Bà Chúa Ngọc, hay còn được biết đến với nhiều tên gọi trang trọng như Thánh Mẫu Thiên Y A Na, Poh Nagar hay Thiên Y Ana Thánh Mẫu, là một trong những vị thần nữ có sức ảnh hưởng lớn nhất trong đời sống tâm linh của người dân miền Nam Việt Nam. Không chỉ đơn thuần là một biểu tượng tôn giáo, Bà còn là minh chứng cho sự giao thoa văn hóa sâu sắc giữa hai dân tộc Việt và Chăm Pa. Tương truyền, vua Gia Long của nhà Nguyễn đã hạ chiếu sắc phong và tôn phong Bà vào bậc Thượng Đẳng Thần, khẳng định địa vị cao quý của Bà trong hệ thống thần thánh của quốc gia. Việc tìm hiểu về Bà Chúa Ngọc không chỉ giúp chúng ta khám phá một câu chuyện thần thoại hấp dẫn mà còn hiểu rõ hơn về lịch sử hình thành và phát triển văn hóa tâm linh của vùng đất phương Nam.
Có thể bạn quan tâm: Bullet One Piece Là Ai? Giải Mã Nhân Vật Bí Ẩn Trong Thế Giới Hải Tặc
Bà Chúa Ngọc là ai?
Bà Chúa Ngọc thực chất là hóa thân của một vị thần nữ quyền năng, có nguồn gốc từ văn hóa Chăm Pa cổ đại. Theo các tài liệu lịch sử và văn bia còn ghi lại tại tháp Poh Nagar (Nha Trang), Bà được người Chăm tôn thờ dưới tên gọi Poh Nagar, là nữ thần tối cao của vương quốc Chămpa xưa. Tuy nhiên, khi du nhập vào cộng đồng người Việt, hình tượng Bà đã được Việt hóa và trở thành một vị Mẫu trong tín ngưỡng dân gian, gắn liền với công cuộc khai hoang và phát triển nông nghiệp ở miền Nam. Sự tích về Bà Chúa Ngọc được lưu truyền qua hai phiên bản chính: một là lời kể của người Việt, hai là truyền thuyết của người Chăm, mỗi phiên bản đều mang những sắc thái văn hóa đặc trưng của dân tộc mình.
Có thể bạn quan tâm: Bobby Fischer: Huyền Thoại Cờ Vua Và Cuộc Đời Đầy Sóng Gió
<>Xem Thêm Bài Viết:<>
Sự tích Bà Chúa Ngọc
Sự tích Bà Chúa Ngọc là một câu chuyện dài, ly kỳ và chứa đựng nhiều yếu tố thần thoại, phản ánh ước mơ về sự no ấm, hòa bình và sự giao thoa giữa con người và thần linh.
Sự tích Bà Chúa Ngọc theo lời kể của người Việt
Theo những ghi chép trên tấm văn bia tại tháp Poh Nagar do Tiến sĩ Phan Thanh Giản biên soạn năm 1857 và được tạc lại năm 1970, câu chuyện về Bà Chúa Ngọc bắt đầu từ vùng núi Đại An (nay là Đại Điền).
Câu chuyện về cô gái tiên và ông lão Tiều
Ngày xửa ngày xưa, tại vùng núi Đại An có hai vợ chồng ông Tiều sống bằng nghề khai khẩn nương rẫy và trồng dưa. Một ngày nọ, họ phát hiện ra vườn dưa của mình thường xuyên bị mất trộm. Tò mò, ông Tiều lén rình rập và bắt gặp một cô gái trẻ tuổi đang hái dưa rồi chơi đùa dưới ánh trăng. Thấy cô gái dễ thương và không có ý đồ xấu, ông Tiều đã dẫn cô về nhà và nhận làm con nuôi. Vì hai vợ chồng ông không có con cái, họ đã dành hết tình yêu thương và coi cô như con đẻ của mình.
Một hôm, trời đổ mưa lớn, cảnh vật tiêu điều. Cô gái buồn bã lấy đá xếp thành ba hòn chụm lại giống ba quả núi rồi hái hoa lá cắm lên để ngắm cho vui. Ông Tiều thấy vậy cho rằng hành động này không hợp với quy tắc nên đã la rầy cô. Hóa ra, cô gái vốn là một tiên nữ giáng trần, nay thấy mưa lại nhớ chốn Bồng lai. Nay thêm buồn vì bị la rầy, nhân thấy có khúc kỳ nam trôi trên suối, cô đã biến thân vào khúc gỗ đó để mặc sóng gió trôi ra biển.
