Bắc Ninh, vùng đất của những làn điệu dân ca quan họ mượt mà, còn là nơi ẩn chứa nhiều di tích văn hóa lịch sử tâm linh. Trong số đó, chùa Phật Tích ở đâu là câu hỏi nhiều du khách và tín đồ Phật giáo quan tâm. Đây là một ngôi chùa cổ kính, linh thiêng, tọa lạc giữa khung cảnh núi non thanh bình và lưu giữ nhiều huyền thoại, giá trị văn hóa vô giá.
Lịch sử hình thành và phát triển của chùa Phật Tích ở đâu
Chùa Phật Tích, tên cũ là chùa Vạn Phúc, tọa lạc uy nghi trên sườn phía nam của núi Lạn Kha, thuộc thôn Phật Tích, xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Vị trí địa lý đắc địa này không chỉ tạo nên vẻ đẹp hùng vĩ mà còn là minh chứng cho tầm quan trọng của ngôi chùa trong lịch sử. Theo ghi chép trong sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, chùa Phật Tích ở đâu đã tồn tại từ giai đoạn thế kỷ VII – X, là một trong những điểm đến đầu tiên của các nhà Phật giáo Ấn Độ khi đặt chân đến Việt Nam để truyền bá đạo pháp.
Đến năm 1057, dưới sự chỉ đạo của Vua Lý Thánh Tông, chùa Phật Tích được trùng tu và mở rộng quy mô đáng kể. Trong suốt các triều đại Lý – Trần, ngôi chùa cổ kính này đã vươn mình trở thành Quốc tự, tức là trung tâm Phật giáo hàng đầu của Đại Việt. Nơi đây không chỉ là chốn tu hành mà còn đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động xã hội và văn hóa của đất nước, tiêu biểu như thư viện Lạn Kha và là địa điểm tổ chức các kỳ thi Tiến sĩ.
Tuy nhiên, trải qua những biến động của lịch sử, đặc biệt là giai đoạn kháng chiến chống Pháp, ngôi chùa đã bị tàn phá nặng nề. Hầu hết kiến trúc và các di vật quý giá đều bị phá hủy hoặc thất lạc. Đến năm 1959, Nhà nước đã tiến hành xây dựng lại chùa Phật Tích dựa trên những nền móng và các di vật còn sót lại. Mặc dù không còn nguyên vẹn như xưa, nhưng những di vật hiện hữu đều là những bảo vật vô giá, mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và mỹ thuật sâu sắc.
Ngôi cổ tự gần 1.000 năm tuổi này còn là nguồn cảm hứng cho nhiều câu chuyện cổ tích và truyền thuyết. Tiêu biểu là mối tình lãng mạn giữa nàng tiên Giáng Hương và quan Tri huyện Từ Thức, hay truyền thuyết về Vương Chất mải mê xem hai tiên ông đánh cờ đến nỗi mục cả cán rìu. Những câu chuyện này không chỉ làm tăng thêm vẻ huyền ảo mà còn khắc sâu giá trị văn hóa dân gian của chùa Phật Tích vào lòng người. Năm 1962, Bộ Văn hóa đã công nhận chùa Phật Tích là Di tích Lịch sử – Văn hóa Quốc gia, khẳng định vị thế của ngôi chùa này trong bản đồ di sản Việt Nam.
Chùa Phật Tích ở đâu và hướng dẫn di chuyển chi tiết
Nếu bạn đang tìm kiếm chùa Phật Tích ở đâu để lên kế hoạch cho chuyến hành hương hoặc tham quan, thì ngôi chùa này nằm cách trung tâm thành phố Bắc Ninh khoảng 15 km về phía Tây Nam. Đây là một khoảng cách lý tưởng để thực hiện chuyến đi trong ngày hoặc kết hợp với các điểm đến khác trong khu vực.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Châu Việt Cường Là Ai? Cuộc Đời, Sự Nghiệp Và Câu Chuyện Đằng Sau Tên Tuổi Gây Sóng Gió
- Thạch Sùng là ai? Nguồn gốc và ý nghĩa của câu thành ngữ quen thuộc
- Mua Huy Hiệu Đoàn Ở Đâu: Địa Chỉ Uy Tín Toàn Quốc
- 0208 Là Mã Vùng Ở Đâu? Giải Mã Số Điện Thoại Thái Nguyên
- Trang Trí Bàn Hai Họ Đẹp Mắt, Ý Nghĩa Cho Ngày Cưới
Để di chuyển từ trung tâm thành phố Bắc Ninh đến chùa Phật Tích, du khách có thể lựa chọn nhiều phương tiện khác nhau. Với xe cá nhân (ô tô hoặc xe máy), bạn có thể đi theo lộ trình sau: Bắt đầu từ đường Lý Thái Tổ, rẽ vào đường Nguyễn Trãi, sau đó đi tiếp vào Quốc Lộ 38. Từ Quốc Lộ 38, bạn sẽ rẽ vào đường 295 và đi thêm khoảng 7km nữa là sẽ đến được cổng chùa Phật Tích. Cung đường này khá dễ đi và có biển chỉ dẫn rõ ràng.
Nếu muốn tiết kiệm chi phí và tránh lo lắng về việc lạc đường, xe buýt là một lựa chọn thuận tiện. Bạn có thể bắt tuyến xe buýt số 04 (Lim – Thành Đô) với bến đỗ ngay dưới chân chùa Phật Tích. Các điểm đón xe buýt phổ biến bao gồm bến xe Thành Đô, đường Lý Thái Tổ, đường Nguyên Phi Ỷ Lan và nhiều trạm dừng khác trong thành phố. Đừng quên hỏi phụ xe về điểm xuống Chùa Phật Tích để không bị lỡ bến.
Kiến trúc độc đáo và các bảo vật tại chùa Phật Tích
Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, chùa Phật Tích vẫn kiên cường gìn giữ và tái dựng được nhiều công trình kiến trúc cùng di vật quý giá. Những hiện vật này không chỉ thể hiện tài năng điêu khắc và xây dựng của người Việt xưa mà còn là minh chứng sống động cho sự phát triển của Phật giáo và văn hóa Đại Việt.
Khu thờ chính và nét kiến trúc thời Lý
Khu thờ chính của chùa Phật Tích được xây dựng theo lối kiến trúc “nội công ngoại quốc” đặc trưng của các ngôi chùa cổ Việt Nam, đặc biệt là thời Lý. Công trình này bao gồm 7 gian tiền đường được dùng để đón tiếp khách hành hương, tiếp nối là 5 gian bảo thờ Phật, đức A Di Đà và các vị Tam Thế Phật. Phía sau là 8 gian thờ Tổ và 7 gian thờ Thánh Mẫu, tạo nên một quần thể thờ tự trang nghiêm và linh thiêng. Bên phải khu thờ chính còn có một miếu nhỏ thờ bà Trần Thị Ngọc Am, đệ nhất cung tần của chúa Trịnh Tráng, người đã có công lớn trong việc trùng tu và phục dựng chùa.
Kiến trúc tổng thể mang đậm dấu ấn thời Lý với mái chùa cong vút, chạm khắc tinh xảo hình mây và các họa tiết rồng, hoa sen – những biểu tượng quan trọng trong Phật giáo và văn hóa Việt Nam. Những đường nét mềm mại, tinh tế này không chỉ làm tăng thêm vẻ đẹp cổ kính mà còn phản ánh sự thịnh vượng của nghệ thuật điêu khắc dưới thời nhà Lý.
Khu thờ chính cổ kính của chùa Phật Tích
Tượng Phật A Di Đà – Kiệt tác điêu khắc
Lý do ngôi chùa được đổi tên từ Vạn Phúc thành Phật Tích ngày nay gắn liền với sự kiện phát hiện một bảo vật vô giá: Tượng Phật A Di Đà. Bức tượng này được tìm thấy sau khi một ngôi tháp trong chùa bị đổ sụp. Tượng được tạc bằng đá xanh nguyên khối, cao 2,7 mét, hiện đang được thờ phụng tại Thượng điện của chùa. Đây là một kiệt tác điêu khắc từ thời nhà Lý và được xác định là bức tượng Phật có niên đại lâu nhất tại Việt Nam, mang trong mình giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc biệt.
Về mặt mỹ thuật, tượng Phật A Di Đà tại chùa Phật Tích được giới chuyên môn đánh giá là một bức tượng mẫu mực, tiêu biểu cho phong cách điêu khắc Phật giáo thời Lý. Hình ảnh Đức Phật với khuôn mặt phúc hậu, nụ cười an nhiên và trang phục mềm mại đã trở thành biểu tượng. Hai phiên bản sao y của bức tượng này hiện đang được trưng bày tại Viện Bảo tàng Lịch Sử và Mỹ Thuật Việt Nam, khẳng định vị thế độc tôn của nó trong kho tàng nghệ thuật quốc gia. Trên đỉnh núi Lạn Kha, nơi chùa Phật Tích tọa lạc, còn có Đại Phật tượng cao 27 mét, được lấy nguyên mẫu từ bức tượng Phật A Di Đà trong chùa. Bức tượng này đã đạt kỷ lục là bức tượng Phật bằng đá cao nhất Đông Nam Á, tạo nên một khung cảnh hùng vĩ và linh thiêng, có thể nhìn thấy từ xa.
Tượng Phật A Di Đà bằng đá tại chùa Phật Tích
Vườn tháp cổ kính và Bảo Tháp Phổ Quang
Vườn Tháp tại chùa Phật Tích là nơi lưu giữ xá lị của các vị sư trụ trì qua nhiều thế hệ và nhục thân của Thiền sư Chuyết Chuyết. Khu vườn này có hơn 32 ngọn tháp lớn nhỏ, mỗi ngọn tháp thường có ghi tên và niên đại an tháp, giúp du khách hiểu thêm về lịch sử truyền thừa của ngôi chùa. Trong số đó, ngọn tháp lớn nhất và nổi bật nhất là Tháp Phổ Quang.
Tháp Phổ Quang là một công trình tưởng niệm, được xây dựng để gợi nhớ về tòa tháp cổ cao hơn 40 mét mà Vua Lý Thánh Tông đã cho xây dựng trước kia. Tháp Phổ Quang hiện tại có chiều cao hơn 5 mét, gồm 14 tầng nhỏ dần lên trên, với kiến trúc tinh xảo và vững chắc. Trên đỉnh tháp, một quả Đại Hồng Chung lớn được treo, tiếng chuông vang vọng vào những dịp đặc biệt, tạo không khí trang nghiêm và thanh tịnh cho toàn bộ khuôn viên chùa Phật Tích.
Tháp Phổ Quang hùng vĩ tại chùa Phật Tích
Hàng tượng linh thú và ý nghĩa tâm linh
Tại sân chùa Phật Tích, ngay trước tòa Tam Bảo, án ngữ là hàng tượng linh thú ngàn năm tuổi. Đây là một bộ mười tượng linh vật, gồm 5 đôi: sấu, ngựa, trâu, voi, và sư tử. Mỗi linh thú đều được khắc họa một cách vô cùng sinh động, với những tư thế và biểu cảm độc đáo riêng biệt. Các linh thú này không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật xuất sắc mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, gắn liền với cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Chúng tượng trưng cho sự bảo vệ và quy y Phật pháp, thể hiện sự che chở và hướng thiện.
Đặc biệt, vào năm 2017, bộ tượng 10 linh thú tại chùa Phật Tích đã vinh dự được công nhận là Bảo vật Quốc gia, một lần nữa khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật phi thường của chúng. Việc chiêm ngưỡng những tác phẩm điêu khắc cổ này là một trải nghiệm không thể bỏ qua khi ghé thăm ngôi chùa Phật Tích ở đâu Tiên Du, Bắc Ninh.
Bộ tượng 10 linh thú cổ tại chùa Phật Tích
Long Trì – Hồ Rồng mang dấu ấn thời Lý
Long Trì, hay còn gọi là Ao Rồng, là một ao nhỏ hình vuông nằm trong khuôn viên chùa Phật Tích. Hiện nay, ao đã cạn nước, nhưng dưới đáy ao vẫn còn lưu giữ một thềm đá hình bán nguyệt vô cùng đặc biệt. Trên thềm đá này, hai con rồng đặc trưng của thời Lý được chạm nổi một cách tinh xảo, đang uốn lượn bên những con sóng nước nhô cao.
Rồng là linh vật biểu tượng mạnh mẽ cho đạo Phật và quyền lực hoàng gia dưới thời nhà Lý. Sự hiện diện của các hiện vật về rồng tại chùa Phật Tích càng làm minh chứng thêm cho sự linh thiêng, uy nghi và tầm quan trọng của ngôi chùa này. Long Trì không chỉ là một phần kiến trúc mà còn là một di tích khảo cổ học quý giá, giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về văn hóa và tín ngưỡng Phật giáo thời Lý.
Lễ hội Khán hoa mẫu đơn và truyền thuyết chùa Phật Tích
Ngoài những di sản vật thể quý giá, chùa Phật Tích còn là nơi gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Nổi bật nhất chính là lễ hội Khán hoa mẫu đơn, hay còn gọi là lễ hội Phật Tích, được tổ chức hàng năm vào ngày mùng 4 và mùng 5 tháng Giêng âm lịch. Lễ hội này thu hút hàng vạn du khách và tín đồ Phật tử từ khắp mọi miền đất nước về dâng hương, cầu nguyện tại chùa Phật Tích ở đâu Bắc Ninh.
Trong khuôn khổ lễ hội, Pháp hội đại bi cầu Quốc thái dân an được tổ chức trang trọng, thể hiện ước nguyện về một đất nước thịnh vượng, bình an. Du khách không chỉ được hòa mình vào không khí tín ngưỡng linh thiêng mà còn có cơ hội tham gia và chiêm ngưỡng các hoạt động biểu diễn văn hóa, văn nghệ dân gian đặc sắc, cùng các trò chơi truyền thống đầy sôi động. Đây là dịp để mọi người tìm về cội nguồn, trải nghiệm nét đẹp văn hóa tâm linh của vùng đất quan họ.
Sở dĩ lễ hội có tên là Khán hoa mẫu đơn là bởi gắn liền với câu chuyện cổ tích lãng mạn “Từ Thức gặp tiên”. Xưa kia, chùa Phật Tích có một vườn hoa mẫu đơn tuyệt đẹp, mỗi độ xuân về lại nở rộ, thu hút đông đảo người dân đến lễ bái và ngắm hoa. Nàng tiên Giáng Hương, thấy cảnh trần gian tươi đẹp, đã hạ phàm để cùng tham gia lễ hội. Vô tình, nàng làm gãy một cành hoa và bị bắt giữ. Chàng Từ Thức, một vị quan tri huyện đi qua, thấy vậy đã xin cởi áo để chuộc tội cho nàng. Từ đó, hai người bén duyên và trở thành vợ chồng. Câu chuyện tình huyền ảo nhưng có phần dang dở đó vẫn được lưu truyền, làm say đắm lòng người cho đến tận ngày nay, góp phần tạo nên sức hút đặc biệt cho chùa Phật Tích ở đâu Tiên Du.
Dòng người tấp nập dự lễ hội Khán hoa mẫu đơn tại chùa Phật Tích
Những lưu ý quan trọng khi ghé thăm chùa Phật Tích
Khi lên kế hoạch ghé thăm chùa Phật Tích ở đâu Bắc Ninh để hành hương hoặc du lịch, việc nắm rõ một số kinh nghiệm sẽ giúp chuyến đi của bạn trọn vẹn và ý nghĩa hơn.
Đầu tiên, hãy luôn giữ tâm ý trong sáng và hướng thiện khi đi lễ chùa. Mục đích chính của việc đến chùa là cầu bình an, sức khỏe cho bản thân, gia đình và cầu thái bình cho đất nước, tránh những tư tưởng vụ lợi. Về trang phục, đây là một điểm cực kỳ quan trọng: hãy lựa chọn trang phục kín đáo, lịch sự, thể hiện sự tôn trọng nơi cửa Phật. Tuyệt đối tránh mặc váy quá ngắn, áo hai dây, quần soóc hay các trang phục hở hang khác. Nên chọn những đôi giày, dép dễ tháo và dễ đi, vì bạn sẽ cần cởi bỏ chúng khi vào các điện thờ chính.
Khi ở trong khuôn viên chùa, du khách cần đi nhẹ, nói khẽ, tránh chạy nhảy hay gây ồn ào làm ảnh hưởng đến không khí thanh tịnh. Khi khấn cầu, hãy khấn trong tâm, không nên khấn vái ầm ĩ. Đặc biệt, không tự ý ngắt hoa, bẻ cành cây hoặc sờ mó vào các hiện vật, di vật đang được lưu giữ trong chùa. Những hành động này không chỉ thể hiện sự thiếu tôn trọng mà còn có thể gây hư hại đến các bảo vật quý giá.
Về việc sắm lễ, không nhất thiết phải sắm lễ lớn hay lễ quá nhiều mới thể hiện lòng thành. Điều quan trọng nhất là tấm lòng thành tâm. Một ít tiền nhang dầu, lễ nghi hoặc công đức tùy tâm cũng đã là điều đáng quý. Vì chùa Phật Tích là nơi thờ Phật, nên tuyệt đối không được dâng cúng đồ mặn. Chỉ nên dâng các loại hoa quả tươi, trà, bánh thuần chay. Khi dâng lễ, hãy xếp lễ và hoa vào khay riêng, đặt tại nơi theo sự hướng dẫn của nhà chùa để đảm bảo sự trang nghiêm.
Theo truyền thống, khi đi lễ chùa, bạn nên khấn tại nơi thờ Phật, điện Tam bảo trước, sau đó mới đến các điện thờ Tổ, Thánh Mẫu và các nơi khác trong khuôn viên chùa. Vào những ngày lễ hội, đặc biệt là lễ hội Khán hoa mẫu đơn, lượng du khách đổ về chùa Phật Tích sẽ rất đông đúc. Vì vậy, du khách cần đặc biệt chú ý bảo quản tốt tư trang cá nhân để đề phòng thất lạc hoặc trộm cắp.
Cuối cùng, trên đường lên chùa và khu vực xung quanh có rất nhiều hàng quán bán đồ ăn, thức uống, hoa quả, hương nhang. Nên hỏi kỹ giá cả trước khi mua để tránh bị “chặt chém”. Đồng thời, hãy cẩn trọng với các dịch vụ viết sớ, xem bói, vì đây thường là những dịch vụ tự phát, không thuộc sự quản lý của nhà chùa.
Du khách hành hương tại chùa Phật Tích
FAQs – Giải đáp thắc mắc về chùa Phật Tích ở đâu
Chùa Phật Tích mở cửa vào những giờ nào và có thu phí vào cửa không?
Chùa Phật Tích thường mở cửa cho du khách và Phật tử tham quan từ sáng sớm (khoảng 6:00 – 7:00 sáng) cho đến chiều tối (khoảng 17:00 – 18:00). Vào những ngày lễ lớn, đặc biệt là dịp lễ hội Khán hoa mẫu đơn, chùa có thể mở cửa sớm hơn và đóng cửa muộn hơn. Hiện tại, việc tham quan chùa Phật Tích không thu phí vào cửa. Tuy nhiên, bạn có thể đóng góp một khoản công đức nhỏ tùy tâm để góp phần duy trì và bảo tồn ngôi chùa.
Khoảng cách từ Hà Nội đến chùa Phật Tích ở đâu Bắc Ninh là bao xa?
Chùa Phật Tích nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 30 – 35 km về phía Đông Bắc. Với khoảng cách này, bạn có thể dễ dàng di chuyển bằng xe máy, ô tô cá nhân hoặc xe khách trong khoảng 45 phút đến 1 tiếng, tùy thuộc vào tình hình giao thông. Đây là một điểm đến lý tưởng cho chuyến đi trong ngày hoặc cuối tuần từ Hà Nội.
Chùa Phật Tích có những lễ hội nào nổi bật?
Lễ hội nổi bật nhất tại chùa Phật Tích là lễ hội Khán hoa mẫu đơn, hay còn gọi là lễ hội Phật Tích. Lễ hội này được tổ chức hàng năm vào ngày mùng 4 và mùng 5 tháng Giêng âm lịch. Đây là dịp để du khách và Phật tử về chiêm bái, dâng hương, tham gia các nghi lễ cầu bình an và thưởng thức các hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc, gợi nhớ về truyền thuyết Từ Thức gặp tiên.
Ghé thăm chùa Phật Tích ở đâu Bắc Ninh, du khách không chỉ tìm thấy sự an yên nơi cửa Phật mà còn có cơ hội khám phá những giá trị tôn giáo, lịch sử và mỹ thuật vô giá của dân tộc. Ngôi chùa này thực sự là một trong những điểm đến tạo nên tên tuổi cho cái nôi Phật giáo và văn hóa truyền thống của vùng đất quan họ. Hy vọng bài viết từ Inter Stella đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích cho chuyến đi sắp tới.
