Trong những năm gần đây, xu hướng DIY (Do It Yourself – Tự làm) ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt là các sản phẩm trang trí handmade mang phong cách công nghiệp, thô mộc. Một trong những chất liệu được ưa chuộng nhất cho trào lưu này chính là xi măng. Với vẻ ngoài xám lạnh, chắc chắn và độ bền cao, làm đồ trang trí bằng xi măng không chỉ đơn giản, tiết kiệm chi phí mà còn mang lại những tác phẩm độc đáo, cá tính cho không gian sống. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn chi tiết từng bước để tạo ra những món đồ trang trí bằng xi măng ngay tại nhà.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Trang Trí Ban Công Với Khung Gỗ: Tạo Không Gian Sống Xanh Và Ấm Cúng
Tóm tắt quy trình thực hiện
- Chuẩn bị nguyên vật liệu và dụng cụ cần thiết
- Lựa chọn và chuẩn bị khuôn
- Trộn xi măng theo tỷ lệ phù hợp
- Đổ hỗn hợp vào khuôn và xử lý bề mặt
- Chờ khô và tháo khuôn
- Hoàn thiện và bảo dưỡng sản phẩm
Có thể bạn quan tâm: 3 Cách Làm Kem Bơ Trang Trí Bánh Siêu Ngon, Mịn Lâu, Không Lo Nóng Chảy
Những lợi ích khi tự làm đồ trang trí bằng xi măng
Lựa chọn làm đồ trang trí bằng xi măng tại nhà mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người thực hiện. Trước hết, về mặt kinh tế, xi măng là vật liệu có giá thành khá rẻ so với các chất liệu trang trí khác như gỗ tự nhiên, kim loại hay đá. Một bao xi măng nhỏ có thể tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí trang trí nội thất. Ngoài ra, việc tự tay làm ra những món đồ trang trí cũng giúp bạn thể hiện được cá tính và gu thẩm mỹ riêng biệt. Mỗi sản phẩm sẽ mang một dấu ấn cá nhân, không trùng lặp với bất kỳ ai.
Một lợi ích khác không thể bỏ qua là khả năng tùy biến cao. Khi tự làm, bạn có thể lựa chọn kích thước, hình dạng, màu sắc và họa tiết theo ý muốn. Từ những chậu cây nhỏ, khay đựng đồ, đến các bức tượng trang trí hay đèn ngủ, tất cả đều có thể được tạo ra từ xi măng. Đặc biệt, xi măng có độ bền cơ học cao, chịu được va đập và thời tiết khắc nghiệt, nên các sản phẩm làm từ chất liệu này thường có tuổi thọ rất lâu dài. Theo một số nghiên cứu về vật liệu xây dựng, xi măng Portland thông thường có thể duy trì độ bền kéo dài hàng chục năm nếu được bảo dưỡng đúng cách.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Giải đáp: Đặt vé máy bay online thì lấy vé ở đâu tiện lợi nhất?
- “Anh nhà ở đâu thế hợp âm”: Giai điệu tìm tổ ấm lý tưởng
- Cổng nhà hình chữ L ngược có xấu không? Góc nhìn kiến trúc sư
- Đảo Lý Sơn ở Đâu: Khám Phá Vị Trí và Vẻ Đẹp Hoang Sơ của Hòn Đảo Ngọc
- Học Thiết Kế Nội Thất Ở Đâu Để Thành Công Thực Sự
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Các Kiểu Hình Họa Tiết Trang Trí Phổ Biến Trong Thiết Kế Nội Thất Và Thời Trang
Nguyên vật liệu cần chuẩn bị
Để bắt đầu quá trình làm đồ trang trí bằng xi măng, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các nguyên vật liệu cơ bản. Đầu tiên là xi măng Portland loại 1, đây là loại xi măng thông dụng nhất, dễ tìm mua tại các cửa hàng vật liệu xây dựng. Tiếp theo là cát sạch, nên chọn loại cát vàng có độ mịn vừa phải, không lẫn tạp chất. Nước sạch cũng là thành phần không thể thiếu để trộn hỗn hợp. Tỷ lệ trộn chuẩn thường là 1 phần xi măng, 2 phần cát và 0.5 phần nước, tuy nhiên bạn có thể điều chỉnh tùy theo độ ẩm của cát và yêu cầu về độ sệt của hỗn hợp.
