lỗ Ban cũng càng ngày càng tăng? Và thước Lỗ Ban dùng cho chủ nhà cao to hơn và nhỏ con hơn sẽ khác nhau? Và cho người châu Á và châu Âu cũng sẽ khác nhau?… Câu trả lời xin dành cho các nhà Phong Thủy.

Quan điểm về thước Lỗ Ban trong đời sống hiện đại

Mê tín dị đoan hay bác học thì lại tùy vào thái độ và trình độ của người sử dụng. Người mê tín thì cho rằng cái thước chính là chiếc gậy Thần Linh hiển. Là vì ít ra, sau khi đo đạc sửa chữa theo đúng hướng dẫn thì gia chủ có nhiều an tâm, hy vọng nhiều hơn, bớt được căng thẳng, giảm được ưu tư thì có thể né tránh được nhiều tai biến hậu quả có thể chết người. Người bác học thì cho rằng cái thước chỉ là phương tiện để đo đạc chính xác mà thôi.

Thước Lỗ Ban thực chất là một kinh nghiệm cổ truyền quý báu, giúp các bạn tự mình có thể đo đạc tìm ra một kích thước tốt nhất cho cửa nẻo ngôi nhà. Trong cuộc sống, hoạ phúc khôn lường, như câu chuyện “Tái ông thất mã” thì rõ ràng hoạ là chỗ dựa của phúc, phúc là chỗ nấp của hoạ. Dẫu biết vậy nhưng đã là con người ai không mong gặp chuyện phúc lành – may mắn tránh bớt điều tai ương – rủi ro, sử dụng thước Lỗ Ban cũng là vì lý do đó.

Các bạn nên nhớ rõ cho rằng một cây thước không thể quyết định được vấn đề hoạ phúc, nó chỉ tạo cho mình một sự vững tâm khi ra ngoài tiếp xúc với xã hội, chính sự vững tâm đó mới mang lại những cơ hội tốt lành cho bản thân. Cuối cùng chúng tôi mong rằng các bạn sử dụng và yêu mến cây thước Lỗ Ban như một kinh nghiệm của ngày xưa, các bạn đừng quá tôn thờ đặt hết niềm tin vào nó để rồi biến nó thành một trò mê tín dị đoan.

Như lời của Khổng Tử: “Công hồ dị đoan, tư hại dã dĩ” nghĩa là “Chuyên chú vào những điều dị đoan, chắc chắn có hại”. Điều này nhắc nhở chúng ta cần có cái nhìn cân bằng giữa truyền thống và hiện đại, giữa tâm linh và khoa học.

Để tìm hiểu thêm về văn hóa và kiến thức đời sống đa dạng, bạn có thể truy cập interstellas.com – nơi cung cấp thông tin tổng hợp uy tín về mọi lĩnh vực trong cuộc sống.

Kết luận

Lỗ Ban là một nhân vật lịch sử có thật với nhiều đóng góp to lớn cho ngành xây dựng và thủ công mỹ nghệ. Dù lai lịch của ông còn nhiều tranh cãi, nhưng tài năng và ảnh hưởng của ông đối với văn hóa Á Đông là không thể phủ nhận. Từ những phát minh kỹ thuật cho đến cây thước Lỗ Ban huyền bí, tất cả đều phản ánh sự thông minh và sáng tạo của con người trong lịch sử.

Ngày nay, thước Lỗ Ban không chỉ là một công cụ đo lường mà còn là một biểu tượng văn hóa, nhắc nhở chúng ta về sự cân bằng giữa khoa học và tâm linh. Khi sử dụng thước Lỗ Ban, chúng ta nên coi đó là một kinh nghiệm truyền thống quý báu, chứ không nên thần thánh hóa nó thành mê tín dị đoan. Sự kết hợp giữa kiến thức hiện đại và kinh nghiệm cổ truyền sẽ giúp chúng ta xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn.