Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi thế giới một cách chóng mặt. Từ việc hỗ trợ viết lách, lập trình cho đến dịch thuật, các mô hình AI như ChatGPT hay Google Bard đã trở thành công cụ quen thuộc của hàng triệu người. Tuy nhiên, đằng sau sự thành công vang dội ấy, ít ai biết rằng cốt lõi của các công nghệ này đều dựa trên một phát minh mang tính đột phá từ một nhà khoa học người Việt Nam. Đó chính là Lê Viết Quốc, người đã đặt nền móng cho thuật toán Transformer – trái tim của mọi mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) ngày nay.
Lê Viết Quốc không chỉ là một nhà nghiên cứu xuất chúng mà còn là minh chứng cho tinh thần hiếu học và khả năng vươn ra biển lớn của người Việt. Từ một cậu bé ở vùng quê không có điện, anh đã trở thành người đồng sáng lập Google Brain và là cha đeyJ của một trong những thuật toán quan trọng nhất lịch sử AI. Bài viết này sẽ điểm qua hành trình đời và những đóng góp khoa học vĩ đại của Lê Viết Quốc, giúp bạn hiểu rõ hơn về nhân vật bí ẩn nhưng có ảnh hưởng sâu sắc này.
Có thể bạn quan tâm: Lê Trung Cương: Tiểu Sử, Hành Trình Sự Nghiệp Và Những Góc Khuất Đời Tư
Có thể bạn quan tâm: Lê Minh Tâm Là Ai? Tiểu Sử Và Sự Nghiệp Của Tân Chủ Tịch Lpbs
<>Xem Thêm Bài Viết:<>
- Sim Itel Mua Ở Đâu: Hướng Dẫn Chi Tiết Để Sở Hữu Và Kích Hoạt
- Hướng dẫn chi tiết: Đổi tiền Euro ở đâu tiện lợi nhất?
- Giá gạch gốm trang trí: Bảng giá chi tiết, yếu tố ảnh hưởng và cách lựa chọn phù hợp
- Cách Định Vị iPhone Ở Đâu Chính Xác Và Bảo Mật
- 10 Ý Tưởng Thiết Kế Homestay Giường Tầng Độc Đáo Cho Chủ Đầu Tư
Hành trình từ Hương Thủy đến Stanford
Câu chuyện về Lê Viết Quốc bắt đầu vào năm 1982 tại huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Sinh ra trong một gia đình bình thường và lớn lên trong hoàn cảnh thiếu thốn về vật chất – cụ thể là những năm tháng quê hương còn chưa có điện lưới quốc gia, nhưng chàng trai trẻ đã sớm bộc lộ tư chất thông minh và niềm đam mê mãnh liệt với khoa học.
Thay vì bị môi trường thiếu thốn làm chùn bước, Lê Viết Quốc lại利用 thời gian rảnh rỗi để đến thư viện địa phương. Nơi đây trở thành “thiên đường” để anh đọc sách, tìm tòi và nuôi dưỡng ước mơ nghiên cứu khoa học. Với tố chất bẩm sinh và sự chăm chỉ vượt bậc, anh thi đỗ vào trường chuyên Quốc học Huế – cái nôi ươm mầm tài năng của nhiều thế hệ học sinh ưu tú.
Sau khi tốt nghiệp trung học, Lê Viết Quốc tiếp tục con đường học vấn tại Đại học Quốc gia Australia (Úc). Tại đây, anh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn rèn luyện tư duy logic và phương pháp nghiên cứu khoa học bài bản. Tuy nhiên, đỉnh cao học thuật thực sự chờ đợi anh ở phía trước. Anh chuyển sang Mỹ để theo học chương trình Tiến sĩ tại Đại học Stanford danh tiếng, chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo.
Thời gian học tập tại Stanford đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp của Lê Viết Quốc. Anh bắt đầu tập trung nghiên cứu sâu về Học sâu không giám sát (Unsupervised Deep Learning), một lĩnh vực đầy hứa hẹn nhưng cũng vô cùng phức tạp tại thời điểm đó. Những năm tháng mài dũa tại Stanford đã trang bị cho anh nền tảng vững chắc để sau này có thể tạo ra những đột phá mang tính lịch sử.
Có thể bạn quan tâm: Lê Thanh Hải: Người Đàn Ông Bí Ẩn Đằng Sau Cái Tên Gây Sốt Mạng Xã Hội
Đồng sáng lập Google Brain và những bước tiến ban đầu
Năm 2011, Lê Viết Quốc cùng với các nhà khoa học hàng đầu thế giới như Tiến sĩ Andrew Ng, Jeff Dean (nghiên cứu sinh tại Google) và Greg Corrado (nhà nghiên cứu tại Google) đã cùng nhau thành lập Google Brain.
Google Brain có thể được xem là một dự án đầy tham vọng ngay từ những ngày đầu thành lập. Mục tiêu của dự án là khai phá sức mạnh của Học sâu (Deep Learning) dựa trên khối lượng dữ liệu khổng lồ mà Google đang sở hữu. Thời điểm đó, ý tưởng sử dụng mạng nơ-ron nhân tạo để xử lý dữ liệu quy mô lớn vẫn còn là một khái niệm khá mới mẻ và đầy rủi ro. Tuy nhiên, Google Brain đã chứng minh được tính hiệu quả vượt trội, mở ra kỷ nguyên mới cho ngành AI.
Năm 2013, Lê Viết Quốc chính thức trở thành nhà nghiên cứu toàn thời gian tại Google. Anh nhanh chóng để lại dấu ấn với những thành tích ấn tượng trong lĩnh vực dịch máy (machine translation). Tại đây, anh đã phải tìm hiểu rất kỹ lưỡng về phương pháp học sâu để áp dụng vào các sản phẩm thực tế của Google.
Có thể bạn quan tâm: Lê Thanh Cung Là Ai: Tiểu Sử, Sự Nghiệp Và Những Cống Hiến Nổi Bật
Đóng góp mang tính cách mạng: Seq2Seq và Transformer
Trong quá trình làm việc tại Google, Lê Viết Quốc đã cùng với hai nhà nghiên cứu khác là Ilya Sutskever và Oriol Vinyals đề xuất một mô hình mới mang tên Seq2Seq (Sequence-to-Sequence).
Seq2seq là một thư viện mã lệnh bao gồm bộ mã hóa (encoder) và giải mã (decoder), cho phép đào tạo các mô hình chuyển đổi chuỗi từ miền này sang miền khác.通俗地讲, nó cho phép hệ thống “đọc” một chuỗi đầu vào (ví dụ: một câu tiếng Anh) và “viết” ra một chuỗi đầu ra tương ứng (ví dụ: một câu tiếng Pháp).
Seq2Seq learning đã giúp hệ thống dịch của Google hoạt động hiệu quả và chính xác hơn rất nhiều so với các phương pháp cũ. Tuy nhiên,Seq2Seq vẫn còn những hạn chế nhất định, đặc biệt là trong việc xử lý các câu văn dài và phức tạp.
Để giải quyết những vấn đề này, Lê Viết Quốc và các đồng nghiệp đã tiếp tục nghiên cứu và phát triển dựa trên nền tảng Seq2Seq. Kết quả là một thuật toán hoàn toàn mới ra đời vào năm 2017, mang tên Transformer.
Transformer không chỉ là một bản nâng cấp đơn thuần mà còn là một cuộc cách mạng thực sự. Nó loại bỏ hoàn toàn cơ chế lặp lại truyền thống (như RNN) và thay thế bằng cơ chế Attention (sự chú ý). Cơ chế này cho phép mô hình tập trung vào các phần quan trọng nhất của câu văn khi xử lý, bất kể vị trí của chúng nằm ở đâu trong chuỗi.
Nhờ đó, Transformer có khả năng xử lý dữ liệu song song (parallel processing) cực kỳ mạnh mẽ, giúp tăng tốc độ huấn luyện mô hình lên đáng kể đồng thời cải thiện chất lượng đầu ra. Đây chính là bước ngoặt lớn giúp AI ngôn ngữ tiến gần hơn đến khả năng hiểu và生成 ngôn ngữ tự nhiên như con người.
Vai trò của Transformer trong sự thành công của ChatGPT
Transformer được Google công bố công khai dưới dạng mã nguồn mở vào năm 2017. Sự hào phóng này đã tạo ra một làn sóng nghiên cứu mới trong cộng đồng khoa học toàn cầu, vì bất kỳ ai cũng có thể truy cập và sử dụng thuật toán đột phá này.