Ngoài ra, để tăng độ bền và giảm nứt vỡ, bạn có thể thêm một số phụ gia chuyên dụng như chất chống thấm, sợi thủy tinh hoặc keo dán gạch. Những phụ gia này giúp tăng độ kết dính và độ dẻo dai cho sản phẩm. Đối với các sản phẩm cần độ bóng hoặc màu sắc đặc biệt, bạn có thể sử dụng sơn xi măng chuyên dụng hoặc bột màu trộn trực tiếp vào hỗn hợp. Một số chuyên gia trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ khuyên nên sử dụng keo PVA (Polyvinyl Acetate) để tăng độ kết dính giữa các lớp xi măng, giúp sản phẩm bền hơn theo thời gian.
Có thể bạn quan tâm: Gương Soi Trang Trí Nội Thất Có Thể Làm Gì Để Tăng Tính Thẩm Mỹ Và Tiện Ích Cho Không Gian Sống?
Dụng cụ hỗ trợ cần thiết
Cùng với nguyên vật liệu, các dụng cụ hỗ trợ cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình làm đồ trang trí bằng xi măng. Trước hết, bạn cần một cái xô hoặc thùng nhựa có kích thước phù hợp để trộn hỗn hợp xi măng. Một cái xẻng hoặc bay trộn sẽ giúp bạn khuấy đều hỗn hợp một cách dễ dàng. Để đo lường chính xác tỷ lệ các thành phần, một bộ cân điện tử nhỏ hoặc cốc đong là rất cần thiết.
Các dụng cụ bảo hộ cá nhân cũng không nên bỏ qua, bao gồm găng tay cao su, khẩu trang và kính bảo hộ. Xi măng có tính kiềm cao, có thể gây kích ứng da và mắt nếu tiếp xúc trực tiếp. Đối với việc tạo hình, bạn sẽ cần các loại khuôn phù hợp với sản phẩm muốn làm. Khuôn có thể làm từ silicon, nhựa cứng hoặc thậm chí là thùng xốp tùy theo độ phức tạp của hình dạng. Một số dụng cụ nhỏ khác như dao rọc giấy, giấy nhám, cọ vẽ cũng sẽ hữu ích trong quá trình hoàn thiện sản phẩm.
Lựa chọn và chuẩn bị khuôn
Việc lựa chọn khuôn phù hợp là bước quan trọng quyết định hình dạng và chất lượng của sản phẩm làm đồ trang trí bằng xi măng. Khuôn silicon là lựa chọn phổ biến nhất vì tính linh hoạt và dễ tháo gỡ. Chúng có thể tạo ra các hình dạng phức tạp, chi tiết tinh xảo mà các loại khuôn cứng khó có thể làm được. Khuôn nhựa cứng thì phù hợp với các hình dạng đơn giản như khối vuông, hình trụ hoặc hình chữ nhật. Đối với những ai muốn tiết kiệm chi phí, có thể tận dụng các vật dụng sẵn có như hộp sữa, chai nhựa, thùng xốp để tạo khuôn tạm thời.
Trước khi đổ xi măng, khuôn cần được làm sạch và xử lý bề mặt. Đối với khuôn silicon, bạn nên thoa một lớp dầu ăn mỏng lên bề mặt để tránh xi măng dính vào khuôn, giúp việc tháo gỡ dễ dàng hơn. Với khuôn nhựa cứng, có thể sử dụng xà phòng loãng hoặc chất tách khuôn chuyên dụng. Một số nghệ nhân thủ công khuyên nên ngâm khuôn trong nước khoảng 10-15 phút trước khi sử dụng để tăng độ ẩm, giúp bề mặt sản phẩm mịn hơn. Đặc biệt, cần kiểm tra kỹ các góc và cạnh của khuôn để đảm bảo không có khe hở, tránh tình trạng xi măng chảy ra ngoài khi đổ.
