Khởi nghĩa Tây Sơn là một trong những chương sử hào hùng nhất của dân tộc Việt Nam, gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp lẫy lừng của ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ. Nhưng ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa ở đâu và những bước đi đầu tiên ấy đã diễn ra như thế nào? Bài viết này của Inter Stella sẽ đưa quý độc giả trở về vùng đất Bình Định – Gia Lai xưa để khám phá những bí ẩn và truyền thuyết về nơi khởi nguồn của phong trào Tây Sơn lừng lẫy.
Bối Cảnh Lịch Sử Và Quyết Định Khởi Nghĩa Của Ba Anh Em Tây Sơn
Vào thế kỷ 18, xã hội Đại Việt rơi vào cảnh phân liệt, mục nát. Đàng Ngoài chúa Trịnh chuyên quyền, vua Lê chỉ còn hư vị; Đàng Trong chúa Nguyễn sống xa hoa, quan lại tham nhũng, sưu cao thuế nặng đè nén dân chúng. Sự khốn cùng của nhân dân đã tạo nên mảnh đất màu mỡ cho các cuộc nổi dậy. Trong bối cảnh ấy, tại vùng đất Tây Sơn, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ, vốn là những người con của xứ sở này, đã nuôi chí lớn dựng cờ khởi nghĩa, đáp lại khát vọng độc lập và tự do của dân tộc.
Theo dân gian kể lại, sau khi chôn cất cha trên núi Hoành Sơn, huyện Tây Sơn, Bình Định, tướng mạo của ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ bỗng trở nên sáng sủa lạ thường. Họ đều thông thái cả văn lẫn võ, có chí khí hơn người. Người thầy giáo Hiến, một bậc thâm nho hiểu rõ tướng số, đã nhìn thấy vận thời của ba anh em và khuyên họ nên mưu đồ đại sự. Nhận thấy thời cơ đã chín muồi và được sự ủng hộ của thầy, ba anh em Tây Sơn quyết định chiêu tập hào kiệt, chuẩn bị cho cuộc vùng dậy thay đổi cục diện đất nước.
Tây Sơn Thượng Đạo và Hạ Đạo: Căn Cứ Địa Ban Đầu Nơi Ba Anh Em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ Dựng Cờ Khởi Nghĩa
Vùng đất Tây Sơn xưa kia rộng lớn, bao gồm Tây Sơn hạ đạo (nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định) và Tây Sơn thượng đạo (nay thuộc thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai). Hai vùng này được ngăn cách bởi dãy núi hiểm trở, chính là đèo An Khê ngày nay. Đây là một địa thế chiến lược vô cùng quan trọng, nơi ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa và xây dựng căn cứ địa vững chắc cho những ngày đầu gian khó.
Căn cứ địa của nghĩa quân Tây Sơn tại Tây Sơn thượng đạo nằm trong một khu vực bằng phẳng, được bao bọc bởi bốn phía núi non trùng điệp, tạo thành một lòng chảo tự nhiên kiên cố. Phía Bắc là quần sơn Ngọc Linh với đỉnh cao hơn 3.000m; hai dãy núi chạy song song theo hướng Bắc – Nam là đèo An Khê và đèo Mang Yang án ngữ hai bên; phía Đông và Đông Nam có dãy Trụ Lĩnh hùng vĩ bao bọc với những ngọn núi cao trung bình trên 400m so với mực nước biển. Kế bên đó, dòng sông Ba và suối Cái tạo thành hai chiến hào thiên nhiên, che chắn phía Tây và Nam của căn cứ.
Toàn bộ khu vực này còn được bao bọc bởi một vành đai núi non khác ở phía Đông, bao gồm dãy đèo An Khê với nhiều ngọn núi cao dưới 1.000m, sườn phía Đông dốc đứng cùng với ba ngọn núi lớn là hòn Bình, hòn Nhược và hòn Tào, tạo thành một bức tường thành thiên nhiên vĩ đại. Chính địa thế hiểm yếu này đã biến vùng Tây Sơn thượng đạo thành một mắt xích chiến lược giữa đồng bằng và cao nguyên, cho phép nghĩa quân có thể nhanh chóng tiến công xuống đồng bằng khi cần và rút về phòng thủ an toàn. Tại thôn An Lũy, phường Tây Sơn, thị xã An Khê ngày nay, vẫn còn dấu tích con đường đắp cao mà người dân gọi là lũy ông Nhạc, minh chứng cho trung tâm chỉ huy sở của nghĩa quân.