OpenAI – công ty tạo ra ChatGPT – cũng không phải là ngoại lệ. Trước năm 2017, OpenAI đã hoạt động trong lĩnh vực AI được một thời gian nhưng chưa thực sự có những thành tựu nổi bật. Tuy nhiên, sau khi Transformer ra đời, OpenAI đã nhanh chóng nhận ra tiềm năng vô tận của nó và áp dụng ngay vào các mô hình của mình.
Cái tên GPT trong ChatGPT chính là viết tắt của Generative Pre-trained Transformer, nghĩa là “chương trình Tạo Chữ đã được huấn luyện theo phương pháp Transformer”. Điều này cho thấy rõ ràng rằng, cốt lõi của ChatGPT chính là thuật toán mà Lê Viết Quốc và các đồng nghiệp đã phát minh ra.
Tuy Google là nơi sinh ra Transformer, nhưng OpenAI đã chớp lấy thời cơ và ứng dụng nó nhanh hơn trong việc phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn. Họ tập trung vào việc huấn luyện mô hình với quy mô dữ liệu khổng lồ, từ đó tạo ra ChatGPT – chatbot AI có khả năng trò chuyện, trả lời câu hỏi và viết lách cực kỳ thông minh.
Ngay cả Google Bard – chatbot AI của Google để cạnh tranh với ChatGPT – cũng sử dụng Transformer làm nền tảng. Có thể nói, Lê Viết Quốc chính là “cha đeyJ” của công nghệ nằm ở trung tâm cuộc đua AI nóng bỏng nhất hiện nay.
Di sản và ảnh hưởng lâu dài
Những đóng góp của Lê Viết Quốc không chỉ dừng lại ở việc tạo ra một thuật toán. Anh đã thay đổi cách thế giới nhìn nhận về việc xử lý ngôn ngữ tự nhiên bằng máy tính.
- Mở đường cho LLM (Large Language Models): Transformer là nền tảng cho tất cả các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay, từ BERT của Google, GPT của OpenAI cho đến các mô hình khác như RoBERTa, T5… Without Transformer, các mô hình này khó có thể đạt được hiệu suất cao như hiện tại.
- Tăng tốc phát triển AI: Việc Google công khai mã nguồn đã giúp tiết kiệm hàng triệu giờ nghiên cứu cho cộng đồng khoa học, thúc đẩy sự phát triển của AI tiến nhanh hơn.
- Thành tựu của người Việt trên bản đồ thế giới: Lê Viết Quốc là một trong những nhà khoa học người Việt hiếm hoi giữ vị trí quan trọng trong các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Anh là niềm tự hào của ngành CNTT Việt Nam và là nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ đam mê khoa học công nghệ.
Hiện tại, Lê Viết Quốc vẫn đang tiếp tục công việc nghiên cứu và đóng góp cho sự phát triển của AI tại Google. Dù không phải là cái tên quá ồn ào trên báo chí như Sam Altman (CEO OpenAI) hay Sundar Pichai (CEO Google), nhưng đối với những người trong ngành, Lê Viết Quốc là một “huyền thoại thầm lặng”.
Kết luận
Qua bài viết này, chúng ta đã cùng nhau làm rõ câu hỏi “Lê Viết Quốc là ai?”. Anh không chỉ là một nhà khoa học tài năng mà còn là người tiên phong đặt nền móng cho công nghệ Transformer – chìa khóa mở ra kỷ nguyên AI hiện đại.
Từ cậu bé hiếu học ở Hương Thủy đến nhà nghiên cứu hàng đầu tại Google, hành trình của Lê Viết Quốc là minh chứng cho thấy trí tuệ và quyết tâm có thể vượt qua mọi rào cản địa lý và vật chất. Ngày nay, mỗi khi chúng ta sử dụng ChatGPT hay các công cụ AI khác, chúng ta đều đang tận hưởng “trái ngọt” từ những nghiên cứu mà anh đã dày công thực hiện hơn một thập kỷ trước.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các chủ đề công nghệ và kiến thức đời sống đa dạng, hãy tiếp tục đồng hành cùng interstellas.com để cập nhật những thông tin bổ ích và chính xác nhất.