Trộn xi măng theo tỷ lệ phù hợp
Quy trình làm đồ trang trí bằng xi măng đòi hỏi sự chính xác trong việc trộn hỗn hợp. Tỷ lệ chuẩn thường được các chuyên gia khuyên dùng là 1 phần xi măng, 2 phần cát và 0.5 phần nước. Tuy nhiên, tỷ lệ này có thể được điều chỉnh tùy thuộc vào độ ẩm của cát và yêu cầu về độ sệt của hỗn hợp. Nếu cát quá ẩm, bạn cần giảm lượng nước xuống; ngược lại, nếu cát quá khô, có thể tăng lượng nước lên một chút.
Cách trộn đúng là cho xi măng và cát vào xô trước, trộn đều tay để hỗn hợp đồng nhất. Sau đó từ từ đổ nước vào giữa hỗn hợp, dùng xẻng hoặc bay khuấy đều theo một chiều. Tránh đổ nước quá nhanh hoặc khuấy quá mạnh vì có thể làm xi măng vón cục. Hỗn hợp đạt chuẩn là khi có độ sệt vừa phải, có thể đổ vào khuôn mà không bị loãng quá hay đặc quá. Một mẹo nhỏ là thử bằng cách dùng bay gạt một đường trên bề mặt hỗn hợp; nếu đường gạt giữ được hình dạng trong vài giây thì hỗn hợp đã đạt yêu cầu.
Đổ hỗn hợp vào khuôn và xử lý bề mặt
Sau khi trộn xong hỗn hợp xi măng, bước tiếp theo trong quy trình làm đồ trang trí bằng xi măng là đổ hỗn hợp vào khuôn. Nên đổ từ từ, đều tay để tránh tạo bọt khí. Đối với các khuôn có hình dạng phức tạp, bạn có thể dùng que khuấy hoặc dao để dàn đều hỗn hợp vào các ngóc ngách. Một số người thợ thủ công có kinh nghiệm thường gõ nhẹ vào thành khuôn để giúp hỗn hợp chảy đều và đẩy bọt khí ra ngoài.
Để tăng độ chắc chắn cho sản phẩm, bạn có thể đặt thêm lưới sắt hoặc sợi thủy tinh vào trong khuôn trước khi đổ xi măng. Điều này đặc biệt quan trọng với các sản phẩm có kích thước lớn hoặc cần chịu lực. Sau khi đổ xong, dùng bay hoặc dao phẳng để làm phẳng bề mặt. Nếu muốn tạo hoa văn hoặc họa tiết, có thể dùng các dụng cụ chuyên dụng để khắc hoặc in lên bề mặt xi măng còn ướt. Theo kinh nghiệm của các nghệ nhân, nên để sản phẩm ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp trong 24-48 giờ đầu tiên để quá trình đóng rắn diễn ra ổn định.
Chờ khô và tháo khuôn
Quá trình chờ khô là giai đoạn quan trọng trong làm đồ trang trí bằng xi măng. Thời gian khô phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ ẩm không khí, nhiệt độ môi trường và độ dày của sản phẩm. Thông thường, xi măng bắt đầu khô bề mặt sau 2-4 giờ, nhưng để khô hoàn toàn và đạt độ cứng tối đa thì cần từ 7-14 ngày. Trong thời gian này, nên che phủ sản phẩm bằng nilon hoặc vải ẩm để tránh mất nước quá nhanh, giúp quá trình đóng rắn diễn ra đều đặn.
Khi tháo khuôn, cần thực hiện nhẹ nhàng để tránh làm vỡ hay trầy xước sản phẩm. Với khuôn silicon, bạn có thể nhẹ nhàng bóc tách từng phần; với khuôn nhựa cứng, có thể dùng dao mỏng để tách mép. Nếu gặp khó khăn trong việc tháo khuôn, có thể ngâm sản phẩm trong nước ấm khoảng 10-15 phút để làm mềm lớp keo dính. Một số người thợ khuyên nên để sản phẩm tiếp tục khô thêm 2-3 ngày sau khi tháo khuôn trước khi tiến hành các bước hoàn thiện.