<>Xem Thêm Bài Viết:<>- Mua Tranh Trang Trí Nội Thất Ở Đâu? Top Showroom Uy Tín, Giá Tốt Nhất
- Tiểu sử và sự nghiệp của tỷ phú Dương Công Minh: Người thuyền trưởng lèo lái Sacombank
- Dự Án Lancaster Legacy: Cập Nhật Tiến Độ & Cơ Hội Đầu Tư
- Giường Hộp 2 Tầng 1m6: Hướng Dẫn Chọn & Tối Ưu Không Gian
- Địa Điểm Đổi CCCD Hết Hạn Ở Đâu: Hướng Dẫn Chi Tiết Cập Nhật Mới Nhất
Mưu Lược Thu Phục Nhân Tâm: “Trời Trao Ấn Kiếm” và “Nhấc Đá Trăm Cân”
Trong giai đoạn đầu dựng nghiệp, việc gây dựng uy tín và thu phục lòng dân là yếu tố then chốt. Ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ đã áp dụng nhiều mưu lược khéo léo, kết hợp giữa yếu tố tâm linh và những kỳ công phi thường để củng cố niềm tin nơi quần chúng. Nguyễn Nhạc, người anh cả, với tài trí hơn người, đã tận dụng óc mê tín của người dân vùng Tây Sơn để tạo nên những truyền thuyết về việc “trời trao ấn, kiếm”.
Chuyện kể rằng, tại hòn Trung Sơn ở Phú Lạc (thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn), Nguyễn Nhạc đã cho người tâm phúc nửa đêm nổi trống chiêng, tạo ra tiếng đồn về việc hồn chàng Lía về cúng mẹ hoặc quỷ thần mở hội. Tiếng đồn lan nhanh, hòn Trung Sơn vốn đã nổi tiếng càng thêm linh thiêng. Một đêm nọ, khi Nguyễn Nhạc tổ chức giỗ cha, giữa lúc khách khứa đông đúc, tiếng trống chiêng từ hòn Trung Sơn lại vang lên cùng ánh lửa lập lòe. Nguyễn Nhạc đã dẫn một nhóm người can đảm lên xem, và tại đó, một ông lão râu bạc, đầu đội mũ cánh chuồn xuất hiện, đọc chiếu “Ngọc Hoàng sắc mạng Nguyễn Nhạc vi Quốc vương”, rồi trao cho Nguyễn Nhạc. Sự kiện này đã củng cố vững chắc ngôi vị Quốc vương của Nguyễn Nhạc trong tâm trí người dân, biến niềm tin thành sức mạnh tập hợp.
Sau đó, Nguyễn Nhạc tiếp tục tạo ra truyền thuyết về bảo kiếm và ấn vàng. Ông cho giấu thanh bảo kiếm và quả ấn vàng đã đúc tại vùng núi Trinh Tường. Khi cùng bộ hạ từ An Khê về đến núi Hoành Sơn, ngựa của ông bỗng lồng lên, chạy thẳng vào hướng Đông Nam, đến chân núi Trinh Tường thì đứt cương, khiến ông té ngã. Tại nơi đó, ông phát hiện ra một thanh kiếm lưỡi sáng như nước. Sau đó, Nguyễn Nhạc tổ chức lễ cầu đảo tại chân núi Hoành Sơn, và đêm thứ ba, một vòi lửa bay xẹt từ hòn Một đến hòn Giải, nơi một quả ấn vàng được tìm thấy trong kẽ đá. Những câu chuyện thần kỳ này đã tạo dựng một cách ngoạn mục niềm tin về “thiên mệnh” của Nguyễn Nhạc, thu hút đông đảo quần chúng tham gia vào hàng ngũ nghĩa quân Tây Sơn.
Nguyễn Huệ, người em thứ hai, cũng không kém phần mưu lược và phi thường trong việc thu phục nhân tâm. Khi mới lên Tây Sơn thượng đạo, chứng kiến người dân còn hoài nghi vì ba anh em còn trẻ tuổi, Nguyễn Huệ đã có một hành động đầy sức thuyết phục. Trước mặt dân làng, ông thách thức bất kỳ ai nhấc nổi tảng đá nặng trên trăm cân thì sẽ được làm vua. Khi không một ai làm được, Nguyễn Huệ đã nhẹ nhàng nhấc bổng tảng đá ấy. Hành động này không chỉ thể hiện sức mạnh phi thường mà còn củng cố niềm tin về tài năng lãnh đạo của ông.
Tiếp đó, ông còn dùng mật và mỡ viết lên lá cây rừng dòng chữ “Nhạc làm vua, Huệ làm tướng, Lữ làm quan”. Kiến ăn theo mật, khoét thủng lá thành chữ, kết hợp với việc Nguyễn Huệ sai người đốt lửa trên núi vào nửa đêm, khiến dân làng tin rằng đó là “lời trời phán”. Một kỳ công khác của Nguyễn Huệ là việc chinh phục đàn ngựa rừng hung hãn, thường xuyên phá hoại nương rẫy của đồng bào. Ông đã thả một số ngựa cái khỏe mạnh từ bầy ngựa nhà vào rừng, và dần dần, đàn ngựa rừng đã nhập cuộc với bầy ngựa nhà. Mỗi khi Nguyễn Huệ gọi, đàn ngựa rừng cũng theo về. Vị tù trưởng địa phương, chứng kiến những khả năng phi thường này, đã quy phục Nguyễn Huệ và dốc lòng ủng hộ lương thảo, binh lính cho nghĩa quân.
Dấu Ấn Chiến Thuật và Những Thanh Âm Khởi Nghĩa Ban Đầu
Không chỉ dừng lại ở việc thu phục nhân tâm bằng những kỳ tích, ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ còn sớm thể hiện tài năng chiến thuật và lòng dũng cảm phi thường trong những trận đánh đầu tiên. Năm 1773, khi nghĩa quân Tây Sơn xuất quân tiến xuống đồng bằng, một sự kiện mang tính biểu tượng đã diễn ra tại khúc ngoẹo Cây Khế, đèo An Khê. Một con rắn mun khổng lồ bất ngờ chặn đường, khiến nhiều người trong hàng ngũ tướng lĩnh và nghĩa quân cho rằng đây là điềm gở, muốn thâu quân.
Thế nhưng, Nguyễn Huệ đã tiên phong tiến lên, rút kiếm chém đứt đôi con rắn, lấy máu tế cờ và hòa rượu cho binh sĩ uống. Hành động dũng cảm và quyết đoán này không chỉ xua tan nỗi sợ hãi mà còn khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ lên cao độ. Sau đó, Nguyễn Huệ cho người trèo lên cây ké phất cờ và cây cầy gần đó nổi trống, ra hiệu tiến binh. Từ lần xuất quân đầy khí thế đó, Nguyễn Nhạc đã nhanh chóng chiếm được thành Quy Nhơn, mở ra một trang sử mới cho cuộc khởi nghĩa. Để ghi nhớ sự kiện này, Nguyễn Nhạc cho lập miếu thờ rắn thần tại ngoẹo Cây Khế, sau này do biến loạn được dời về thôn Thượng An, nay gọi là miếu Xà.
Truyền thuyết về thanh đao của Nguyễn Huệ cũng là một phần không thể thiếu trong giai đoạn khởi nghĩa ban đầu. Theo nhà thơ Quách Tấn trong sách “Non nước Bình Định”, một hôm Nguyễn Huệ dẫn đạo tân binh từ Tây Sơn thượng đạo xuống Tây Sơn hạ đạo, gặp phải một cặp rắn mun khổng lồ chặn đường. Trước tình thế nguy hiểm, Nguyễn Huệ đã xuống ngựa, chắp tay khấn: “Nếu anh em chúng tôi có thể dựng được nghiệp lớn thì xin Xà Thần tránh đường cho quân đi. Bằng mạng số chúng tôi không ra gì thì chỉ xin cắn chết tôi mà tha cho quân lính được sống về cùng vợ cùng con”. Lời khấn vừa dứt, cặp rắn liền quay đầu, song song dẫn đường cho đạo binh.
Khi đến thôn Thượng An, cặp rắn dừng lại. Một con rắn chui vào bụi rậm ngậm ra một thanh long đao, cán đen như mun, lưỡi bén như nước. Cả hai con rắn ngậm ngang thanh đao, bò đến dâng cho Nguyễn Huệ, rồi biến mất. Từ đó, thanh đao này trở thành binh khí huyền thoại, gắn liền với những chiến công hiển hách của Nguyễn Huệ. Để tỏ lòng tri ân, ông đã lập miếu thờ thần rắn tại nơi dâng đao, chính là miếu Xà nổi tiếng ngày nay. Những câu chuyện này không chỉ là truyền thuyết mà còn là biểu tượng của tinh thần quật cường, ý chí phi thường của ba anh em Tây Sơn trong những ngày đầu dựng nghiệp tại vùng đất linh thiêng này.
Các Di Tích Lịch Sử Gắn Liền Với Buổi Đầu Dựng Nghiệp Tây Sơn
Vùng đất nơi ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa ngày nay vẫn còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử quý giá, giúp hậu thế hình dung rõ nét hơn về buổi đầu dựng nghiệp đầy gian lao nhưng cũng không kém phần hào hùng của nhà Tây Sơn. Miếu Xà tại thôn Thượng An, xã Song An, thị xã An Khê, là một trong những di tích quan trọng đó. Đây là nơi thờ thần rắn, gắn liền với truyền thuyết Nguyễn Huệ chém rắn tế cờ và được thần rắn dâng thanh đao huyền thoại. Dù trải qua bao thăng trầm lịch sử, ngôi miếu nhỏ bé này vẫn đứng vững như một chứng nhân lịch sử, nhắc nhở về những ngày đầu của cuộc khởi nghĩa vĩ đại.
Ngoài ra, dấu tích lũy ông Nhạc tại thôn An Lũy, phường Tây Sơn, thị xã An Khê, cũng là một minh chứng sống động cho căn cứ địa của nghĩa quân Tây Sơn thuở ban đầu. Con đường đắp cao này từng là trung tâm chỉ huy, nơi Nguyễn Nhạc cùng các tướng lĩnh hoạch định những chiến lược quan trọng. Những ngọn núi như Hoành Sơn, Trung Sơn, Trinh Tường cũng mang trong mình những câu chuyện về ấn, kiếm trời ban, về những mưu lược thu phục nhân tâm của ba anh em Tây Sơn. Dù cây ké và cây cầy nơi Nguyễn Huệ phất cờ, nổi trống năm xưa không còn dấu tích, nhưng những câu chuyện và di tích còn lại vẫn đủ sức gợi lên một không khí hào hùng, linh thiêng về nơi chốn đã sản sinh ra những người anh hùng kiệt xuất.
Hỏi Đáp Thường Gặp Về Khởi Nghĩa Tây Sơn
Nơi ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa ở đâu?
Ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ đã dựng cờ khởi nghĩa tại vùng Tây Sơn, bao gồm Tây Sơn hạ đạo (nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định) và Tây Sơn thượng đạo (nay là thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai). Căn cứ địa chính ban đầu của họ được đặt tại Tây Sơn thượng đạo, thuộc thị xã An Khê ngày nay.
Những thủ lĩnh chính của phong trào Tây Sơn là ai?
Các thủ lĩnh chính của phong trào Tây Sơn là ba anh em ruột: Nguyễn Nhạc (người anh cả, sau xưng là Hoàng đế Thái Đức), Nguyễn Huệ (người em thứ hai, sau xưng là Hoàng đế Quang Trung) và Nguyễn Lữ (người em út).
Sự kiện “trời trao ấn, kiếm” của Nguyễn Nhạc có ý nghĩa gì đối với cuộc khởi nghĩa?
Sự kiện “trời trao ấn, kiếm” là một mưu lược khéo léo của Nguyễn Nhạc nhằm lợi dụng óc mê tín của quần chúng. Nó có ý nghĩa to lớn trong việc củng cố niềm tin về “thiên mệnh” của Nguyễn Nhạc, tạo dựng uy tín và thu hút đông đảo người dân gia nhập hàng ngũ nghĩa quân, củng cố lòng tin vào sự chính danh của cuộc khởi nghĩa.
Kỳ công “nhấc đá trên trăm cân” và “thu phục ngựa rừng” của Nguyễn Huệ thể hiện điều gì?
Các kỳ công “nhấc đá trên trăm cân” và “thu phục ngựa rừng” của Nguyễn Huệ thể hiện sức mạnh phi thường, tài năng lãnh đạo và khả năng thu phục nhân tâm xuất chúng của ông. Chúng giúp củng cố uy tín của Nguyễn Huệ trong mắt người dân địa phương và các tù trưởng, biến họ thành những người ủng hộ trung thành cho cuộc khởi nghĩa Tây Sơn.
Miếu Xà có ý nghĩa lịch sử như thế nào đối với phong trào Tây Sơn?
Miếu Xà tại thôn Thượng An, An Khê, là di tích lịch sử gắn liền với sự kiện Nguyễn Huệ chém rắn tế cờ và được thần rắn dâng thanh đao huyền thoại trước khi xuất quân đánh chiếm Quy Nhơn. Ngôi miếu này biểu tượng cho lòng dũng cảm, quyết đoán và sự linh thiêng của những ngày đầu khởi nghĩa.
Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn, với những bước đi đầu tiên đầy gian nan nhưng cũng không kém phần hào hùng, đã chứng tỏ tầm vóc của ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ. Vùng đất Tây Sơn, nơi ba anh em Nguyễn Nhạc Nguyễn Huệ Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa ở đâu, không chỉ là một địa danh mà còn là biểu tượng của ý chí quật cường và khát vọng độc lập dân tộc. Những câu chuyện, di tích về thời kỳ này vẫn mãi là nguồn cảm hứng bất tận, nhắc nhở chúng ta về một giai đoạn lịch sử oanh liệt. Inter Stella hy vọng bài viết đã mang đến cho quý độc giả những thông tin bổ ích về cội nguồn của phong trào Tây Sơn vĩ đại.
