Khi nhắc đến hệ thống ngân hàng tại Việt Nam, cụm từ “ngân hàng nhà nước” thường khiến nhiều người nhầm lẫn, tưởng rằng đó là một tập hợp các ngân hàng thương mại thuộc sở hữu nhà nước. Trên thực tế, thuật ngữ này có hai nội hàm chính xác và riêng biệt. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) là ngân hàng trung ương, cơ quan quản lý và điều hành hệ thống. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối mới là những tổ chức tín dụng hoạt động theo mô hình thương mại nhưng có sự tham gia của Nhà nước. Việc phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để hiểu đúng cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia.

Tổng quan về Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hệ thống Ngân hàng Thương mại Nhà nước

Để trả lời chính xác cho câu hỏi “ngân hàng nhà nước gồm những ngân hàng nào”, chúng ta cần xác định rõ đối tượng tham chiếu. Người dùng thường muốn biết danh sách các ngân hàng thương mại lớn mà Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối. Tuy nhiên, trước khi đi vào danh sách cụ thể, việc làm rõ vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam – cơ quan đứng đầu hệ thống – là cần thiết.

<>Xem Thêm Bài Viết:<>

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan của Nhà nước, trực thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng ngân hàng trung ương. Nó không phải là một ngân hàng thương mại phục vụ khách hàng cá nhân, doanh nghiệp về tiết kiệm, cho vay như các ngân hàng thông thường. Nhiệm vụ chính của NHNN là thực hiện chính sách tiền tệ, quản lý ngoại hối, giám sát an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, in tiền và là “ngân hàng của các ngân hàng”. Vì vậy, NHNN không nằm trong danh sách “các ngân hàng” mà người dân thường giao dịch.

Khi người dùng tìm kiếm “ngân hàng nhà nước gồm những ngân hàng nào”, ý định thực sự thường là muốn biết các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối (thường được gọi là “ngân hàng nhà nước” trong giao tiếp đời thường) là những đâu. Đây là nhóm ngân hàng có quy mô lớn, mạng lưới rộng khắp và đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện các chính sách tín dụng của Nhà nước.

Dựa trên thông tin công khai và báo cáo tài chính mới nhất (cập nhật đến đầu năm 2026), có thể xác định nhóm ngân hàng thương mại nhà nước chi phối chính bao gồm 4 “ông lớn” lịch sử, cùng một số ngân hàng khác có sự tham gia của Nhà nước. Sở hữu nhà nước tại các ngân hàng này thường thông qua các tổ chức đại diện vốn nhà nước như Tập đoàn Công thương Việt Nam (Viettel), Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), hoặc Bộ Tài chính.

Các Ngân hàng Thương mại Nhà nước Chi phối Chính (Nhóm “Big 4”)

Đây là nhóm ngân hàng được thành lập từ thời kỳ kế hoạch hóa, có quy mô tài sản và mạng lưới lớn nhất, và thường được xem là trụ cột của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam với sự sở hữu chi phối của Nhà nước.

  1. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank): Là ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối lớn nhất, với sứ mệnh lịch sử là phục vụ trực tiếp cho nông nghiệp, nông thôn và người nông dân. Agribank có mạng lưới chi nhánh phủ khắp các tỉnh thành, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa. Tỷ lệ sở hữu nhà nước tại Agribank thường chi phối, thông qua Bộ Tài chính và SCIC.
  2. Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV): Là một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam với đa dạng dịch vụ từ cá nhân đến doanh nghiệp, đặc biệt mạnh về dịch vụ đầu tư, tài chính quốc tế và bảo hiểm. BIDV có lịch sử gắn liền với sự phát triển của các dự án đầu tư trọng điểm của Nhà nước. Tỷ lệ sở hữu nhà nước thường do SCIC và các tập đoàn nhà nước nắm giữ.
  3. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank): Là ngân hàng thương mại hàng đầu về quy mô tài sản và lợi nhuận. VietinBank có mạng lưới rộng và dịch vụ toàn diện. Là ngân hàng có sự tham gia của Tập đoàn Công thương Việt Nam (Viettel), một doanh nghiệp nhà nước lớn, nên được xem là có yếu tố nhà nước chi phối rõ rệt. Đây là điển hình cho mô hình một ngân hàng thương mại hoạt động hiệu quả dưới sự chi phối của một tập đoàn công nghệ – viễn thông nhà nước.
  4. Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank): Là ngân hàng thương mại hàng đầu trong lĩnh vực ngoại hối, dịch vụ ngân hàng quốc tế và cho vay ngoại tệ. Vietcombank có lịch sử lâu đời và là đối tác quan trọng của nhiều tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam. Sở hữu nhà nước tại Vietcombank thường thông qua SCIC và Bộ Tài chính, mặc dù tỷ lệ có thể thấp hơn so với một số ngân hàng khác trong nhóm nhưng vẫn thuộc diện chi phối.