Thái tử Bắc Hải và cuộc hôn nhân kỳ lạ
Khúc kỳ nam trôi dạt vào đất Trung Hoa, tỏa ra một mùi hương ngào ngạt khiến người dân địa phương kéo đến xem rất đông. Tuy nhiên, không ai đủ sức khiêng nổi khúc gỗ đó lên. Thái tử Bắc Hải hay tin đến xem và thử nhấc lên. Lạ lùng thay, chàng thấy khúc gỗ nhẹ như tờ giấy. Chàng liền mang về cung coi như bảo vật.
Một đêm trăng mờ, Thái tử bỗng thấy bóng dáng một người con gái thấp thoáng nơi đặt khúc gỗ. Chàng quyết định rình xem. Vài ngày sau, một tuyệt sắc giai nhân từ trong khúc gỗ bước ra. Thái tử vội lao đến ôm lấy nàng không cho biến trở lại. Người con gái đó chính là Bà Chúa Ngọc Thiên Y A Na. Vì Thái tử chưa lập gia thất, thấy A Na xinh đẹp, chàng xin vua cha cho lấy làm vợ. Vua bói một quẻ và được quẻ “đại cát”, bèn ban lệnh cử hành hôn lễ ngay sau đó.
Cuộc trở về và công lao truyền dạy kiến thức
Sống trong nhung lụa ở cung điện, nhưng Bà Thiên Y vẫn luôn nhớ về cha mẹ và quê hương. Một ngày, bà bế hai người con của mình nhập vào khúc kỳ nam quay trở lại làng cũ. Khi về đến nhà, bà hay tin cha mẹ mình đã qua đời vì tuổi cao sức yếu. Bà đã đắp mồ mả và sửa sang lại căn nhà cũ làm nơi phụng tự.
Thấy người dân quê hương còn lạc hậu, Bà đã đem những kiến thức của Trung Hoa ra truyền dạy. Bà dạy người dân cách cày cấy, dệt vải, và đặt ra những lễ nghi cần thiết. Nhờ đó, các cánh đồng ruộng nương được mở rộng, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể.
Một năm sau, vào ngày lành tháng tốt, có một chú chim hạc từ trên mây hạ xuống, đưa Bà và hai con lên lưng rồi bay về trời. Để tưởng nhớ công đức, người dân đã xây tháp và dựng tượng thờ phụng Bà. Hàng năm, vào ngày Bà trở về trời, người ta đều tổ chức lễ tưởng niệm long trọng.
Sự trừng phạt của thần linh
Sau khi không thấy vợ con trở về, Thái tử Bắc Hải nóng lòng sang Đại An tìm kiếm. Khi đến nơi, hay tin Bà đã cưỡi hạc về trời, Thái tử cho rằng người dân cố tình che giấu nên đã tra khảo họ rất dữ dội. Bị oan ức, người dân đã thắp hương cầu khấn Bà giúp đỡ. Tức thì, trên trời bỗng xuất hiện một trận gió bão cuồng phong, cuốn trôi đất đá đánh chìm đoàn thuyền của Thái tử Bắc Hải. Theo truyền thuyết, những khối đá phía trước Tháp Bà ngày nay chính là những tảng đá đã đánh chìm đoàn thuyền năm đó.
Sự tích Bà Chúa Ngọc theo lời kể của người Chăm
Theo truyền thuyết của người Chămpa, nữ thần Poh Nagar được sinh ra từ bọt nước biển và mây trời. Một ngày nọ, nước biển dâng cao đưa Bà vào bến Cù Huân (Yjatran ở Kauthara). Các hiện tượng thiên nhiên nổi dậy để báo tin cho muôn loài rằng bà đã giáng thế.
Khi bước lên bờ, mọi cành cây ngọn cỏ đều cúi rạp xuống tỏ lòng thần phục, chim chóc kéo tới đậu hai bên đường. Cỏ hoa nở rực rỡ, điểm hương cho mỗi bước chân Bà đi qua. Sau đó, nữ thần Poh Nagar đã biến hóa ra một cung điện lộng lẫy cùng trầm hương, lúa bắp.
Ngoài nhiều quyền phép, Bà cũng có rất nhiều chồng. Bà có đến tận 97 người chồng, nhưng trong đó chỉ có ông Pô Yan Amo là người có quyền uy hơn cả. Tuy có nhiều chồng nhưng bà chỉ có được 38 người con gái. Những người con này sau này đều trở thành thần, trong đó có ba người có quyền phép cao nhất là:
- Nữ thần Xứ Trầm hương: Pô Nagar Galâu
- Nữ thần vùng Phan Rang: Pô Tdara Anaith
- Nữ thần vùng Phan Thiết: Pô Bia Tikuk
Có thể bạn quan tâm: Phân Tích Chân Dung ‘biên Thả Thanh Hóa’: Hành Trình Từ Địa Phương Đến Sự Nổi Tiếng
Bà Chúa Ngọc được thờ ở đâu?
Nơi thờ phụng Bà Chúa Ngọc chính là Tháp Bà (còn gọi là Yang Po Inư Nagar hoặc Yang Pô Ana Gar). Ngôi đền này tọa lạc tại số 61 đường Hai Tháng Tư, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Đây là một công trình kiến trúc Chăm Pa tọa lạc trên một ngọn đồi cao khoảng 12 mét so với mực nước biển.
Tháp Bà Po Nagar là một cụm di tích gồm nhiều tháp lớn nhỏ, nhưng ngọn tháp cao nhất và quan trọng nhất là nơi thờ nữ thần Poh Nagar. Đền được xây dựng vào thời kỳ Chăm Pa thịnh vượng, khi đạo Hindu đang lan tỏa mạnh mẽ trong khu vực. Do đó, các tượng nữ thần tại đây đều mang dáng dấp và hình ảnh của Ấn Độ giáo. Đây không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là trung tâm văn hóa tâm linh quan trọng của người Chăm và người Việt ở miền Nam Trung Bộ.
Có thể bạn quan tâm: Anonymous Là Ai? Câu Chuyện Về Thế Lực Không Đầu Của Thế Giới Mạng
Hầu bóng Bà Chúa Ngọc
Việc thờ Bà Chúa Ngọc tại miền Nam Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với tục thờ Mẫu tại miền Bắc. Cả hai đều xen lẫn các nghi thức hầu đồng và hát chầu văn. Với những người không am hiểu sâu về lịch sử, khó ai có thể ngờ rằng Bà Chúa Ngọc lại là một vị thần có nguồn gốc Chăm Pa. Tại các miếu thờ Bà, dù vẫn giữ những tượng nữ thần Chămpa nguyên thủy, nhưng các câu chuyện, sự tích đi kèm lại mang hơi hướng văn hóa Việt. Sự giao thoa này tạo nên một bản sắc văn hóa độc đáo, nơi thần linh của một dân tộc được tôn thờ bởi một dân tộc khác như một minh chứng cho sự đoàn kết và hòa hợp dân tộc.
Bà Chúa Ngọc độ mạng tuổi nào?
Ngoài việc là một vị thần bảo hộ chung, theo quan niệm dân gian, Bà Chúa Ngọc còn được coi là “cha mẹ độ mạng” cho những cá nhân cụ thể, nằm trong hệ thống thần bản mệnh phù hộ từng người.
Quan niệm rằng, mỗi người sống trên đời đều có một bản mệnh riêng. Mỗi người sẽ có một vị thần độ mạng tùy thuộc vào tuổi và giới tính. Bà Chúa Ngọc thuộc hệ thống các vị thần độ mạng này.
Theo đó, những người được Bà Chúa Ngọc độ mạng là nữ giới sinh vào năm Bính và Đinh. Ví dụ cụ thể như:
- Nữ sinh năm Bính Tý
- Nữ sinh năm Đinh Mùi
Những người thuộc nhóm tuổi này thường tin rằng việc tôn thờ Bà Chúa Ngọc sẽ giúp bảo vệ, che chở và mang lại may mắn trong cuộc sống.
Bà Chúa Ngọc không chỉ là một nhân vật thần thoại mà còn là biểu tượng của sự giao thoa văn hóa và lòng biết ơn đối với những người có công khai hoang, mở cõi. Từ một vị thần Chăm Pa, Bà đã trở thành một vị Mẫu trong tâm thức người Việt, gắn liền với hình ảnh người phụ nữ đảm đang, tần tảo và quyền năng. Ngày nay, Tháp Bà vẫn đứng sừng sững bên bờ biển Nha Trang, là điểm đến linh thiêng thu hút hàng triệu du khách và người dân địa phương mỗi năm. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các chủ đề văn hóa, lịch sử và đời sống đa dạng khác, hãy truy cập interstellas.com để khám phá nhiều bài viết bổ ích.