Hoàn thiện và bảo dưỡng sản phẩm
Sau khi tháo khuôn, bước cuối cùng trong quy trình làm đồ trang trí bằng xi măng là hoàn thiện và bảo dưỡng sản phẩm. Đầu tiên, dùng giấy nhám có độ mịn phù hợp để đánh bóng bề mặt, loại bỏ các vết nứt nhỏ hoặc gồ ghề. Nên bắt đầu từ giấy nhám thô (khoảng 80-120 grit) rồi chuyển dần sang giấy nhám mịn (200-400 grit) để đạt được bề mặt nhẵn mịn. Đối với các góc cạnh sắc, có thể dùng dao rọc giấy để cắt tỉa cẩn thận.
Để tăng độ bền và tính thẩm mỹ, bạn có thể sơn phủ một lớp sơn chống thấm hoặc sơn trang trí lên bề mặt. Sơn xi măng chuyên dụng không chỉ bảo vệ sản phẩm khỏi tác động của thời tiết mà còn giúp tăng độ bóng và màu sắc. Một số người thợ thủ công còn sử dụng kỹ thuật đánh bóng bằng sáp hoặc dầu thực vật để tạo hiệu ứng vintage cho sản phẩm. Theo khuyến cáo của các chuyên gia, nên bảo dưỡng sản phẩm định kỳ 3-6 tháng một lần bằng cách lau chùi nhẹ nhàng và phủ lại lớp bảo vệ để duy trì độ bền và vẻ đẹp ban đầu.
Các mẫu đồ trang trí phổ biến từ xi măng
Trong lĩnh vực làm đồ trang trí bằng xi măng, có rất nhiều mẫu sản phẩm được ưa chuộng và dễ thực hiện tại nhà. Một trong những sản phẩm phổ biến nhất là chậu cây mini. Với hình dạng đơn giản như khối vuông, hình trụ hoặc hình nón, chậu cây xi măng mang phong cách công nghiệp rất phù hợp với các loại cây succulent, xương rồng hoặc các loại cây cảnh nhỏ. Kích thước chậu có thể thay đổi từ 5-20cm tùy theo loại cây trồng. Một số người thợ còn tạo thêm lỗ thoát nước ở đáy chậu để tăng tính thực tiễn.
Một mẫu sản phẩm khác cũng rất được ưa chuộng là khay đựng đồ. Khay xi măng có thể dùng để đựng chìa khóa, đồ trang sức, hoặc các vật dụng nhỏ trong phòng khách, phòng ngủ. Thiết kế khay thường đơn giản với các cạnh vuông vức, có thể thêm các ngăn nhỏ để phân loại đồ dùng. Theo một khảo sát nhỏ về xu hướng trang trí nội thất năm 2023, khay xi măng là một trong những sản phẩm thủ công được tìm kiếm nhiều nhất trên các nền tảng thương mại điện tử.
Ngoài ra, các bức tượng trang trí, đèn ngủ, giá đỡ nến hay thậm chí là khung ảnh cũng là những ý tưởng tuyệt vời cho người mới bắt đầu làm đồ trang trí bằng xi măng. Những sản phẩm này không chỉ mang tính thẩm mỹ cao mà còn thể hiện được sự sáng tạo và cá tính của người làm. Một số nghệ nhân còn kết hợp xi măng với các vật liệu khác như gỗ, kim loại hoặc dây thừng để tạo ra những tác phẩm độc đáo, phá cách.
Mẹo nhỏ và lưu ý quan trọng
Khi thực hiện làm đồ trang trí bằng xi măng, có một số mẹo nhỏ và lưu ý quan trọng giúp bạn đạt được kết quả tốt nhất. Trước hết, luôn đeo găng tay, khẩu trang và kính bảo hộ khi làm việc với xi măng. Xi măng có tính kiềm cao, có thể gây kích ứng da và mắt nếu tiếp xúc trực tiếp. Nếu không may dính vào da, cần rửa sạch ngay bằng nước và xà phòng.
Một mẹo nhỏ khác là nên trộn xi măng với một lượng nhỏ keo dán gạch hoặc keo PVA. Điều này giúp tăng độ kết dính và độ dẻo dai cho sản phẩm, giảm thiểu nguy cơ nứt vỡ theo thời gian. Ngoài ra, nên để xi măng nghỉ khoảng 5-10 phút sau khi trộn xong trước khi đổ vào khuôn. Thời gian nghỉ này giúp các phản ứng hóa học trong xi măng diễn ra ổn định hơn.
Khi bảo quản xi măng chưa sử dụng, cần để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Xi măng để lâu trong môi trường ẩm ướt sẽ bị vón cục và mất tác dụng. Một số người thợ khuyên nên dùng xi măng trong vòng 1-2 tháng sau khi mua để đảm bảo chất lượng tốt nhất. Cuối cùng, hãy kiên nhẫn chờ sản phẩm khô hoàn toàn trước khi sử dụng hoặc di chuyển, vì xi măng chưa khô hẳn rất dễ bị nứt hoặc biến dạng.
Ứng dụng thực tế trong trang trí nội thất
Sản phẩm từ làm đồ trang trí bằng xi măng có thể được ứng dụng linh hoạt trong nhiều không gian nội thất khác nhau. Trong phòng khách, những chậu cây xi măng đặt trên kệ tivi hoặc bàn trà tạo điểm nhấn hiện đại, thô mộc. Các bức tượng trang trí hoặc khung ảnh xi măng cũng là lựa chọn tuyệt vời để trang trí tường, mang lại cảm giác nghệ thuật và cá tính. Một số gia đình còn sử dụng xi măng để làm kệ sách mini hoặc giá đựng remote, vừa tiện dụng vừa thẩm mỹ.
Trong phòng ngủ, đèn ngủ xi măng là một trong những sản phẩm được ưa chuộng nhất. Với ánh sáng dịu nhẹ và thiết kế đơn giản, đèn xi măng tạo không gian ấm cúng, thư giãn. Các khay đựng đồ trang sức hay vòng tay cũng rất phù hợp để đặt trên bàn trang điểm. Theo các chuyên gia thiết kế nội thất, phong cách công nghiệp với chất liệu xi măng phù hợp nhất với các căn hộ có diện tích nhỏ, vì nó tạo cảm giác gọn gàng, hiện đại mà không làm không gian trở nên chật chội.
Phòng bếp và phòng tắm cũng là những không gian lý tưởng để trưng bày các sản phẩm làm đồ trang trí bằng xi măng. Các khay đựng gia vị, đế lót ly hay giá đựng xà phòng đều có thể được tạo ra từ xi măng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng xi măng có khả năng thấm nước, nên các sản phẩm dùng trong môi trường ẩm ướt cần được phủ lớp chống thấm kỹ lưỡng. Một số người thợ còn sử dụng sáp ong hoặc dầu thực vật để tạo lớp bảo vệ tự nhiên cho sản phẩm.
Bảo quản và vệ sinh sản phẩm xi măng
Việc bảo quản và vệ sinh đúng cách là yếu tố then chốt để duy trì tuổi thọ và vẻ đẹp của các sản phẩm làm đồ trang trí bằng xi măng. Hầu hết các sản phẩm xi măng nên được đặt ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp và nước mưa. Nếu để ngoài trời, cần phủ một lớp bảo vệ chống thấm chuyên dụng. Theo các chuyên gia về vật liệu xây dựng, lớp phủ này nên được tái áp dụng định kỳ 6-12 tháng một lần để đảm bảo hiệu quả bảo vệ lâu dài.
Khi vệ sinh sản phẩm xi măng, nên dùng khăn mềm ẩm lau nhẹ bề mặt. Tránh sử dụng các chất tẩy rửa mạnh hoặc bàn chải cứng vì có thể làm trầy xước hoặc mài mòn lớp bảo vệ. Đối với các vết bẩn khó làm sạch, có thể dùng xà phòng loãng và nước ấm để lau chùi. Một số người thợ thủ công khuyên nên lau sản phẩm bằng nước sạch sau mỗi lần vệ sinh để loại bỏ hoàn toàn các chất tẩy rửa còn sót lại.
Nếu sản phẩm bị nứt hoặc vỡ nhỏ, có thể dùng xi măng trộn keo để vá lại. Trước tiên, cần làm sạch vùng bị hư hỏng, sau đó trộn một lượng nhỏ xi măng với keo PVA để tạo hỗn hợp đặc sệt. Dùng bay hoặc dao nhỏ để điền đầy vết nứt, để khô và đánh bóng lại bề mặt. Với các sản phẩm có giá trị cao hoặc bị hư hỏng nặng, nên nhờ đến sự hỗ trợ của các chuyên gia phục chế.
Những sai lầm thường gặp và cách khắc phục
Trong quá trình làm đồ trang trí bằng xi măng, có một số sai lầm phổ biến mà người mới bắt đầu thường mắc phải. Một trong những lỗi thường gặp nhất là trộn xi măng quá loãng hoặc quá đặc. Hỗn hợp quá loãng sẽ khiến sản phẩm dễ bị nứt khi khô, trong khi hỗn hợp quá đặc thì khó đổ vào khuôn và khó tạo hình. Cách khắc phục là tuân thủ tỷ lệ chuẩn 1:2:0.5 (xi măng:cát:nước) và điều chỉnh linh hoạt tùy theo độ ẩm của cát.
Một sai lầm khác là không chờ xi măng khô hoàn toàn đã vội tháo khuôn hoặc di chuyển sản phẩm. Việc này có thể gây ra nứt vỡ hoặc biến dạng. Theo khuyến cáo của các nghệ nhân có kinh nghiệm, nên để sản phẩm khô ít nhất 24-48 giờ trước khi tháo khuôn, và cần 7-14 ngày để đạt độ cứng tối đa. Nếu muốn rút ngắn thời gian, có thể dùng máy sấy tóc ở chế độ mát để hỗ trợ quá trình khô, nhưng không nên dùng nhiệt độ cao vì có thể làm xi măng nứt.
Sai lầm thứ ba là không xử lý bề mặt khuôn đúng cách. Nếu khuôn không được làm sạch hoặc không được thoa dầu tách khuôn, xi măng sẽ dính chặt vào khuôn và rất khó tháo gỡ. Cách khắc phục là luôn vệ sinh khuôn kỹ lưỡng trước khi sử dụng và thoa một lớp dầu ăn hoặc chất tách khuôn chuyên dụng. Đối với khuôn nhựa cứng, có thể dùng xà phòng loãng để xử lý bề mặt.
Kết luận
Làm đồ trang trí bằng xi măng là một hoạt động sáng tạo, thú vị và mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Từ việc tiết kiệm chi phí, thể hiện cá tính đến việc tạo ra những sản phẩm độc đáo, bền đẹp, xi măng đã trở thành chất liệu ưa thích trong giới thủ công mỹ nghệ. Với hướng dẫn chi tiết từng bước từ chuẩn bị nguyên vật liệu, trộn xi măng, đổ khuôn đến hoàn thiện và bảo dưỡng, hy vọng bạn đã có đủ kiến thức để bắt đầu hành trình sáng tạo của mình.
Việc kiên nhẫn, cẩn thận và tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sẽ giúp bạn tạo ra những sản phẩm chất lượng, đẹp mắt. Đừng ngần ngại thử nghiệm với các hình dạng, kích thước và kỹ thuật trang trí khác nhau để tìm ra phong cách riêng cho mình. Làm đồ trang trí bằng xi măng không chỉ là một kỹ năng thủ công mà còn là cách để thư giãn, giải tỏa căng thẳng sau những giờ làm việc mệt mỏi. Hãy bắt đầu với những sản phẩm đơn giản và dần dần nâng cao tay nghề để tạo ra những tác phẩm nghệ thuật thực sự.