Các Ngân hàng Khác Có Vốn Nhà nước Chi phối

Ngoài nhóm “Big 4”, hệ thống còn có một số ngân hàng thương mại cổ phần khác mà Nhà nước nắm giữ tỷ lệ cổ phần đáng kể (thường trên 20-30%, tùy theo quy định và thời điểm), qua đó có ảnh hưởng chi phối trong các quyết định chiến lược:

Ngân Hàng Nhà Nước Gồm Những Ngân Hàng Nào
Ngân Hàng Nhà Nước Gồm Những Ngân Hàng Nào
  • Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB): Thuộc sự quản lý của Bộ Quốc phòng, có mạng lưới phát triển mạnh và đa dạng hóa dịch vụ tài chính.
  • Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (SCB): Có sự tham gia của các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản. SCB từng là ngân hàng thương mại nhà nước trước khi cổ phần hóa.
  • Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam (MSB): Có liên kết với Tổng Công ty Hàng Hải Việt Nam (Vinalines), một tập đoàn nhà nước.
  • Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Dương (OceanBank): Trong quá khứ, OceanBank từng là ngân hàng thương mại nhà nước. Sau khi được tái cấu trúc, sở hữu nhà nước vẫn được duy trì ở mức độ nhất định thông qua SCIC.

Cần lưu ý, tình trạng sở hữu và tỷ lệ chi phối của Nhà nước tại các ngân hàng thương mại có thể thay đổi theo thời gian do các đợt cổ phần hóa, bán cổ phần nhà nước hay tái cấu trúc. Thông tin chính xác nhất cần tra cứu từ báo cáo thường niên hoặc thông tin công bố của từng ngân hàng và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Phân Biệt Rõ Ràng: Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vs. Ngân hàng Thương mại Nhà nước

Điều quan trọng không kém là phải phân biệt rõ giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) – cơ quan quản lý, với các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối – những tổ chức kinh doanh tài chính. NHNN không cho vay, không tiếp nhận tiền gửi của cá nhân, doanh nghiệp thông thường. Các ngân hàng như Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank mới là nơi người dân và doanh nghiệp có thể mở tài khoản, tiết kiệm, vay vốn và sử dụng các dịch vụ ngân hàng. Sự hiểu lầm về thuật ngữ này thường dẫn đến thông tin không chính xác. Theo một báo cáo tổng hợp từ interstellas.com.vn, việc nắm vững sự khác biệt này giúp người dân tiếp cận đúng thông tin khi tìm kiếm về hệ thống ngân hàng.

Sự Tham Gia Của Nhà Nước và Mục Tiêu Hoạt Động

Sự tham gia chi phối của Nhà nước tại các ngân hàng thương mại nêu trên không chỉ thể hiện ở tỷ lệ sở hữu mà còn cả việc các đại diện của Nhà nước (từ SCIC, Bộ Tài chính hoặc các tập đoàn nhà nước) tham gia vào Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên. Mục tiêu hoạt động của các ngân hàng này vẫn là kinh doanh có lãi, nhưng họ còn phải thực hiện các chỉ tiên, nhiệm vụ theo yêu cầu của Nhà nước, như: triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ các dự án hạ tầng trọng điểm, thực hiện các chính sách tiền tệ mà NHNN đề ra.

Xu Hướng Cổ Phần Hóa và Tái Cấu Trúc

Trong những năm gần đây, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cổ phần hóa các ngân hàng thương mại nhà nước. Điều này có nghĩa là tỷ lệ sở hữu nhà nước có thể giảm dần, nhưng vẫn duy trì ở mức chi phối (thường trên 50% hoặc thông qua việc nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết đặc biệt). Mục tiêu là nâng cao năng lực quản trị, minh bạch và hiệu quả hoạt động, đồng thời thu hút thêm vốn từ khu vực tư nhân và nước ngoài. Do đó, danh sách các ngân hàng được xem là “có vốn nhà nước chi phối” có thể thay đổi, nhưng nhóm chính thường được nhắc đến vẫn là 4 ngân hàng lớn nêu trên.

Kết luận

Tóm lại, khi tra cứu về chủ đề “ngân hàng nhà nước gồm những ngân hàng nào”, cần hiểu rằng đây là câu hỏi về hệ thống các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối. Nhóm chính và quan trọng nhất bao gồm: Agribank, BIDV, VietinBank, và Vietcombank. Bên cạnh đó là một số ngân hàng khác như MB, SCB, MSB có sự tham gia của Nhà nước qua các tập đoàn, tổng công ty. Điều quan trọng là phải phân biệt rõ bản chất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) – cơ quan quản lý, không phải là một ngân hàng thương mại trong danh sách này. Thông tin về tỷ lệ sở hữu cụ thể có thể thay đổi, nên người đọc nên tham khảo các báo cáo tài chính chính thức và thông tin từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để có cái nhìn chính xác và cập nhật nhất về cơ cấu sở hữu tại từng ngân hàng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *